Tại sao phương Tây không cô lập được Nga?

Theo tờ New York Times (Mỹ) mới đây, sau khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự ở Ukraine, phương Tây đã tập hợp một liên minh toàn cầu áp đảo: 141 quốc gia ủng hộ một nghị quyết của Liên hợp quốc (LHQ) hôm 23/2 kêu gọi Nga rút quân vô điều kiện.

Nhưng trên thực tế, phương Tây chưa bao giờ nhận được sự ủng hộ của phần lớn thế giới. 47 quốc gia khác đã bỏ phiếu trắng, phiếu chống hoặc không tham gia bỏ phiếu, trong đó có Ấn Độ và Trung Quốc bỏ phiếu trắng. Rõ ràng là sau một năm xung đột, nhiều quốc gia “trung lập” vẫn duy trì quan hệ kinh tế hoặc ngoại giao với Nga.

Thậm chí một số quốc gia ban đầu phản đối chiến dịch quân sự của Moskva, giờ đây coi xung đột là vấn đề ở khu vực khác và bắt đầu chuyển sang quan điểm trung lập hơn.

Sau một năm xung đột Nga - Ukraine, một thực tế mới đang trở nên rõ ràng hơn: Trong khi liên minh cốt lõi của phương Tây vẫn rất vững chắc, họ chưa bao giờ thuyết phục được phần còn lại của thế giới cô lập Nga.

Thay vì chia thành 2 phe, thế giới đã bị phân mảnh. Một số nước coi xung đột Nga - Ukraine chủ yếu là vấn đề của châu Âu và Mỹ. Thay vì coi đó là một mối đe dọa hiện hữu, các quốc gia này chủ yếu tập trung vào việc bảo vệ lợi ích của chính họ trong bối cảnh biến động kinh tế và địa chính trị do cuộc xung đột gây ra.

Hôm 23/2, Đại hội đồng LHQ đã thông qua một nghị quyết khác kêu gọi Nga rút quân khỏi lãnh thổ Ukraine, nhưng Trung Quốc, Nam Phi, Ấn Độ và nhiều quốc gia ở phía Nam bán cầu tiếp tục bỏ phiếu trắng, nhấn mạnh sự trung lập của họ với cuộc xung đột.

Nga vượt qua lệnh trừng phạt

Lúc đầu, các biện pháp trừng phạt kinh tế của phương Tây được kỳ vọng có thể làm suy yếu khả năng duy trì xung đột của Moskva. Một chiến dịch do Mỹ đứng đầu, với 37 quốc gia, đã làm rung chuyển nền tảng của hệ thống tài chính Nga bằng cách đóng băng dự trữ ngoại tệ và nhắm mục tiêu vào các ngân hàng chính của nước này.

Các biện pháp trừng phạt đã chặn các mặt hàng nhập khẩu chính như phụ tùng cho máy bay và chất bán dẫn cho thiết bị điện tử. Và hàng trăm công ty phương Tây đã ngừng kinh doanh ở Nga.

Nhưng các biện pháp trừng phạt đã không hiệu quả như phương Tây hy vọng. Theo dữ liệu được thu thập bởi Silverado Policy Accelerator, một tổ chức phi lợi nhuận của Mỹ, một số quốc gia đã lấp đầy khoảng trống, tăng xuất khẩu sang Nga cao hơn nhiều so với mức trước xung đột.

Đặc biệt, Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ đang đóng vai trò quan trọng. Các doanh nghiệp Trung Quốc đã thay thế nguồn cung trước đây của Nga từ các nhà sản xuất phương Tây. Trung Quốc cũng xuất khẩu nhiều máy móc và chất bán dẫn hơn. Các hàng hóa khác được sản xuất bởi các công ty đa quốc gia không còn có thể xuất khẩu trực tiếp sang Nga, hiện đang chảy qua các quốc gia hậu Xô Viết và có thể xâm nhập vào Nga.

Bất chấp việc Thổ Nhĩ Kỳ bán vũ khí cho Ukraine, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan đã mở cửa cho dòng hàng hóa ngày càng tăng vào Nga, phá vỡ một lỗ hổng trong các biện pháp trừng phạt của phương Tây.

“Chúng tôi luôn duy trì chính sách cân bằng giữa Ukraine và Nga”, ông Erdogan cho biết vào tháng 9 năm ngoái. Nhìn chung, sau khi có sự suy giảm ban đầu, khối lượng thương mại đã tăng trở lại vì vẫn có nhiều quốc gia sẵn sàng giao dịch với Nga.

Các biện pháp trừng phạt vẫn có thể tác động với Nga trong dài hạn. Chúng làm suy giảm đầu tư nước ngoài và bắt đầu hạn chế nguồn thu ngân sách của Nga. Những hạn chế về giao dịch dầu đã buộc Nga phải cắt giảm sản lượng trong khi việc định hướng lại cơ sở hạ tầng đường ống dẫn khí tự nhiên của Moskva sang châu Á sẽ mất nhiều năm.

Nhưng ngay cả khi nền kinh tế của Nga không tăng trưởng, Moskva vẫn đủ mạnh để duy trì cuộc chiến. Tháng trước, Quỹ Tiền tệ Quốc tế đã dự báo nền kinh tế Nga sẽ tăng trưởng 0,3% trong năm nay, một sự cải thiện rõ rệt so với ước tính trước đó rằng nền kinh tế nước này sẽ giảm 2,3%.

Mỹ và các đối tác của họ đã gửi trực tiếp vũ khí và thiết bị quân sự nguy hiểm tới Ukraine. Và họ đã tìm cách cắt đứt nguồn cung thiết bị quân sự của chính Nga bằng cách áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu, cấm nhiều công ty bán công nghệ quan trọng cho Nga.

Những vũ khí của phương Tây đã giúp Ukraine gây bất ngờ và góp phần chặn được bước tiến của các lực lượng Nga, nước có sức mạnh quân sự hàng đầu thế giới. Ít nhất 40 quốc gia đã cung cấp viện trợ quân sự cho Ukraine, bằng cách gửi vũ khí tấn công hoặc cung cấp các hình thức viện trợ quân sự khác.

Nhưng nỗ lực tước bỏ thiết bị quân sự của Nga ít thành công hơn khi Mỹ đã cáo buộc Triều Tiên đã vận chuyển "một số lượng đáng kể" đạn pháo tới Nga và Iran đã cung cấp cho Moskva các máy bay không người lái “cảm tử” để tấn công cơ sở hạ tầng ở Ukraine. Ngoài ra, theo Mỹ, các quốc gia khác, trong đó có Trung Quốc, đã tiếp tục cung cấp cho Nga những hàng hóa có công dụng kép như vi mạch để tích hợp vào các thiết bị quân sự.

Xu hướng trung lập