Nhờ một thiết kế thông minh mà nhà dù trong ngõ hẹp vẫn đủ sáng, đủ thoáng

[Phan Hiền]

Giữa Thủ đô với những con ngõ chật chội, nơi nhà ống san sát và ánh sáng tự nhiên luôn là điều xa xỉ. Nhưng nhờ một kết cấu không gian thông minh theo chiều đứng, một căn nhà rộng vỏn vẹn 20 m2 tại Hà Nội vẫn đạt được độ sáng, thông gió và sự gắn kết sinh hoạt tuyệt vời.

Căn nhà nằm sâu trong ngõ hẹp tại Hà Nội, nơi có mật độ nhà ống cao tầng dày đặc. Khu đất rộng 20 m2, mặt tiền 2,5 m, chỉ tiếp cận bằng lối đi bộ. Điều kiện này làm việc thi công trở nên khó khan. Mật độ xây dựng cao và sự bao bọc của các khối nhà lân cận khiến bài toán ánh sáng và thông gió trở thành thách thức lớn.

Tuy vậy, chính đặc trưng sinh hoạt gần gũi, giàu tính cộng đồng của khu nhà trong ngõ lại trở thành tiền đề để các kiến trúc sư xây dựng phương án thiết kế phù hợp.

Công trình mới (bên phải) được xây dựng trên khu đất liền kề, đóng vai trò như phần mở rộng của ngôi nhà đã hoàn thành năm 2021, đều cùng thuộc sở hữu của gia đình. Hai ngôi nhà kết hợp thành một tổ hợp nhà ở theo chiều đứng, linh hoạt đáp ứng nhu cầu thay đổi của gia chủ theo thời gian.

Công trình được tổ chức theo chiều đứng nhằm khắc phục hạn chế mặt bằng. Thách thức lớn nhất của dạng nhà này là thiếu ánh sáng tự nhiên, thông gió kém và việc chia nhỏ không gian khiến sinh hoạt gia đình bị phân mảnh.

Thay vì cố gắng mở rộng diện tích trên mặt bằng vốn rất hạn chế, các kiến trúc tiếp cận vấn đề theo hướng mở rộng trải nghiệm không gian theo chiều cao, thông qua các khoảng rỗng đứng, tầm nhìn xuyên tầng và sự kết nối thị giác giữa các khu vực chức năng.Chuỗi không gian liên hoàn cho phép các thành viên trong gia đình linh hoạt lựa chọn mức độ riêng tư, đồng thời vẫn duy trì sự kết nối trong thị giác và sinh hoạt hàng ngày.

Do bề ngang hẹp và sự tồn tại của tường chung với nhà bên cạnh, phương án sử dụng tường kết cấu dày không phù hợp. Giải pháp được đưa ra là tập trung hệ chịu lực vào một cột thép sơn đỏ đặt ở trung tâm, chạy xuyên suốt từ tầng một đến tầng bốn.

Cột thép này đảm nhiệm vai trò chịu lực chính cho nhiều không gian như phòng trà, phòng khách, khu sinh hoạt chung và phòng ngủ trẻ em. Nhờ dồn lực vào cột, tường bao quanh được làm mỏng hơn, giúp tăng diện tích sử dụng và tạo cảm giác không gian rộng rãi hơn so với thực tế.

Giải pháp kết cấu tập trung cũng cho phép hình thành các mảng mở dài trên mặt đứng và khoảng thông tầng lớn. Nhờ vậy, căn nhà vẫn đảm bảo khả năng thông gió chéo hiệu quả dù nằm sâu trong ngõ.

Không gian bên trong được xếp chồng theo từng lớp, đan xen nhiều công năng như phòng đọc, phòng trà, khu sinh hoạt linh hoạt, quầy bar và một sân hiên nhỏ.

Mặt đứng hướng Nam đóng vai trò cung cấp nguồn sáng ổn định cho ngôi nhà, trong khi giếng trời đưa ánh sáng xuống các tầng thấp và tăng cường lưu thông không khí tự nhiên. Ánh sáng được dẫn dắt theo chiều đứng, giúp giảm cảm giác tối và bí vốn thường gặp ở nhà trong ngõ hẹp.

Vật liệu hoàn thiện được lựa chọn có chủ ý nhằm tạo sự phong phú trong trải nghiệm không gian. Sự kết hợp giữa bê tông trần, gỗ và kim loại giúp căn nhà nhỏ tránh được cảm giác đơn điệu. Các chuyển đổi vật liệu theo từng góc nhìn cũng tạo hiệu ứng thị giác, khiến không gian có cảm giác rộng và sâu hơn thực tế.

Cây xanh được tích hợp xuyên suốt công trình, từ các bồn trồng trong nhà đến sân hiên, giúp bù đắp thiếu hụt mảng xanh và điều hoà làm mát cho căn nhà.

Trình tự không gian theo chiều đứng đan xen giữa khu vực chung và riêng, giúp duy trì sự gắn kết gia đình trong khi vẫn đảm bảo những khoảng riêng tư cần thiết.

Những khoảng rộng mở hướng ra ngõ không chỉ mang lại ánh sáng và gió tự nhiên mà còn giúp ngôi nhà giữ sự kết nối với nhịp sống bên ngoài. Đây cũng chính là nét đặc trưng trong sinh hoạt đô thị Hà Nội, nơi không gian sống cá nhân luôn đan xen với đời sống cộng đồng.

(Sơ đồ mặt bằng tầng 1 của căn nhà.)​