America250 so với Freedom250: Những tranh cãi về lễ kỷ niệm 250 năm thành lập nước Mỹ

B
Ánh Bình Minh
Phản hồi: 0

Ánh Bình Minh

Thành viên nổi tiếng
Các hoạt động kỷ niệm 250 năm ngày thành lập Hoa Kỳ đang bị phủ bóng bởi những câu hỏi xoay quanh ảnh hưởng của Tổng thống Donald Trump.

Washington, DC – Trên bãi cỏ Nhà Trắng diễn ra những màn đấu võ tay đôi, và ngay sau đó sẽ là một cuộc đua tốc độ cao xuyên qua khu vực National Mall. Điều gì đang diễn ra ở thủ đô Washington?

Thủ đô của Hoa Kỳ đã được cải tổ để tôn vinh dịp kỷ niệm 250 năm thành lập đất nước.

Hàng loạt sự kiện trên khắp cả nước được lên kế hoạch nhằm đánh dấu hai thế kỷ rưỡi kể từ khi Tuyên ngôn Độc lập được ký vào ngày 4/7/1776.

Lễ kỷ niệm trên phạm vi toàn quốc được gọi là “semiquincentennial” – nghĩa là “nửa của 500 năm” – và không chỉ vì Quốc hội Mỹ thích sử dụng những từ ngữ dài dòng. Hoa Kỳ vốn có truyền thống tự tổ chức lễ hội lớn cho mình sau mỗi 50 năm.

Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hứa hẹn một kỳ lễ kỷ niệm đặc biệt đáng nhớ trong năm nay, dù quá trình chuẩn bị đã bị bao phủ bởi hàng loạt tranh cãi.

Dưới đây là những điều cần biết.

Lịch sử các lễ kỷ niệm theo chu kỳ 50 năm của Hoa Kỳ

Lần kỷ niệm 50 năm đầu tiên, diễn ra vào năm 1826, có quy mô khiêm tốn hơn nhiều so với những lễ hội sau này.

Vào thời điểm đó, một số người từng ký Tuyên ngôn Độc lập vẫn còn sống, vì vậy thị trưởng Washington DC đã mời họ đến tham dự lễ kỷ niệm tại thủ đô.

Hai cựu Tổng thống John AdamsThomas Jefferson đều từ chối lời mời với lý do sức khỏe suy yếu. Trùng hợp thay, cả hai qua đời chỉ cách nhau vài giờ đúng vào ngày diễn ra lễ kỷ niệm 50 năm.

Năm mươi năm sau, vào 1876, Hoa Kỳ đánh dấu 100 năm lập quốc bằng cách tổ chức Hội chợ Thế giới đầu tiên, nơi trưng bày nghệ thuật, văn hóa và công nghệ từ khắp nơi trên thế giới.

Hội chợ được tổ chức tại Philadelphia, nơi Tuyên ngôn Độc lập được ký kết, và bản gốc của văn kiện này cũng được đưa về thành phố để trưng bày tạm thời.

Đến dịp kỷ niệm 150 năm vào năm 1926, Philadelphia tiếp tục đăng cai một Hội chợ Thế giới khác, nhưng sự kiện này không thành công như mong đợi. Tạp chí Variety thậm chí gọi đây là “thất bại lớn nhất của nước Mỹ”.

Trong khi đó, mô hình tổ chức lễ kỷ niệm kéo dài suốt một năm trên phạm vi toàn quốc được thiết lập vào dịp 200 năm lập quốc năm 1976.

Một bảo tàng lưu động đặt trên tàu hỏa, trưng bày các tài liệu và hiện vật lịch sử, đã đi qua 48 bang lục địa trong suốt 21 tháng. Song song với đó, các tình nguyện viên sử dụng những chiếc xe ngựa có mui để di chuyển xuyên khắp đất nước.

Nhìn chung, các hoạt động kỷ niệm nhận được phản hồi tích cực, dù việc bán hàng lưu niệm – từ mũ che ô cho đến cốc uống nước – khiến sự kiện bị mỉa mai bằng biệt danh “buy-centennial” (ám chỉ lễ kỷ niệm bị thương mại hóa).

Điều gì đang diễn ra trong năm nay?

Mặc dù thủ đô Washington là trung tâm của các hoạt động năm nay, rất nhiều sự kiện khác cũng sẽ diễn ra trên khắp Hoa Kỳ, bao gồm:
  • UFC Freedom 250 – giải đấu võ tổng hợp tổ chức trên bãi cỏ Nhà Trắng vào ngày 14/6.
  • Great American State Fair – hội chợ với các gian hàng đại diện cho toàn bộ 50 bang, diễn ra tại National Mall từ 25/6 đến 10/7.
  • Freedom 250 Grand Prix – giải đua xe IndyCar chạy quanh các công trình biểu tượng của thủ đô từ 22 đến 23/8.
  • World Cup Fan Zone tại Washington, DC từ 11/6 đến 16/7.
  • Màn bắn pháo hoa tại Mount Rushmore, bang South Dakota vào ngày 3/7.
  • Các buổi hòa nhạc và triển lãm tại những thành phố như New York, Los Angeles và Boston.
Ngoài ra, các bảo tàng lưu động mang tên Freedom Trucks cũng sẽ đi khắp đất nước.

Một sáng kiến khác là America’s Block Party, nhằm khuyến khích các cộng đồng tham gia hoạt động từ thiện và tự tổ chức những buổi lễ kỷ niệm 250 năm tại địa phương.

Tuy nhiên, cho đến nay dường như vẫn chưa có chương trình nào của chính phủ giải quyết một “vấn đề nan giải” lâu nay của ngày Quốc khánh Mỹ: làm thế nào để món salad khoai tây truyền thống ngày 4/7 bớt nhạt nhẽo hơn.

Tranh cãi xoay quanh trận đấu UFC là gì?

Một trong những sự kiện bị soi xét kỹ lưỡng nhất trong lịch trình kỷ niệm 250 năm nước Mỹ là UFC Freedom 250, sẽ diễn ra trên bãi cỏ Nhà Trắng vào Chủ nhật.

Thời điểm tổ chức sự kiện là một trong những chi tiết khiến nhiều người nhíu mày. Chủ nhật là ngày lễ mang tên Flag Day (Ngày Quốc kỳ), nhưng cũng đồng thời đánh dấu sinh nhật lần thứ 80 của ông Trump.

Sự kiện này cũng được tổ chức bởi một trong những nhà tài trợ chính trị nổi bật nhất của Trump: Dana White, Giám đốc điều hành của Ultimate Fighting Championship (UFC).

White mô tả sự kiện Chủ nhật được thiết kế nhằm “kể câu chuyện về nước Mỹ”. Sẽ có hai trận tranh đai vô địch: một trận hạng nhẹ giữa Ilia TopuriaJustin Gaethje, cùng trận tranh đai tạm thời hạng nặng giữa Alex PereiraCiryl Gane, bên cạnh nhiều trận đấu phụ khác.

Dù mang tên “Freedom 250”, sự kiện UFC này không do lực lượng đặc trách Nhà Trắng cùng tên tổ chức.

Một người phát ngôn của Freedom 250 đã làm rõ rằng nhóm của tổng thống “không chịu trách nhiệm về vận hành, hậu cần hay tài trợ cho sự kiện UFC tại Nhà Trắng”.

Điểm này là trung tâm của các cuộc tranh luận kéo dài về việc liệu trận đấu có tạo ra xung đột lợi ích đối với Trump hay không, khi ông đang nắm giữ cổ phần trong công ty mẹ của UFC.

Hôm thứ Sáu, một thẩm phán liên bang đã bác đơn khẩn cấp yêu cầu dừng trận đấu, với lập luận rằng Trump đang sử dụng tài sản của chính phủ để thúc đẩy lợi ích kinh doanh cá nhân.

White nói với kênh thể thao ESPN rằng tổ chức của ông sẽ chi trả chi phí cho sự kiện.

1781400395001.png

Các vận động viên thể thao tốc độ và diễn viên biểu diễn mạo hiểm đứng cùng quân nhân sau màn nhảy mô tô trước thềm các trận UFC Freedom 250 trên bãi cỏ phía Nam Nhà Trắng, thứ Bảy, ngày 13/6/2026 tại Washington. (Ảnh: AP/Alex Brandon, Pool)

Freedom 250 và America250 khác nhau thế nào?

Có hai tổ chức phi lợi nhuận được chính phủ hậu thuẫn đang tổ chức các hoạt động kỷ niệm dịp này: Freedom 250 và America250.

Tổ chức đầu tiên là một phần của lực lượng đặc trách Nhà Trắng, còn tổ chức thứ hai là một tổ chức lưỡng đảng được Quốc hội Mỹ thành lập vào năm 2016.

America250 được lập ra năm 2016 nhằm “lên kế hoạch và điều phối lễ kỷ niệm 250 năm ký Tuyên ngôn Độc lập”, và do các công dân tư nhân lãnh đạo.

Trong khi đó, Freedom 250 là một mô hình hợp tác công - tư nằm trong National Parks Foundation, nhánh từ thiện của Cơ quan Công viên Quốc gia Mỹ (National Park Service) - một cơ quan liên bang.

Về hình thức, đây là bộ phận đối ngoại của White House Task Force 250, nhóm công tác do Trump thành lập năm 2025 để “lên kế hoạch, tổ chức và thực hiện” các hoạt động kỷ niệm 250 năm nước Mỹ. Trump cũng là chủ tịch của lực lượng đặc trách này.

Mỗi bên đang tổ chức những gì?

Triết lý tổ chức sự kiện của hai nhóm không chồng lấn nhiều.

Freedom 250 tập trung chủ yếu vào các sự kiện quy mô lớn và mang tính biểu tượng, như giải đua IndyCar, khu cổ động World Cup Fan Zone, và Sail4th 250, nơi một đội tàu buồm lớn cùng tàu quân sự sẽ đi qua các thành phố Mỹ dọc bờ Đại Tây Dương.

Trong khi đó, America250 chú trọng hơn tới sự tham gia của cộng đồng, thông qua các sáng kiến như America’s Block Party và chương trình Giving 4th, nhằm thúc đẩy hoạt động từ thiện trong dịp nghỉ lễ ngày 4/7.

Vậy Freedom 250 và America250 có “dẫm chân nhau” không?

Không hẳn, và bề ngoài họ vẫn tỏ ra hợp tác tốt. Chủ tịch America250, Rosie Rios, từng ca ngợi Freedom 250 là cách giúp thúc đẩy các sáng kiến của tổng thống nhằm “mang đến cho người dân Mỹ nhiều cách hơn để kỷ niệm sinh nhật 250 năm của đất nước”.

Nhưng đây là Washington DC, nên những màn đấu đá chính trị vẫn xảy ra.

Việc thành lập White House Task Force 250 được nhiều người xem là động thái của Trump nhằm giành quyền kiểm soát các hoạt động kỷ niệm bên ngoài sự giám sát của Quốc hội.

Freedom 250 ra mắt chỉ hai tháng sau khi Ari Abergel - người được ông Trump bổ nhiệm lãnh đạo America250 - bị sa thải vì “những vi phạm nghiêm trọng và lặp lại” trong quyền hạn của mình. Abergel phủ nhận việc vượt quá thẩm quyền.

Ai tài trợ cho hai tổ chức này?

Cả America250 do Quốc hội thành lập lẫn Freedom 250 của Nhà Trắng đều không bắt buộc công khai danh tính các nhà tài trợ tư nhân.

Tuy nhiên, giới chỉ trích cho rằng Freedom 250 ít cơ chế kiểm soát hơn so với America250.

Ủy ban mẹ của America250 phải nộp báo cáo thường niên lên Quốc hội, chi tiết về nguồn tài trợ và chi tiêu.

Trong khi đó, Freedom 250 chỉ công bố một số “nhà tài trợ” và “đối tác” trên mạng, nhưng không chịu sự giám sát độc lập nào, điều đã liên tục bị chỉ trích vì thiếu minh bạch.

Tháng 2, The New York Times đưa tin rằng Freedom 250 từng đề nghị quyền tham dự một buổi tiếp đón do Trump chủ trì để đổi lấy các khoản quyên góp lớn.

Tuy nhiên, tờ USA Today cũng chỉ ra rằng America250 từng đưa ra các gói quyền lợi bao gồm lời mời tới sự kiện có sự hiện diện của quan chức chính phủ.

Cả hai nhóm đều nhận tiền từ ngân sách liên bang. Quốc hội đã phân bổ 150 triệu USD cho Bộ Nội vụ Mỹ phục vụ lễ kỷ niệm, nhưng không nêu rõ cách chia khoản tiền giữa hai tổ chức.

Bộ Nội vụ sau đó phân bổ 100 triệu USD cho Freedom 250 (thông qua National Park Foundation) và 50 triệu USD cho America250, làm dấy lên lo ngại rằng Trump đang điều hướng tiền công khỏi tổ chức do Quốc hội chỉ định.

Giới chỉ trích cũng đặt câu hỏi liệu các sự kiện của Freedom 250 được thiết kế để tôn vinh nền độc lập của Mỹ hay quảng bá cho Trump và các ưu tiên chính trị của ông.

Ví dụ, gần 10 triệu USD đã được chi để hỗ trợ chương trình Freedom Trucks, vốn bị chỉ trích vì đưa ra một bức tranh “tẩy trắng” về lịch sử Mỹ.

Freedom 250 có vấp phải phản ứng ngược không?

Nhận thức rằng Freedom 250 là một tổ chức mang màu sắc Trump, thay vì phi đảng phái, đã gây khó khăn cho một trong những sự kiện trọng điểm của tổ chức: Great American State Fair.

Ngay sau khi danh sách nghệ sĩ biểu diễn được công bố vào tháng 5, nhiều nghệ sĩ bắt đầu rút lui. Một số cho biết họ cảm thấy bị đánh lừa bởi tuyên bố của ban tổ chức rằng sự kiện là phi đảng phái.

Một số chính quyền bang cũng từ chối tham gia, gồm Connecticut, Massachusetts, North Carolina, Oregon, Rhode Island, Vermont và Washington.

Người phát ngôn bang Oregon cho biết hội chợ “đang dần mang tính đảng phái nhiều hơn so với những gì được giới thiệu ban đầu”.

Tuy nhiên, Freedom 250 khẳng định hội chợ vẫn sẽ diễn ra với đủ đại diện từ toàn bộ 50 bang tại National Mall.

Trong khi đó, Trump đã hủy buổi hòa nhạc, thay bằng sự kiện mang tên “Rally to end all Rallies” (tạm dịch: Cuộc mít tinh của mọi cuộc mít tinh), nơi ông sẽ phát biểu. Ca sĩ nhạc đồng quê Lee Greenwood, giọng nam cao Christopher Macchio cùng một số ban nhạc quân đội cũng sẽ góp mặt trong chương trình.
 


Đăng nhập một lần thảo luận tẹt ga
Back
Top