Tuyển sinh đại học: Đừng để học sinh “trở tay không kịp”

[Thanh Hải Lucky]

Tôi luôn nghĩ rằng, tuyển sinh đại học không đơn thuần là những con số, mốc thời gian hay quy định hành chính. Đằng sau mỗi phương thức xét tuyển, mỗi tổ hợp môn là tâm lý, nỗ lực và cả niềm tin của học sinh. Vì vậy, khi các phương án tuyển sinh được công bố muộn hoặc thay đổi đột ngột, người chịu tác động lớn nhất không phải là các trường đại học, mà chính là các em học sinh đang ở độ tuổi rất nhạy cảm về mặt tâm lý.

Khi thay đổi tổ hợp trở thành cú sốc tâm lý

Mình đã gặp không ít học sinh chọn khối C00 từ rất sớm vì yêu thích các ngành như Báo chí, Luật, Đông phương học. Các em đầu tư thời gian, công sức và cả cảm xúc vào Văn – Sử – Địa. Thế nhưng, khi một số trường bất ngờ loại bỏ tổ hợp này, nhiều em rơi vào trạng thái hoang mang, hụt hẫng, thậm chí là mất phương hướng.

Ở lứa tuổi THPT, sự ổn định đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Khi mục tiêu học tập bị thay đổi quá nhanh, học sinh rất dễ rơi vào cảm giác “mình đã cố gắng nhưng không còn đất để đứng”. Đây là một cú sốc tâm lý mà người lớn đôi khi đánh giá chưa đủ mức độ nghiêm trọng.

Công bố sớm là cách bảo vệ động lực học tập

Từ góc nhìn của tôi, các phương thức và tổ hợp xét tuyển nên được công bố thật sớm, thậm chí với những thay đổi lớn thì cần báo trước 2–3 năm. Điều này không chỉ giúp học sinh có thời gian ôn tập, mà quan trọng hơn là giữ được động lực nội tại.

Mình tin rằng, khi học sinh biết rõ con đường phía trước, các em học với tâm thế chủ động, học để phát triển năng lực chứ không phải học trong lo sợ bị loại. Đặc biệt với các môn xã hội, việc học cần quá trình tích lũy lâu dài, không thể “nước rút” trong vài tháng cuối.

Lộ trình sớm giúp học sinh cảm thấy mình làm chủ tương lai

Nếu các trường đại học xây dựng kế hoạch tuyển sinh ngay từ đầu năm học, khoảng tháng 9, học sinh sẽ có cảm giác mình được làm chủ lựa chọn của bản thân. Đây là yếu tố then chốt trong tâm lý giáo dục: khi học sinh có quyền chủ động, sự tự tin và hiệu quả học tập sẽ tăng lên rõ rệt.

Ngược lại, việc công bố thông tin sát thời điểm thi dễ khiến các em học trong trạng thái căng thẳng kéo dài, dễ mệt mỏi, giảm khả năng tập trung và sinh ra tâm lý học đối phó.

Đúng quy định chưa chắc đã tối ưu cho người học

Tôi hiểu rằng theo quy định hiện hành, các trường được phép công bố thông tin tuyển sinh muộn nhất là ngày 15/2. Về mặt quản lý, điều này là hợp lệ. Nhưng đứng từ phía người học, đặc biệt là học sinh lớp 12, thì đây vẫn là mốc thời gian khá muộn.

Ở giai đoạn này, các em đã bước vào guồng ôn thi cao độ. Mọi thay đổi về tổ hợp hay phương thức xét tuyển đều có thể khiến học sinh dao động tâm lý, cảm thấy nỗ lực trước đó của mình không còn được trân trọng đúng mức.

Lịch tuyển sinh sớm đòi hỏi chuẩn bị sớm cả kiến thức lẫn tâm lý

Năm 2026, kỳ thi tốt nghiệp THPT dự kiến diễn ra vào 11–12/6, thời gian đăng ký và điều chỉnh nguyện vọng từ 2/7 đến 14/7, và điểm chuẩn có thể công bố từ 10–13/8. Nhịp tuyển sinh được đẩy sớm đồng nghĩa với việc áp lực ra quyết định cũng đến sớm hơn.


Nếu không có sự chuẩn bị từ trước, học sinh rất dễ chọn ngành trong tâm thế vội vàng, chạy theo xu hướng hoặc theo mong muốn của người khác, thay vì lắng nghe chính mình.

Lời nhắn gửi từ trải nghiệm đồng hành cùng học sinh

Với học sinh, mình luôn khuyên các em hãy định hướng sớm, không chỉ để ôn thi mà còn để hiểu mình phù hợp với lĩnh vực nào. Hãy chú ý đến cảm xúc khi học một môn: nếu học mà thấy hứng thú, có động lực tìm hiểu sâu, đó là dấu hiệu rất quan trọng.


Với phụ huynh, điều tôi mong mỏi nhất là sự lắng nghe và thấu hiểu. Đôi khi, con không cần thêm áp lực “phải đỗ trường top”, mà cần một người lớn giúp con giữ vững tinh thần và niềm tin vào lựa chọn của mình.

Cuối cùng, tôi mong rằng trong những năm tới, các trường đại học khi điều chỉnh phương án tuyển sinh sẽ đặt người học ở vị trí trung tâm, cân nhắc nhiều hơn đến yếu tố tâm lý và lộ trình chuẩn bị của học sinh.

Một hệ thống tuyển sinh minh bạch, ổn định và có báo trước không chỉ giúp học sinh đỗ đại học, mà còn giúp các em bước vào cánh cửa mới với tâm thế vững vàng, tự tin và lành mạnh.
Cô Thanh Hải Lucky
Tư vấn Tâm lý Giáo dục và Hướng nghiệp

#tuvantuyensinh

 

[Son Luong Thanh]