Đoạn Video
Ảnh
Lê Nhã Linh
Thành viên nổi tiếng
Bất chấp cảnh báo sau những cuộc ám sát trước đó, các quan chức cấp cao của Iran vẫn họp trực tiếp, và Israel đã chớp lấy cơ hội để sát hại Đại giáo chủ Ali Khamenei.
Chính phủ Iran được nói là đã rút ra những bài học đau đớn từ cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Israel và Mỹ vào tháng 6/2025.
Sau khi Israel xác định được vị trí của một số lãnh đạo và chỉ huy cấp cao của Iran ở sâu dưới lòng đất trong cuộc chiến đó, giới chức an ninh Iran phát hiện rằng Israel theo dõi họ vì đội vệ sĩ mang theo điện thoại di động.
Những sai sót như vậy đã khiến Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei tức giận, các quan chức Iran và Israel cho biết.
Thế nhưng, những sai lầm chết người mà Iran mắc phải vào cuối tuần trước còn nghiêm trọng hơn cả sai lầm vào tháng 6 năm ngoái, khiến đòn tấn công mới nhất vào ban lãnh đạo nước này đặc biệt đẫm máu.
Một số quan chức quân sự và tình báo cấp cao nhất của Iran đã họp giữa ban ngày, trên mặt đất, tại trụ sở Hội đồng An ninh quốc gia mà Israel và Mỹ hiểu rõ, trong cuộc họp cấp cao vào sáng 28/2, đúng vào lúc phần lớn thế giới dự đoán Mỹ hoặc Israel, hoặc cả hai, có thể tấn công.
Ngay cả Đại giáo chủ Khamenei, người thường di chuyển từ nơi ẩn náu bí mật dưới lòng đất này sang nơi khác, khi đó cũng ở trên mặt đất, tại khu dinh thự chính thức nhưng không hề bí mật của mình, báo New York Times dẫn lời các quan chức Israel cho biết.
Chưa rõ chính xác vì sao các cơ quan tình báo Mỹ và Israel biết tất cả những lãnh đạo đó sẽ có mặt tại cùng một địa điểm vào lúc 9h40 sáng giờ địa phương hôm 28/2. Nhưng hai nước đã tận dụng thông tin đó cùng các nguồn tình báo khác để tiến hành cuộc tấn công, làm tê liệt bộ chỉ huy cấp cao của Iran và nhanh chóng đánh phá hệ thống phòng không của nước này.
Tiếp theo là một chiến dịch truy lùng và tiêu diệt dữ dội nhằm vào các hệ thống tên lửa đạn đạo của Iran, bao gồm đạn dược, bệ phóng, kíp vận hành, kho chứa và cơ sở sản xuất.
Quan trọng hơn, khi sát hại ông Khamenei, Israel đã vượt qua một lằn ranh đỏ mới, loại bỏ nguyên thủ của một quốc gia có chủ quyền, điều mà họ đã tránh trong giai đoạn đầu của cuộc chiến hồi tháng 6/2025, hai quan chức quốc phòng Israel cho biết.
Đến giữa trưa 1/3, các quan chức quân đội Israel tuyên bố đã chiếm được ưu thế trên bầu trời Iran và máy bay của họ đang bay tự do trên Tehran.
“Iran lúc này hoàn toàn bị phơi ra trước các cuộc không kích. Chỉ còn phụ thuộc vào lực lượng Mỹ và Không quân Israel quyết định ở đâu, khi nào và như thế nào. Họ gần như không thể thách thức. Gần như hoàn toàn tự do hành động”, ông Amir Eshel, cựu Tư lệnh Không quân Israel, cho biết.
Israel tự do hành động đến mức một số người bày tỏ lo ngại không công khai rằng Mỹ có thể muốn kết thúc chiến dịch không kích quá sớm, trong khi Không quân Israel vẫn còn nhiều mục tiêu cần loại bỏ.
“Sẽ cần thời gian để loại bỏ các tên lửa đạn đạo. Đó không phải việc có thể hoàn tất hôm nay hay ngày mai. Hãy cố gắng hoàn tất, đừng cắt ngắn”, ông Zohar Palti, người từng đứng đầu Cục Chính trị - Quân sự thuộc Bộ Quốc phòng Israel nói. Ông từng có một thời gian dài làm việc trong ngành tình báo.
“Chim sẻ đen” và yếu tố bất ngờ
Cuộc tấn công ngày 28/2 phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là yếu tố bất ngờ.
Trong cuộc chiến năm ngoái, khi Mỹ và Israel quyết định không nhằm vào ông Khamenei trong đợt tấn công đầu tiên, nhà lãnh đạo này đã biến mất và cơ hội không xuất hiện trở lại.
Vì vậy, những người lập kế hoạch cho chiến dịch tấn công ngày 28/2 vừa qua tin rằng kế hoạch loại bỏ bất kỳ quan chức cấp cao Iran nào cũng phải thực hiện ngay trong đợt đầu tiên, nếu không Iran sẽ sớm triển khai biện pháp phòng ngừa.
Trong cuộc chiến năm ngoái, Israel đã cố gắng loại thêm các quan chức Iran vào ngày cuối cùng của giao tranh, nhưng buộc phải dừng lại dưới áp lực của Tổng thống Mỹ Trump nhằm duy trì lệnh ngừng bắn.
Trước đợt tấn công ngày 28/2, quân đội Israel đã lên kế hoạch trong nhiều tháng, tìm kiếm cơ hội khi tình báo quân sự có thể biết thời điểm các quan chức cấp cao Iran sẽ ở cùng một nơi, một quan chức quốc phòng Israel nắm rõ kế hoạch cho biết.
Cũng theo quan chức này, việc tấn công vào buổi sáng, thay vì ban đêm, càng làm tăng yếu tố bất ngờ về mặt chiến thuật.
Làn sóng tấn công thứ hai ngay lập tức tiếp nối cuộc không kích đầu tiên, với mục tiêu là các hệ thống tên lửa đất đối không của Iran, đặc biệt là những hệ thống bảo vệ Tehran.
Mặc dù Israel từng tuyên bố đã phá hủy các hệ thống đó trong những đợt giao tranh trước, Iran đã khôi phục một phần năng lực phòng không kể từ tháng 6/2025, một phần nhờ tự sản xuất vũ khí.
Một loại vũ khí chủ chốt mà Israel sử dụng sáng 28/2, góp phần tạo yếu tố bất ngờ, là tên lửa đạn đạo có thể được phóng từ tiêm kích F-15 từ khoảng cách xa.
Ban đầu, dòng tên lửa này được phát triển như mục tiêu tập bắn cho hệ thống phòng thủ chống tên lửa đạn đạo Arrow của Israel. Nhưng phiên bản mới - mang tên Black Sparrow (Chim sẻ đen), cho phép tấn công các mục tiêu ở khoảng cách xa, vào sâu trong lãnh thổ Iran mà không cần máy bay tiến vào tầm bắn của các hệ thống tên lửa đất đối không của Iran.
Israel lần đầu sử dụng loại tên lửa này để đáp trả cuộc tấn công của Iran năm 2024, đánh trúng hệ thống radar. Sau đó, chúng được dùng để gây tê liệt các khẩu đội tên lửa đất đối không của Iran trong các cuộc tấn công tháng 11/2024, sau đó vào tháng 6/2025.
Tuy nhiên, tên lửa này không phải lúc nào cũng đạt được kết quả mong muốn. Ngày 9/9/2025, Israel sử dụng loại tên lửa này để loại bỏ một nhóm lãnh đạo Hamas khi họ họp tại Qatar để thảo luận đề xuất ngừng bắn của chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Nhưng cuộc tấn công không loại được các lãnh đạo cấp cao Hamas mà lại khiến một thành viên lực lượng an ninh nội địa Qatar thiệt mạng, cuối cùng buộc Israel phải xin lỗi dưới áp lực từ ông Trump.
Phục kích chiến lược và săn lùng theo thời gian thực
Trong làn sóng thứ ba của chiến dịch không kích lần này, quân đội Israel triển khai điều lực lượng không quân lớn nhất trong lịch sử, với khoảng 200 máy bay.
Kể từ cuộc Chiến tranh 6 ngày năm 1967, khi Israel điều gần như toàn bộ máy bay của mình (trừ 12 chiếc) để tấn công Không quân Ai Cập, họ chưa từng điều động nhiều máy bay như vậy cho một nhiệm vụ tấn công.
Các chiến dịch trước thường triển khai máy bay theo từng đợt nhỏ, Không quân Israel lần này thực hiện điều họ gọi là “phục kích chiến lược”. Theo một quan chức an ninh Israel, Israel đã “đưa toàn bộ không quân” tới miền tây và miền trung Iran, để thực hiện nhiệm vụ phá hủy càng nhiều tên lửa Iran càng nhanh càng tốt.
Lực lượng Mỹ tập trung vào các mục tiêu ở miền đông Iran - khu vực xa Israel nhưng tương đối gần các căn cứ và lực lượng Mỹ. Israel đảm nhận nửa phía tây của đất nước.
Lực lượng Mỹ cũng tấn công hạm đội Iran. “Tôi vừa được thông báo rằng chúng ta đã phá hủy và đánh chìm 9 tàu Hải quân Iran, một số trong đó khá lớn và quan trọng. Chúng ta đang nhắm tới phần còn lại, chúng sẽ sớm nằm dưới đáy biển!” ông Trump viết trên mạng xã hội ngày 1/3.
Với hệ thống phòng không Iran bị tổn hại nghiêm trọng, Israel có thể tự do tấn công các mục tiêu và biểu tượng chính quyền tại Tehran. Quân đội Israel cho biết đã tấn công hàng chục trung tâm chỉ huy quân sự của chế độ, bao gồm trụ sở thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), trụ sở tình báo, các trung tâm chỉ huy không quân của IRGC và trụ sở an ninh nội địa.
Các chiến đấu cơ Israel và Mỹ đang săn lùng các bệ phóng tên lửa đạn đạo tầm xa của Iran.
Ông Eyal Hulata - cựu cố vấn an ninh quốc gia Israel, cho rằng mức độ hợp tác Mỹ - Israel trong cuộc tấn công cuối tuần này đã mở ra một trang mới.
“Đó là nỗ lực rất lớn của cộng đồng tình báo hai nước trong việc thu thập thông tin, xác định mục tiêu, hiểu rõ họ đang ở đâu vào từng thời điểm, và thực hiện điều đó ngay trong lúc chiến dịch đang diễn ra, suốt ngày đầu tiên và đến nay là ngày thứ hai. Đó là mức độ mà chúng ta chưa từng thấy trước đây”, ông Eyal Hulata nói.
Các giáo sĩ dòng Shi’ite người Iraq cầm bức chân dung của Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei trong cuộc biểu tình ở Baghdad để phản đối các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. (Ảnh: AP)
Chính phủ Iran được nói là đã rút ra những bài học đau đớn từ cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Israel và Mỹ vào tháng 6/2025.
Sau khi Israel xác định được vị trí của một số lãnh đạo và chỉ huy cấp cao của Iran ở sâu dưới lòng đất trong cuộc chiến đó, giới chức an ninh Iran phát hiện rằng Israel theo dõi họ vì đội vệ sĩ mang theo điện thoại di động.
Những sai sót như vậy đã khiến Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei tức giận, các quan chức Iran và Israel cho biết.
Thế nhưng, những sai lầm chết người mà Iran mắc phải vào cuối tuần trước còn nghiêm trọng hơn cả sai lầm vào tháng 6 năm ngoái, khiến đòn tấn công mới nhất vào ban lãnh đạo nước này đặc biệt đẫm máu.
Một số quan chức quân sự và tình báo cấp cao nhất của Iran đã họp giữa ban ngày, trên mặt đất, tại trụ sở Hội đồng An ninh quốc gia mà Israel và Mỹ hiểu rõ, trong cuộc họp cấp cao vào sáng 28/2, đúng vào lúc phần lớn thế giới dự đoán Mỹ hoặc Israel, hoặc cả hai, có thể tấn công.
Ngay cả Đại giáo chủ Khamenei, người thường di chuyển từ nơi ẩn náu bí mật dưới lòng đất này sang nơi khác, khi đó cũng ở trên mặt đất, tại khu dinh thự chính thức nhưng không hề bí mật của mình, báo New York Times dẫn lời các quan chức Israel cho biết.
Chưa rõ chính xác vì sao các cơ quan tình báo Mỹ và Israel biết tất cả những lãnh đạo đó sẽ có mặt tại cùng một địa điểm vào lúc 9h40 sáng giờ địa phương hôm 28/2. Nhưng hai nước đã tận dụng thông tin đó cùng các nguồn tình báo khác để tiến hành cuộc tấn công, làm tê liệt bộ chỉ huy cấp cao của Iran và nhanh chóng đánh phá hệ thống phòng không của nước này.
Tiếp theo là một chiến dịch truy lùng và tiêu diệt dữ dội nhằm vào các hệ thống tên lửa đạn đạo của Iran, bao gồm đạn dược, bệ phóng, kíp vận hành, kho chứa và cơ sở sản xuất.
Quan trọng hơn, khi sát hại ông Khamenei, Israel đã vượt qua một lằn ranh đỏ mới, loại bỏ nguyên thủ của một quốc gia có chủ quyền, điều mà họ đã tránh trong giai đoạn đầu của cuộc chiến hồi tháng 6/2025, hai quan chức quốc phòng Israel cho biết.
Đến giữa trưa 1/3, các quan chức quân đội Israel tuyên bố đã chiếm được ưu thế trên bầu trời Iran và máy bay của họ đang bay tự do trên Tehran.
“Iran lúc này hoàn toàn bị phơi ra trước các cuộc không kích. Chỉ còn phụ thuộc vào lực lượng Mỹ và Không quân Israel quyết định ở đâu, khi nào và như thế nào. Họ gần như không thể thách thức. Gần như hoàn toàn tự do hành động”, ông Amir Eshel, cựu Tư lệnh Không quân Israel, cho biết.
Israel tự do hành động đến mức một số người bày tỏ lo ngại không công khai rằng Mỹ có thể muốn kết thúc chiến dịch không kích quá sớm, trong khi Không quân Israel vẫn còn nhiều mục tiêu cần loại bỏ.
“Sẽ cần thời gian để loại bỏ các tên lửa đạn đạo. Đó không phải việc có thể hoàn tất hôm nay hay ngày mai. Hãy cố gắng hoàn tất, đừng cắt ngắn”, ông Zohar Palti, người từng đứng đầu Cục Chính trị - Quân sự thuộc Bộ Quốc phòng Israel nói. Ông từng có một thời gian dài làm việc trong ngành tình báo.
“Chim sẻ đen” và yếu tố bất ngờ
Cuộc tấn công ngày 28/2 phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là yếu tố bất ngờ.
Trong cuộc chiến năm ngoái, khi Mỹ và Israel quyết định không nhằm vào ông Khamenei trong đợt tấn công đầu tiên, nhà lãnh đạo này đã biến mất và cơ hội không xuất hiện trở lại.
Vì vậy, những người lập kế hoạch cho chiến dịch tấn công ngày 28/2 vừa qua tin rằng kế hoạch loại bỏ bất kỳ quan chức cấp cao Iran nào cũng phải thực hiện ngay trong đợt đầu tiên, nếu không Iran sẽ sớm triển khai biện pháp phòng ngừa.
Trong cuộc chiến năm ngoái, Israel đã cố gắng loại thêm các quan chức Iran vào ngày cuối cùng của giao tranh, nhưng buộc phải dừng lại dưới áp lực của Tổng thống Mỹ Trump nhằm duy trì lệnh ngừng bắn.
Trước đợt tấn công ngày 28/2, quân đội Israel đã lên kế hoạch trong nhiều tháng, tìm kiếm cơ hội khi tình báo quân sự có thể biết thời điểm các quan chức cấp cao Iran sẽ ở cùng một nơi, một quan chức quốc phòng Israel nắm rõ kế hoạch cho biết.
Cũng theo quan chức này, việc tấn công vào buổi sáng, thay vì ban đêm, càng làm tăng yếu tố bất ngờ về mặt chiến thuật.
Làn sóng tấn công thứ hai ngay lập tức tiếp nối cuộc không kích đầu tiên, với mục tiêu là các hệ thống tên lửa đất đối không của Iran, đặc biệt là những hệ thống bảo vệ Tehran.
Mặc dù Israel từng tuyên bố đã phá hủy các hệ thống đó trong những đợt giao tranh trước, Iran đã khôi phục một phần năng lực phòng không kể từ tháng 6/2025, một phần nhờ tự sản xuất vũ khí.
Một loại vũ khí chủ chốt mà Israel sử dụng sáng 28/2, góp phần tạo yếu tố bất ngờ, là tên lửa đạn đạo có thể được phóng từ tiêm kích F-15 từ khoảng cách xa.
Ban đầu, dòng tên lửa này được phát triển như mục tiêu tập bắn cho hệ thống phòng thủ chống tên lửa đạn đạo Arrow của Israel. Nhưng phiên bản mới - mang tên Black Sparrow (Chim sẻ đen), cho phép tấn công các mục tiêu ở khoảng cách xa, vào sâu trong lãnh thổ Iran mà không cần máy bay tiến vào tầm bắn của các hệ thống tên lửa đất đối không của Iran.
Israel lần đầu sử dụng loại tên lửa này để đáp trả cuộc tấn công của Iran năm 2024, đánh trúng hệ thống radar. Sau đó, chúng được dùng để gây tê liệt các khẩu đội tên lửa đất đối không của Iran trong các cuộc tấn công tháng 11/2024, sau đó vào tháng 6/2025.
Tuy nhiên, tên lửa này không phải lúc nào cũng đạt được kết quả mong muốn. Ngày 9/9/2025, Israel sử dụng loại tên lửa này để loại bỏ một nhóm lãnh đạo Hamas khi họ họp tại Qatar để thảo luận đề xuất ngừng bắn của chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Nhưng cuộc tấn công không loại được các lãnh đạo cấp cao Hamas mà lại khiến một thành viên lực lượng an ninh nội địa Qatar thiệt mạng, cuối cùng buộc Israel phải xin lỗi dưới áp lực từ ông Trump.
Phục kích chiến lược và săn lùng theo thời gian thực
Trong làn sóng thứ ba của chiến dịch không kích lần này, quân đội Israel triển khai điều lực lượng không quân lớn nhất trong lịch sử, với khoảng 200 máy bay.
Kể từ cuộc Chiến tranh 6 ngày năm 1967, khi Israel điều gần như toàn bộ máy bay của mình (trừ 12 chiếc) để tấn công Không quân Ai Cập, họ chưa từng điều động nhiều máy bay như vậy cho một nhiệm vụ tấn công.
Các chiến dịch trước thường triển khai máy bay theo từng đợt nhỏ, Không quân Israel lần này thực hiện điều họ gọi là “phục kích chiến lược”. Theo một quan chức an ninh Israel, Israel đã “đưa toàn bộ không quân” tới miền tây và miền trung Iran, để thực hiện nhiệm vụ phá hủy càng nhiều tên lửa Iran càng nhanh càng tốt.
Lực lượng Mỹ tập trung vào các mục tiêu ở miền đông Iran - khu vực xa Israel nhưng tương đối gần các căn cứ và lực lượng Mỹ. Israel đảm nhận nửa phía tây của đất nước.
Lực lượng Mỹ cũng tấn công hạm đội Iran. “Tôi vừa được thông báo rằng chúng ta đã phá hủy và đánh chìm 9 tàu Hải quân Iran, một số trong đó khá lớn và quan trọng. Chúng ta đang nhắm tới phần còn lại, chúng sẽ sớm nằm dưới đáy biển!” ông Trump viết trên mạng xã hội ngày 1/3.
Với hệ thống phòng không Iran bị tổn hại nghiêm trọng, Israel có thể tự do tấn công các mục tiêu và biểu tượng chính quyền tại Tehran. Quân đội Israel cho biết đã tấn công hàng chục trung tâm chỉ huy quân sự của chế độ, bao gồm trụ sở thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), trụ sở tình báo, các trung tâm chỉ huy không quân của IRGC và trụ sở an ninh nội địa.
Các chiến đấu cơ Israel và Mỹ đang săn lùng các bệ phóng tên lửa đạn đạo tầm xa của Iran.
Ông Eyal Hulata - cựu cố vấn an ninh quốc gia Israel, cho rằng mức độ hợp tác Mỹ - Israel trong cuộc tấn công cuối tuần này đã mở ra một trang mới.
“Đó là nỗ lực rất lớn của cộng đồng tình báo hai nước trong việc thu thập thông tin, xác định mục tiêu, hiểu rõ họ đang ở đâu vào từng thời điểm, và thực hiện điều đó ngay trong lúc chiến dịch đang diễn ra, suốt ngày đầu tiên và đến nay là ngày thứ hai. Đó là mức độ mà chúng ta chưa từng thấy trước đây”, ông Eyal Hulata nói.
