Vì sao Tổng thống Trump ký lệnh xóa bỏ Bộ Giáo dục?

[Hoa Kỳ ngày nay]

Một quốc gia không có Bộ Giáo dục sẽ ra sao? TỐT hơn nhiều, ít nhất là theo quan điểm của Tổng thống Mỹ Donald Trump - người vừa ký lệnh hành pháp sáng sớm nay (giờ Việt Nam) xóa bỏ Bộ Giáo dục nước này. Nhưng sau khi ký lệnh, ông vẫn nói: "Tôi chỉ muốn đưa ra một tuyên bố cá nhân nhỏ: Với tôi, giáo viên là một trong những người quan trọng nhất ở đất nước này… và chúng ta sẽ chăm sóc các giáo viên của mình."
Chúng ta nên hiểu điều này thế nào cho đúng?
Trump cho rằng việc xóa bỏ Bộ Giáo dục liên bang sẽ "đưa giáo dục về tay các bang," nơi ông tin rằng nó thuộc về một cách tự nhiên. Ông lập luận rằng hệ thống giáo dục hiện tại, với sự quản lý tập trung từ Washington D.C., không hiệu quả, chi phí cao (hơn 1 nghìn tỷ USD mỗi năm), nhưng không cải thiện được kết quả học tập, như điểm số đọc và toán của học sinh. Thay vào đó, ông muốn các bang và cộng đồng địa phương tự quản lý giáo dục vì họ hiểu rõ nhu cầu của học sinh hơn.
Điều đó không mâu thuẫn với phát biểu của ông rằng "giáo viên là một trong những người quan trọng nhất ở đất nước này" và "chúng ta sẽ chăm sóc họ", Lệnh xóa bỏ Bộ Giáo dục không có nghĩa phản đối giáo dục hay vai trò của giáo viên, mà chỉ nhắm đến việc thay đổi cơ cấu quản lý. Mục tiêu không phải là bỏ rơi giáo dục hay làm tổn hại giáo viên, mà là loại bỏ cái ông xem là "lãng phí quan liêu" từ cấp liên bang.

Việc bỏ Bộ Giáo dục có một số lợi ích nhìn thấy rõ, như tăng tính tự chủ của các bang. Mỗi bang có thể tùy chỉnh chương trình học, ngân sách, và chính sách giáo dục phù hợp với văn hóa, kinh tế, và nhu cầu địa phương. Ví dụ, bang Texas có thể ưu tiên kỹ năng nghề, trong khi bang Massachusetts tập trung vào công nghệ cao.
Nó cũng giúp loại bỏ một cơ quan liên bang lớn có thể cắt giảm chi phí vận hành, dù phần lớn ngân sách Bộ Giáo dục hiện nay (khoảng 79 tỷ USD/năm) là để tài trợ các chương trình như hỗ trợ học sinh nghèo (Title I) hay vay vốn sinh viên.
Và quan trọng không kém, đó là sẽ ít có sự "can thiệp tư tưởng" hơn. Trump và phe bảo thủ cho rằng Bộ Giáo dục áp đặt các chính sách "thức tỉnh" (woke) không mong muốn, như giáo dục về giới tính hay chủng tộc. Việc xóa bỏ có thể giúp các bang tự quyết định nội dung giảng dạy.
Tuy nhiên, có nhiều thách thức đặt ra khi bỏ Bộ Giáo dục. Trước hết, không có sự điều phối liên bang, các bang nghèo (như Mississippi) có thể thiếu nguồn lực để duy trì chất lượng giáo dục, trong khi các bang giàu (như New York) tiếp tục vượt trội. Hiện nay, Bộ Giáo dục phân bổ khoảng 14% ngân sách giáo dục quốc gia, chủ yếu cho học sinh thiệt thòi – điều này có thể biến mất hoặc bị phân phối không đồng đều.
Tiếp theo, liên quan đến các chương trình cho vay học sinh, sinh viên. Bộ Giáo dục đang quản lý 1,6 nghìn tỷ USD nợ vay sinh viên và các chương trình như IDEA (hỗ trợ học sinh khuyết tật). Nếu không có kế hoạch rõ ràng để chuyển giao các chức năng này sang cơ quan khác hoặc các bang, hệ thống có thể rối loạn.
Cuối cùng, không có Bộ Giáo dục, Hoa Kỳ có thể thiếu tiêu chuẩn quốc gia để đánh giá hiệu quả học tập, gây khó khăn cho việc so sánh và cải thiện giữa các bang.
Chưa rõ chính quyền của ông Trump giải quyết các thách thức này thế nào. Ngoài ra, lệnh này của Tổng thống chỉ có hiệu lực khi được Thượng viện thông qua với số phiếu ít nhất 60. Mặc dù Thượng viện chiếm đa số là đại biểu Cộng hòa, nhưng trong nội bộ Đảng cũng có nhiều quan điểm trái chiều.
Hãy cùng chờ xem!