Đoạn Video
Ảnh
Ánh Bình Minh✔
Thành viên nổi tiếng
Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố 9 bị can trong vụ án xảy ra tại Công ty Cổ phần Đầu tư Y tế Việt Mỹ và các đơn vị liên quan, đồng thời thu hồi 118 tỷ đồng và 261.000 USD. Kết quả điều tra bước đầu cho thấy thiết bị y tế và thuốc tân dược được tổ chức mua đi bán lại qua các pháp nhân tại Việt Nam, Singapore và Hong Kong trước khi nhập khẩu vào Việt Nam, qua đó hình thành mức giá cao hơn.
Hàng hóa chưa về Việt Nam đã được mua đi bán lại, nâng giá
Tại họp báo Bộ Công an chiều 1/10, Đại tá Phạm Trường Giang, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, cho biết kết quả điều tra bước đầu xác định Bùi Chân Phương đã thành lập, chỉ đạo và điều hành các doanh nghiệp tại Việt Nam cùng các pháp nhân tại Singapore, Hong Kong để mua đi bán lại, nâng giá thiết bị y tế trước khi nhập khẩu vào Việt Nam.
Đây là điểm đáng chú ý nhất trong vụ án, bởi theo thông tin được cơ quan điều tra công bố, việc nâng giá không chỉ diễn ra sau khi thiết bị đã vào Việt Nam mà được thực hiện từ trước thời điểm hàng hóa nhập khẩu.
Có thể hình dung chuỗi giao dịch theo mô hình: hàng hóa từ nhà sản xuất hoặc nguồn cung ban đầu được đưa vào một chuỗi pháp nhân, sau đó được mua đi bán lại giữa các doanh nghiệp có liên quan trước khi một doanh nghiệp tại Việt Nam thực hiện nhập khẩu. Mỗi giao dịch trung gian có thể làm thay đổi giá trị được thể hiện trên hồ sơ giao dịch.
Tuy nhiên, cơ quan điều tra mới công bố kết quả bước đầu và chưa công bố đầy đủ từng loại thiết bị, giá gốc, giá qua từng pháp nhân cũng như mức chênh lệch cụ thể của từng giao dịch. Vì vậy, chưa thể xác định từ các thông tin hiện có rằng một thiết bị cụ thể đã bị nâng giá bao nhiêu lần hoặc tỷ lệ bao nhiêu phần trăm.
Điều cơ quan điều tra đã xác định là các doanh nghiệp và pháp nhân nói trên được sử dụng để mua đi bán lại, nâng giá thiết bị y tế, thuốc tân dược trước khi nhập khẩu về Việt Nam.
Vì sao sử dụng pháp nhân ở nước ngoài có thể khiến việc kiểm soát giá khó hơn?
Với hàng hóa nhập khẩu, một trong những căn cứ quan trọng để cơ quan quản lý xác định trị giá là hồ sơ giao dịch và khai báo của doanh nghiệp nhập khẩu.
Trong trường hợp hàng hóa được mua trực tiếp từ nhà sản xuất, việc xác định dòng giao dịch và giá mua có thể thuận lợi hơn. Nhưng nếu trước khi đến Việt Nam, hàng hóa đi qua nhiều doanh nghiệp ở các quốc gia hoặc vùng lãnh thổ khác nhau, cơ quan quản lý cần làm rõ từng giao dịch trong chuỗi.
Đặc biệt, nếu các pháp nhân trung gian có mối quan hệ với nhau, việc xác định giá giao dịch thực tế và mục đích của từng giao dịch trở nên phức tạp hơn. Đây cũng là lý do Bộ Y tế cho rằng những trường hợp tạo lập giao dịch trung gian ở nước ngoài để nâng giá trước khi hàng nhập khẩu vào Việt Nam cần được xem xét đồng thời dưới góc độ hải quan, thuế, kế toán và các quy định pháp luật liên quan.
Nói cách khác, đây không phải vấn đề mà riêng cơ quan quản lý y tế có thể giải quyết bằng việc kiểm tra giấy phép lưu hành hoặc hồ sơ chuyên môn của thiết bị.
Không chỉ nâng giá, cơ quan điều tra còn phát hiện khai báo gian dối
Vụ án Việt Mỹ còn có một nhánh đáng chú ý khác.
Theo cơ quan điều tra, trong quá trình nhập khẩu thiết bị y tế, Bùi Chân Phương đã có hành vi khai báo gian dối để nhập khẩu các thiết bị không đúng nội dung được cấp phép.
Như vậy, theo kết quả điều tra bước đầu, vụ việc không chỉ liên quan đến giá hàng hóa mà còn liên quan đến cách thức đưa hàng vào Việt Nam.
Cơ quan điều tra đang tiếp tục củng cố tài liệu, chứng cứ để làm rõ quy mô, vai trò của từng bị can và các tổ chức, cá nhân liên quan; xác định đầy đủ hậu quả, thiệt hại và số tiền thu lợi bất chính.
Đây cũng là lý do chưa thể đồng nhất số tiền 118 tỷ đồng và 261.000 USD đã thu hồi với số tiền được xác định là chênh lệch do nâng giá thiết bị. Đây là tổng tài sản cơ quan điều tra đã thu hồi trong quá trình điều tra, còn số tiền thu lợi bất chính và thiệt hại cuối cùng vẫn đang được làm rõ.
Thiệt hại bước đầu được xác định hơn 105 tỷ đồng
Theo thông tin được công bố, cơ quan điều tra bước đầu xác định thiệt hại của Nhà nước trong vụ án là hơn 105 tỷ đồng.
Đến nay, cơ quan chức năng đã thu hồi 118,05 tỷ đồng và 261.000 USD. Việc thu hồi tài sản vẫn được tiếp tục trong quá trình mở rộng điều tra.
Con số này cho thấy vụ án không chỉ đặt ra vấn đề về sai phạm của một doanh nghiệp mà còn liên quan đến cơ chế quản lý, mua sắm và sử dụng thiết bị y tế tại các cơ sở công lập.
Vụ án hiện đã có 9 bị can bị khởi tố về ba tội danh gồm buôn lậu, vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và nhận hối lộ.
Trong số này có Bùi Chân Phương, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Mỹ; Hà Văn Nam, Giám đốc Công ty Việt Mỹ; Trần Thị Hồng Hạnh, phụ trách kế toán Công ty Việt Mỹ cùng một số người thuộc hệ thống doanh nghiệp liên quan.
Ở giai đoạn sau, cơ quan điều tra khởi tố về tội nhận hối lộ đối với ông Trần Văn Thuấn, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế; ông Lê Đình Thanh Sơn, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ; và ông Nguyễn Huy Ngọc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ, nguyên Giám đốc Sở Y tế, nguyên Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.
Các bị can được xác định liên quan đến những hành vi khác nhau trong vụ án và việc xác định trách nhiệm cụ thể của từng người vẫn thuộc quá trình điều tra, truy tố, xét xử.
Bộ Y tế thừa nhận đã nắm thông tin về việc nâng giá ở nước ngoài
Theo nội dung họp báo Chính phủ ngày 3/10 được đăng tải trên các báo, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết Bộ Y tế đã nắm được thông tin giá thiết bị y tế và thuốc trước khi vào Việt Nam bị nâng giá ở nước ngoài thông qua các cơ quan chức năng và cơ quan báo chí.
Bộ Y tế đã phối hợp, cung cấp các thông tin liên quan theo yêu cầu của cơ quan chức năng.
Theo ông Hà, quản lý giá thiết bị y tế hiện được thực hiện thông qua nhiều khâu, từ nhập khẩu, kê khai giá đến đấu thầu, mua sắm, sử dụng và thanh toán tại các cơ sở y tế. Nhà nước không thực hiện cơ chế định giá đối với toàn bộ thiết bị y tế.
Ở khâu nhập khẩu, tổ chức, cá nhân nhập khẩu có trách nhiệm khai báo và chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của giá trị khai báo. Việc kiểm tra và xác định trị giá hải quan được thực hiện theo pháp luật về hải quan.
Chính vì vậy, nếu giá hàng hóa đã được nâng lên thông qua những giao dịch trung gian ở nước ngoài, việc phát hiện và xác minh không chỉ phụ thuộc vào hồ sơ quản lý thiết bị y tế mà cần sự phối hợp giữa cơ quan y tế, hải quan, thuế, kế toán và các cơ quan liên quan.
Bộ Y tế muốn quản lý giá thiết bị theo toàn bộ vòng đời
Sau vụ Việt Mỹ, Bộ Y tế cho biết đang tính đến việc thay đổi cách quản lý thiết bị y tế theo hướng quản lý toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ phân loại, nghiên cứu, sản xuất, thử nghiệm đến lưu hành, kinh doanh, phân phối, quảng cáo, sử dụng, thu hồi và tiêu hủy.
Một trong những nội dung đáng chú ý là hoàn thiện cơ sở dữ liệu quản lý thiết bị y tế, chuẩn hóa dữ liệu từ số lưu hành, phân phối đến thông tin về giá khi vào Việt Nam, giá niêm yết, mua sắm và đấu thầu.
Bộ Y tế cũng dự kiến thực hiện kê khai, cập nhật giá kê khai và công khai danh sách các cơ sở phân phối, kinh doanh. Theo định hướng được đưa ra, thông tin giá sẽ được đưa lên một cổng thông tin để các cơ sở y tế có thêm căn cứ tham khảo khi mua sắm.
Một giải pháp khác là nghiên cứu mua sắm tập trung và đàm phán giá đối với một số nhóm sản phẩm. Với những thiết bị chỉ có một hãng cung cấp hoặc những thiết bị có giá trị lớn, nhiều đơn vị cùng có nhu cầu, Bộ Y tế dự kiến nghiên cứu đưa về một đầu mối để đàm phán.
Câu chuyện không chỉ nằm ở một chiếc máy
Vụ Việt Mỹ cho thấy vấn đề của giá thiết bị y tế có thể bắt đầu từ rất lâu trước khi một chiếc máy được đưa vào bệnh viện.
Giá ban đầu của hàng hóa, các giao dịch trung gian, giá khai báo khi nhập khẩu, giá kê khai, giá phân phối rồi giá trúng thầu có thể tạo thành một chuỗi liên kết. Nếu một mắt xích trong chuỗi bị thao túng, tác động cuối cùng có thể lan tới các khâu phía sau.
Điểm đáng chú ý là cơ quan điều tra vẫn đang tiếp tục xác định quy mô và số tiền thu lợi bất chính. Vì vậy, những con số về giá thiết bị, mức chênh lệch giữa giá gốc và giá nhập khẩu hay số tiền người bệnh phải chịu thêm do hành vi nâng giá cần chờ kết luận điều tra chính thức.
Nhưng từ những gì đã được công bố, vụ án Việt Mỹ đã đặt ra một câu hỏi lớn hơn: khi một thiết bị y tế được mua đi bán lại qua nhiều pháp nhân ở nước ngoài trước khi vào Việt Nam, cơ quan quản lý sẽ dựa vào đâu để xác định đâu là giá trị thực của hàng hóa?
Đây cũng chính là khoảng trống mà Bộ Y tế đang hướng tới việc khắc phục bằng cơ sở dữ liệu giá, công khai thông tin, quản lý toàn bộ vòng đời thiết bị, cùng với cơ chế mua sắm tập trung và đàm phán giá đối với những nhóm thiết bị đặc thù.
Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà
Hàng hóa chưa về Việt Nam đã được mua đi bán lại, nâng giá
Tại họp báo Bộ Công an chiều 1/10, Đại tá Phạm Trường Giang, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, cho biết kết quả điều tra bước đầu xác định Bùi Chân Phương đã thành lập, chỉ đạo và điều hành các doanh nghiệp tại Việt Nam cùng các pháp nhân tại Singapore, Hong Kong để mua đi bán lại, nâng giá thiết bị y tế trước khi nhập khẩu vào Việt Nam.
Đây là điểm đáng chú ý nhất trong vụ án, bởi theo thông tin được cơ quan điều tra công bố, việc nâng giá không chỉ diễn ra sau khi thiết bị đã vào Việt Nam mà được thực hiện từ trước thời điểm hàng hóa nhập khẩu.
Có thể hình dung chuỗi giao dịch theo mô hình: hàng hóa từ nhà sản xuất hoặc nguồn cung ban đầu được đưa vào một chuỗi pháp nhân, sau đó được mua đi bán lại giữa các doanh nghiệp có liên quan trước khi một doanh nghiệp tại Việt Nam thực hiện nhập khẩu. Mỗi giao dịch trung gian có thể làm thay đổi giá trị được thể hiện trên hồ sơ giao dịch.
Tuy nhiên, cơ quan điều tra mới công bố kết quả bước đầu và chưa công bố đầy đủ từng loại thiết bị, giá gốc, giá qua từng pháp nhân cũng như mức chênh lệch cụ thể của từng giao dịch. Vì vậy, chưa thể xác định từ các thông tin hiện có rằng một thiết bị cụ thể đã bị nâng giá bao nhiêu lần hoặc tỷ lệ bao nhiêu phần trăm.
Điều cơ quan điều tra đã xác định là các doanh nghiệp và pháp nhân nói trên được sử dụng để mua đi bán lại, nâng giá thiết bị y tế, thuốc tân dược trước khi nhập khẩu về Việt Nam.
Vì sao sử dụng pháp nhân ở nước ngoài có thể khiến việc kiểm soát giá khó hơn?
Với hàng hóa nhập khẩu, một trong những căn cứ quan trọng để cơ quan quản lý xác định trị giá là hồ sơ giao dịch và khai báo của doanh nghiệp nhập khẩu.
Trong trường hợp hàng hóa được mua trực tiếp từ nhà sản xuất, việc xác định dòng giao dịch và giá mua có thể thuận lợi hơn. Nhưng nếu trước khi đến Việt Nam, hàng hóa đi qua nhiều doanh nghiệp ở các quốc gia hoặc vùng lãnh thổ khác nhau, cơ quan quản lý cần làm rõ từng giao dịch trong chuỗi.
Đặc biệt, nếu các pháp nhân trung gian có mối quan hệ với nhau, việc xác định giá giao dịch thực tế và mục đích của từng giao dịch trở nên phức tạp hơn. Đây cũng là lý do Bộ Y tế cho rằng những trường hợp tạo lập giao dịch trung gian ở nước ngoài để nâng giá trước khi hàng nhập khẩu vào Việt Nam cần được xem xét đồng thời dưới góc độ hải quan, thuế, kế toán và các quy định pháp luật liên quan.
Nói cách khác, đây không phải vấn đề mà riêng cơ quan quản lý y tế có thể giải quyết bằng việc kiểm tra giấy phép lưu hành hoặc hồ sơ chuyên môn của thiết bị.
Không chỉ nâng giá, cơ quan điều tra còn phát hiện khai báo gian dối
Vụ án Việt Mỹ còn có một nhánh đáng chú ý khác.
Theo cơ quan điều tra, trong quá trình nhập khẩu thiết bị y tế, Bùi Chân Phương đã có hành vi khai báo gian dối để nhập khẩu các thiết bị không đúng nội dung được cấp phép.
Như vậy, theo kết quả điều tra bước đầu, vụ việc không chỉ liên quan đến giá hàng hóa mà còn liên quan đến cách thức đưa hàng vào Việt Nam.
Cơ quan điều tra đang tiếp tục củng cố tài liệu, chứng cứ để làm rõ quy mô, vai trò của từng bị can và các tổ chức, cá nhân liên quan; xác định đầy đủ hậu quả, thiệt hại và số tiền thu lợi bất chính.
Đây cũng là lý do chưa thể đồng nhất số tiền 118 tỷ đồng và 261.000 USD đã thu hồi với số tiền được xác định là chênh lệch do nâng giá thiết bị. Đây là tổng tài sản cơ quan điều tra đã thu hồi trong quá trình điều tra, còn số tiền thu lợi bất chính và thiệt hại cuối cùng vẫn đang được làm rõ.
Thiệt hại bước đầu được xác định hơn 105 tỷ đồng
Theo thông tin được công bố, cơ quan điều tra bước đầu xác định thiệt hại của Nhà nước trong vụ án là hơn 105 tỷ đồng.
Đến nay, cơ quan chức năng đã thu hồi 118,05 tỷ đồng và 261.000 USD. Việc thu hồi tài sản vẫn được tiếp tục trong quá trình mở rộng điều tra.
Con số này cho thấy vụ án không chỉ đặt ra vấn đề về sai phạm của một doanh nghiệp mà còn liên quan đến cơ chế quản lý, mua sắm và sử dụng thiết bị y tế tại các cơ sở công lập.
Vụ án hiện đã có 9 bị can bị khởi tố về ba tội danh gồm buôn lậu, vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và nhận hối lộ.
Trong số này có Bùi Chân Phương, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Việt Mỹ; Hà Văn Nam, Giám đốc Công ty Việt Mỹ; Trần Thị Hồng Hạnh, phụ trách kế toán Công ty Việt Mỹ cùng một số người thuộc hệ thống doanh nghiệp liên quan.
Ở giai đoạn sau, cơ quan điều tra khởi tố về tội nhận hối lộ đối với ông Trần Văn Thuấn, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế; ông Lê Đình Thanh Sơn, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ; và ông Nguyễn Huy Ngọc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ, nguyên Giám đốc Sở Y tế, nguyên Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.
Các bị can được xác định liên quan đến những hành vi khác nhau trong vụ án và việc xác định trách nhiệm cụ thể của từng người vẫn thuộc quá trình điều tra, truy tố, xét xử.
Bộ Y tế thừa nhận đã nắm thông tin về việc nâng giá ở nước ngoài
Theo nội dung họp báo Chính phủ ngày 3/10 được đăng tải trên các báo, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết Bộ Y tế đã nắm được thông tin giá thiết bị y tế và thuốc trước khi vào Việt Nam bị nâng giá ở nước ngoài thông qua các cơ quan chức năng và cơ quan báo chí.
Bộ Y tế đã phối hợp, cung cấp các thông tin liên quan theo yêu cầu của cơ quan chức năng.
Theo ông Hà, quản lý giá thiết bị y tế hiện được thực hiện thông qua nhiều khâu, từ nhập khẩu, kê khai giá đến đấu thầu, mua sắm, sử dụng và thanh toán tại các cơ sở y tế. Nhà nước không thực hiện cơ chế định giá đối với toàn bộ thiết bị y tế.
Ở khâu nhập khẩu, tổ chức, cá nhân nhập khẩu có trách nhiệm khai báo và chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của giá trị khai báo. Việc kiểm tra và xác định trị giá hải quan được thực hiện theo pháp luật về hải quan.
Chính vì vậy, nếu giá hàng hóa đã được nâng lên thông qua những giao dịch trung gian ở nước ngoài, việc phát hiện và xác minh không chỉ phụ thuộc vào hồ sơ quản lý thiết bị y tế mà cần sự phối hợp giữa cơ quan y tế, hải quan, thuế, kế toán và các cơ quan liên quan.
Bộ Y tế muốn quản lý giá thiết bị theo toàn bộ vòng đời
Sau vụ Việt Mỹ, Bộ Y tế cho biết đang tính đến việc thay đổi cách quản lý thiết bị y tế theo hướng quản lý toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ phân loại, nghiên cứu, sản xuất, thử nghiệm đến lưu hành, kinh doanh, phân phối, quảng cáo, sử dụng, thu hồi và tiêu hủy.
Một trong những nội dung đáng chú ý là hoàn thiện cơ sở dữ liệu quản lý thiết bị y tế, chuẩn hóa dữ liệu từ số lưu hành, phân phối đến thông tin về giá khi vào Việt Nam, giá niêm yết, mua sắm và đấu thầu.
Bộ Y tế cũng dự kiến thực hiện kê khai, cập nhật giá kê khai và công khai danh sách các cơ sở phân phối, kinh doanh. Theo định hướng được đưa ra, thông tin giá sẽ được đưa lên một cổng thông tin để các cơ sở y tế có thêm căn cứ tham khảo khi mua sắm.
Một giải pháp khác là nghiên cứu mua sắm tập trung và đàm phán giá đối với một số nhóm sản phẩm. Với những thiết bị chỉ có một hãng cung cấp hoặc những thiết bị có giá trị lớn, nhiều đơn vị cùng có nhu cầu, Bộ Y tế dự kiến nghiên cứu đưa về một đầu mối để đàm phán.
Câu chuyện không chỉ nằm ở một chiếc máy
Vụ Việt Mỹ cho thấy vấn đề của giá thiết bị y tế có thể bắt đầu từ rất lâu trước khi một chiếc máy được đưa vào bệnh viện.
Giá ban đầu của hàng hóa, các giao dịch trung gian, giá khai báo khi nhập khẩu, giá kê khai, giá phân phối rồi giá trúng thầu có thể tạo thành một chuỗi liên kết. Nếu một mắt xích trong chuỗi bị thao túng, tác động cuối cùng có thể lan tới các khâu phía sau.
Điểm đáng chú ý là cơ quan điều tra vẫn đang tiếp tục xác định quy mô và số tiền thu lợi bất chính. Vì vậy, những con số về giá thiết bị, mức chênh lệch giữa giá gốc và giá nhập khẩu hay số tiền người bệnh phải chịu thêm do hành vi nâng giá cần chờ kết luận điều tra chính thức.
Nhưng từ những gì đã được công bố, vụ án Việt Mỹ đã đặt ra một câu hỏi lớn hơn: khi một thiết bị y tế được mua đi bán lại qua nhiều pháp nhân ở nước ngoài trước khi vào Việt Nam, cơ quan quản lý sẽ dựa vào đâu để xác định đâu là giá trị thực của hàng hóa?
Đây cũng chính là khoảng trống mà Bộ Y tế đang hướng tới việc khắc phục bằng cơ sở dữ liệu giá, công khai thông tin, quản lý toàn bộ vòng đời thiết bị, cùng với cơ chế mua sắm tập trung và đàm phán giá đối với những nhóm thiết bị đặc thù.
