Tết Đoan ngọ vì sao gọi là tết "diệt sâu bọ"? và tất cả những gì cần biết ngày tết 5/5 âm lịch

Tết Đoan Ngọ được xem là một trong những ngày tết trong năm của người Việt. Tết Đoan Ngọ còn được gọi là "Tết giết sâu bọ", có nghĩa là ngày phát động bắt sâu bọ, tiêu diệt bớt các loài sâu bệnh gây hại cho cây trồng.
Thực ra, Tết Đoan Ngọ bắt nguồn từ Trung Quốc, vào ngày mùng 5/5 Âm lịch hằng năm. "Đoan" có nghĩa là mở đầu, "Ngọ" là khoảng thời gian từ 11h-13h, ăn Tết Đoan Ngọ là ăn vào buổi trưa. Đoan Ngọ tức là lúc Mặt trời bắt đầu ngắn nhất, ở gần trời đất nhất.
Thường vào ngày này, mọi người tắm vào giữa trưa, đặc biệt là trẻ nhỏ để diệt trừ rôm sảy, da dẻ mịn màng mát mẻ. Ngày này, người ta còn ăn rượu nếp để "diệt sâu bọ" trong bụng. Các loại quả ngày diệt sâu bọ thường là vải, mận. Miền Trung ngoài hương, hoa, rượu nếp, nước, các loại quả thì không thể thiếu thịt vịt. Còn mâm cúng tại miền Nam thì không thể thiếu chè trôi nước.


Văn khấn Tết Đoan Ngọ
Ngoài mâm cúng tết Đoan ngọ dâng lên thần linh, tổ tiên. Gia chủ có thể tham khảo văn khấn tết Đoan ngọ để nghi lễ chuẩn xác.
Bài văn khấn gia tiên ngày Tết Đoan Ngọ
Kính lạy:
- Hoàng Thiên, Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
- Ngài Bản cảnh Thành Hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo Quân cùng chư vị Tôn Thần.
- Tổ tiên, Hiển khảo, Hiển Tỷ, chư vị Hương linh (nếu bố, mẹ còn sống thì thay bằng Tổ Khảo, Tổ Tỷ)
Tín chủ (chúng) con là:...... Ngụ tại:......
Hôm nay là ngày Tết Đoan Ngọ, mùng 5 tháng 5 năm 2022
Gặp tiết ngày Tết Đoan Ngọ năm nay, tín chủ chúng con cảm nghĩ thâm ân trời đất, chư vị Tôn thần, nhớ đức cù lao tiên tổ, mỗi niệm không quên. Do đó, chúng con sắm sanh lễ vật, sửa sang hương đăng, trần thiết trà quả dâng lên trước án. Chúng con kính mời:
Ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại Vương.
Ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa.
Ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long mạch, Tài thần.
Cúi xin giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành thụ hưởng lễ vật.
Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ..., cúi xin thương xót con cháu giáng về linh sàng, chứng giám tâm thành, thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ con lại kính mời các vị vong linh, Tiền chủ, Hậu chủ ở trong nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, phù hộ cho toàn gia chúng con thân cung khang khái, bản mệnh bình an. Bốn mùa không hạn ách nào xâm, tám tiết hưởng vinh quang thịnh vượng.
Dãi tấm lòng thành cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo.

Những điều nên làm và kiêng kỵ trong ngày Tết Đoan Ngọ

Theo phong tục truyền thống, Tết Đoan Ngọ của người Việt được tiến hành vào chính giờ Ngọ - giữa trưa ngày mùng 5/5 âm lịch hằng năm. Người xưa quan niệm rằng, trong cơ thể con người, nhất là đường tiêu hóa thường có sâu bọ ẩn sống, nếu không diệt trừ thì sâu bọ ngày càng sinh sôi, nảy nở gây nguy hại cho con người.
Tết Đoan Ngọ cũng là dịp để họp mặt, đoàn viên gia đình, cúng bái tổ tiên, ông bà. Chính vì thế đây là ngày quan trọng để con cái thể hiện lòng hiếu thảo với bố mẹ, ông bà, tổ tiên.

Những điều nên làm vào ngày Tết Đoan Ngọ
Theo quan niệm xưa, vào ngày này phải giết sâu bọ ngay khi thức dậy vào sáng sớm và giết sâu bọ bằng thức ăn, nhất là bằng rượu nếp, bánh tro và hoa quả…
Với trẻ em: Sáng sớm ngủ dậy khi trẻ còn ở trên giường cho trẻ ăn hoa quả, ít rượu nếp, trứng luộc, bôi hồng hoàng vào thóp đầu, vào ngực, vào rốn để giết sâu bọ. Sau đó mới đi rửa mặt mũi, chân tay, đánh răng rửa mặt.
Còn với người lớn, sáng ngủ dậy không được đặt chân xuống đất mà phải súc miệng 3 lần cho sạch sâu bọ, tiếp đó ăn một quả trứng vịt luộc. Sau đó bước chân ra khỏi giường uống một ít rượu (hoặc ăn một bát rượu nếp) cho sâu bọ say, tiếp đó ăn trái cây cho sâu bọ chết.
Vào ngày Tết Đoan Ngọ (mùng 5/5 Âm lịch) người Việt thường làm mâm cỗ gồm: Hương, hoa; Nước; Rượu nếp, các loại hoa quả: Mận, hồng xiêm, dưa hấu, vải, chuối... cùng các món ăn đặc trưng vùng miền như thịt vịt, chè trôi nước... để dâng lên tổ tiên và cầu mong một mùa làm ăn mới thuận hòa, may mắn.
Vào ngày này, một số người chọn cách tắm nước lá từ thiên nhiên đúng vào ngày 5/5 để diệt sâu bọ. Việc này được thực hiện sau khi đã ăn rượu nếp. Các loại lá dùng nấu nước như: lá mùi, tía tô, kinh giới, lá tre… Lá sẽ được đun lên, để nguội rồi dùng để tắm.
Những điều kiêng kỵ trong ngày Tết Đoan Ngọ
Không soi gương sau nửa đêm
Quan niệm dân gian cho rằng vào ngày 5/5 Âm lịch, mọi người không nên soi gương lúc 24h vì khoảng thời gian này âm khí hoạt động mạnh, nếu soi gương hay chụp ảnh thì rất dễ chiêu dụ âm khí, không tốt cho sức khỏe và có thể xảy ra những hiện tượng khó lý giải.
Kiêng để dép lộn xộn
Giày dép trong tiếng Hán đồng âm với từ "tà", nếu để lộn xộn, lung tung thì sẽ dễ chiêu dụ tà khí. Vì vậy theo dân gian, sau khi đi ra ngoài về, mọi người nên để giày dép gọn gàng, vừa đảm bảo vệ sinh và thẩm mỹ cho căn nhà, vừa đúng phong thủy.
Không đặt chân xuống đất khi vừa ngủ dậy
Theo quan niệm của người xưa, vào sáng 5/5, người lớn khi mới ngủ dậy không được đặt chân xuống đất mà phải súc miệng 3 lần cho thật sạch, sau đó mới bước xuống bàn ăn một bát con rượu nếp, hoa quả để "diệt sạch sâu bọ".
Tránh dừng chân nơi âm u
Trong ngày 5/5 Âm lịch, các cụ thường dặn nếu đi ra khỏi nhà thì không nên dừng chân ở những nơi âm u, những nơi được cho là nhiều tà khí như bệnh viện, nghĩa trang hay nhà tang lễ… vì sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe.
Không mua vật phẩm có hình thù kỳ quái
Trong ngày Tết Đoan ngọ, nếu đi du lịch hoặc đi xa và có ý định mua đồ lưu niệm, nhiều người khuyên nên tránh mua những vật phẩm có hình thù kỳ quái, không rõ nguồn gốc, với ý nghĩa tránh rước thêm tà về nhà.
Không chọn phòng đầu tiên, cuối cùng ở hành lang khách sạn
Theo phong thủy, hai vị trí này dễ hút nguồn năng lượng tiêu cực, không tốt cho sức khỏe. Đặc biệt, nhiều người cho rằng không nên ở trong những phòng bài trí các đồ vật mang tính chất tôn giáo như tranh tượng phật, thánh…bởi tác dụng chính của những vật phẩm này là trấn áp tà khí, chứng tỏ nơi này có thể nhiều tà.
Tránh làm rơi hay mất tiền
Rơi tiền bạc hay ví trong ngày Tết Đoan ngọ được cho là làm rơi mất tài lộc, khiến tài vận đi xuống. Vì vậy vào ngày này dù đi đâu, mọi người đều cẩn thận bảo vệ tài sản và tiền bạc.
Không đi du lịch, không tham quan lăng tẩm, địa đạo
Nhiều người kiêng đi du lịch ngày 5/5 Âm lịch vì cho là dễ bị hao tốn tiền bạc. Đặc biệt, việc tham quan lăng tẩm, địa đạo hay các khu chiến tích cổ xưa cũng được cho là không nên bởi đây đều là những địa điểm chứa nhiều năng lượng âm tính. Nếu bắt buộc phải đi, tốt nhất là tránh tới những nơi này sau 15h.