Ai sẽ phải di dời khi Hà Nội tái cấu trúc đô thị lõi?

[Cindy Nguyễn]

Thông tin mới nhất về quy hoạch Thủ đô Hà Nội đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận, khiến không ít người dân sinh sống tại khu vực nội đô liên tục theo dõi từng diễn biến, thậm chí lo lắng đến mức “mất ăn mất ngủ” trước những thay đổi có thể tác động trực tiếp đến nơi ở và sinh kế của mình.
Từ nay đến năm 2045, hơn 860.000 người dân sinh sống trong khu vực đô thị lõi Hà Nội sẽ được bố trí lại chỗ ở, phục vụ một chương trình tái cấu trúc đô thị quy mô lớn, đi kèm nhu cầu vốn ước tính gần 65 triệu tỷ đồng.
Tại báo cáo các nội dung trọng tâm của Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, được HĐND TP Hà Nội thông qua ngày 27/1, thành phố xác định tái cấu trúc đô thị là một trong những trụ cột chiến lược. Theo đó, hơn 860.000 người dân sẽ thuộc diện di dời, tái định cư trong giai đoạn 2026–2045.

Trọng tâm là khu vực trong Vành đai 3​

Phạm vi tái cấu trúc được xác định từ Vành đai 3 trở vào, trong đó ưu tiên cao nhất là khu vực Vành đai 1 và Vành đai 2 – nơi tập trung mật độ dân cư lớn, hạ tầng quá tải và nhiều di sản lịch sử – văn hóa đặc thù.
Việc tái cấu trúc đô thị được Hà Nội mô tả là “một cuộc cách mạng toàn diện”, bao gồm cách mạng về kiến trúc – cảnh quan, nhà ở, cũng như tư duy bảo tồn di sản, chuyển từ mô hình “bảo tồn – cải tạo” sang “tái thiết giá trị”.
Các không gian trọng điểm được gắn với bảo tồn và tái thiết gồm: trung tâm chính trị – hành chính Ba Đình, khu vực hồ Gươm và phụ cận, khu phố cổ, phố cũ, hồ Tây và vùng phụ cận, cùng trục cảnh quan hai bên sông Hồng.

Hơn 400.000 người di dời ngay trong giai đoạn đầu​

Theo lộ trình, giai đoạn 2026–2035, Hà Nội dự kiến di dời khoảng 442.000 người, trong đó:

• 200.000 người tại khu vực sông Hồng,
• 200.000 người tại hồ Tây và vùng phụ cận,
• 42.000 người tại một số tuyến phố nằm trong phạm vi Vành đai 3.

Sang giai đoạn 2036–2045, quy mô di dời tiếp tục mở rộng với:

• 26.730 người tại khu phố cổ,
• 23.000 người tại khu phố cũ,
• Khoảng 370.000 người tại các khu vực còn lại trong Vành đai 3.

Tính chung cả giai đoạn 2026–2045, tổng số người được bố trí lại chỗ ở vượt mốc 860.000.

Giãn dân nội đô, hình thành các cực tăng trưởng mới​

Song song với di dời, Hà Nội định hướng tái cấu trúc dân cư theo hướng giãn dân nội đô. Người dân thuộc diện giải tỏa sẽ được bố trí tái định cư linh hoạt: một phần tái định cư tại chỗ, phần còn lại chuyển tới các khu đô thị mới tại các cực tăng trưởng như Đông Anh, Gia Lâm, Hòa Lạc.
Các khu vực này được quy hoạch đầu tư đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, bao gồm trường học, bệnh viện, công viên và các tiện ích công cộng, với mục tiêu đảm bảo điều kiện sống tốt hơn nơi ở cũ.

Gần 65 triệu tỷ đồng cho một cuộc “đại phẫu” đô thị​

Về nguồn lực, tổng nhu cầu vốn cho toàn bộ chương trình tái cấu trúc đô thị giai đoạn 2026–2045 ước khoảng 64,84 triệu tỷ đồng. Trong đó:

• Giai đoạn 2026–2035 cần khoảng 14,5 triệu tỷ đồng,
• Giai đoạn 2036–2045 cần khoảng 50,34 triệu tỷ đồng.

Nguồn vốn được xác định chủ yếu đến từ khu vực tư nhân và xã hội hóa, trong khi đầu tư công tập trung vào hạ tầng thiết yếu và các chính sách an sinh.
Theo lãnh đạo TP Hà Nội, tái cấu trúc đô thị không chỉ nhằm giảm tải dân số nội đô, mà còn hướng tới việc giải phóng nguồn lực đất đai, tháo gỡ các điểm nghẽn hạ tầng, hình thành một cấu trúc đô thị mới – xanh hơn, thông minh hơn và bền vững hơn.
Trên nền tảng đó, Hà Nội đặt mục tiêu bảo tồn “hồn cốt” Thăng Long – Hà Nội, đồng thời kiến tạo các giá trị phát triển mới theo mô hình đô thị “đa tầng – đa lớp”, hài hòa giữa truyền thống và hiện đại.