Đoạn Video
Ảnh
Trương Cẩm Tú
Guest
Theo dữ liệu y học hiện đại, hơn 90% người lớn từng mắc bệnh thủy đậu và mang virus varicella-zoster tiềm ẩn trong cơ thể. Trong số đó, khoảng một phần ba sẽ mắc bệnh zona trong đời khi virus tái hoạt động. Ở một quốc gia đông dân và đang già hóa dân số như Việt Nam, hàng triệu người đối mặt với căn bệnh này mỗi năm.
Bệnh zona thần kinh có thể phòng ngừa được hay không? Câu trả lời nằm ở những phân tích từ các chuyên gia hàng đầu.
“Triệu chứng điển hình của bệnh zona thần kinh là phát ban theo đường dây thần kinh, tạo thành các mụn nước sắp xếp theo hình dải ruy băng. Đó là lý do người ta gọi nó là ‘rắn quanh eo’,” Giáo sư Fan Bifa, Trưởng khoa Quản lý Đau tại Bệnh viện Hữu nghị Trung-Nhật, giải thích. “Virus varicella-zoster chính là nguyên nhân gây bệnh. Bệnh thủy đậu thường là lần nhiễm trùng đầu tiên. Tuy nhiên, khi thủy đậu khỏi, virus không hoàn toàn biến mất mà vẫn ẩn trong các hạch thần kinh, chờ cơ hội tấn công trở lại.”
Như một con rắn độc rình mồi trong cỏ, virus chỉ tấn công khi hệ miễn dịch suy yếu, thường vào độ tuổi trên 50. “Khi hệ miễn dịch giảm sút, virus sẽ tái hoạt động gây bệnh zona,” Giáo sư Fan cho biết.
Cơn đau do zona có thể rất dữ dội và dai dẳng. Nhiều bệnh nhân mô tả cảm giác đau như bị dao cắt, điện giật hoặc rách da. Khoảng 5-30% bệnh nhân bị biến chứng đau dây thần kinh sau zona (postherpetic neuralgia - PHN), thường kéo dài hàng tháng hoặc hàng năm. Theo các nghiên cứu, đa số người bệnh khỏi trong vòng vài tháng đến một năm, nhưng có trường hợp đặc biệt, cơn đau kéo dài trên 10 năm. Tuy nhiên, những trường hợp đau kéo dài hàng thập kỷ là rất hiếm gặp và chưa có bằng chứng khoa học cho thấy cơn đau có thể kéo dài tới 40 năm như nhiều người vẫn lo ngại.
Nguy cơ mắc bệnh zona đặc biệt cao ở những người có bệnh mãn tính như tiểu đường, bệnh tim mạch hay suy giảm miễn dịch. “Xã hội đang già hóa dẫn đến số lượng người mắc bệnh tim mạch, đột quỵ và các bệnh mạch máu não tăng lên. Đây cũng là nhóm dễ mắc zona do hệ miễn dịch yếu,” Giáo sư Huo Yong, Trưởng khoa Tim mạch tại Bệnh viện Đại học Bắc Kinh số 1, nhận định.
Là bác sĩ tim mạch, ông từng chứng kiến nhiều trường hợp bệnh nhân sau phẫu thuật tim, hệ miễn dịch suy giảm, bị zona với các triệu chứng đau dữ dội khiến người bệnh hoang mang và dễ nhầm với cơn đau tim tái phát. Bệnh zona không chỉ làm trầm trọng thêm bệnh nền mà còn có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như viêm cơ tim, làm bất ổn các mảng xơ vữa trong mạch máu, tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và đe dọa tính mạng.
Các nghiên cứu cũng chỉ ra người mắc tiểu đường có nguy cơ mắc zona cao hơn khoảng 60% so với dân số chung. Sau khi bị zona, bệnh nhân tiểu đường còn đối mặt với nguy cơ khó kiểm soát đường huyết và tăng khả năng nhập viện.
Việc phòng ngừa bệnh zona đặc biệt quan trọng, nhất là với người trên 50 tuổi, những người mắc bệnh mãn tính hoặc hệ miễn dịch suy giảm. “Dữ liệu y học từ trong nước và quốc tế đều nhất trí khuyến cáo tiêm vắc-xin zona cho nhóm đối tượng này để giảm nguy cơ mắc bệnh,” Giáo sư Huo Yong nhấn mạnh. “Ngoại trừ những người trong giai đoạn cấp tính, hầu hết đều có thể tiêm vắc-xin sau khi được thăm khám kỹ lưỡng.”
Ông cũng khuyên bệnh nhân mãn tính nên ưu tiên cả phòng ngừa và điều trị, không chỉ tập trung vào bệnh nền mà quên đi nguy cơ zona. Việc tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ, duy trì dùng thuốc đúng cách và phối hợp phòng ngừa sẽ nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe.
Bệnh zona không chỉ gây phát ban mà còn có thể để lại cơn đau dây thần kinh dai dẳng. Mặc dù phần lớn bệnh nhân hồi phục sau vài tháng đến một năm, một số trường hợp đau kéo dài trên 10 năm là có thể xảy ra nhưng rất hiếm. Việc phòng bệnh bằng vắc-xin và kiểm soát tốt các bệnh mãn tính là cách hiệu quả nhất để giảm thiểu biến chứng này. (Tencent)
Bệnh zona thần kinh có thể phòng ngừa được hay không? Câu trả lời nằm ở những phân tích từ các chuyên gia hàng đầu.
“Triệu chứng điển hình của bệnh zona thần kinh là phát ban theo đường dây thần kinh, tạo thành các mụn nước sắp xếp theo hình dải ruy băng. Đó là lý do người ta gọi nó là ‘rắn quanh eo’,” Giáo sư Fan Bifa, Trưởng khoa Quản lý Đau tại Bệnh viện Hữu nghị Trung-Nhật, giải thích. “Virus varicella-zoster chính là nguyên nhân gây bệnh. Bệnh thủy đậu thường là lần nhiễm trùng đầu tiên. Tuy nhiên, khi thủy đậu khỏi, virus không hoàn toàn biến mất mà vẫn ẩn trong các hạch thần kinh, chờ cơ hội tấn công trở lại.”
Như một con rắn độc rình mồi trong cỏ, virus chỉ tấn công khi hệ miễn dịch suy yếu, thường vào độ tuổi trên 50. “Khi hệ miễn dịch giảm sút, virus sẽ tái hoạt động gây bệnh zona,” Giáo sư Fan cho biết.
Cơn đau do zona có thể rất dữ dội và dai dẳng. Nhiều bệnh nhân mô tả cảm giác đau như bị dao cắt, điện giật hoặc rách da. Khoảng 5-30% bệnh nhân bị biến chứng đau dây thần kinh sau zona (postherpetic neuralgia - PHN), thường kéo dài hàng tháng hoặc hàng năm. Theo các nghiên cứu, đa số người bệnh khỏi trong vòng vài tháng đến một năm, nhưng có trường hợp đặc biệt, cơn đau kéo dài trên 10 năm. Tuy nhiên, những trường hợp đau kéo dài hàng thập kỷ là rất hiếm gặp và chưa có bằng chứng khoa học cho thấy cơn đau có thể kéo dài tới 40 năm như nhiều người vẫn lo ngại.
Nguy cơ mắc bệnh zona đặc biệt cao ở những người có bệnh mãn tính như tiểu đường, bệnh tim mạch hay suy giảm miễn dịch. “Xã hội đang già hóa dẫn đến số lượng người mắc bệnh tim mạch, đột quỵ và các bệnh mạch máu não tăng lên. Đây cũng là nhóm dễ mắc zona do hệ miễn dịch yếu,” Giáo sư Huo Yong, Trưởng khoa Tim mạch tại Bệnh viện Đại học Bắc Kinh số 1, nhận định.
Là bác sĩ tim mạch, ông từng chứng kiến nhiều trường hợp bệnh nhân sau phẫu thuật tim, hệ miễn dịch suy giảm, bị zona với các triệu chứng đau dữ dội khiến người bệnh hoang mang và dễ nhầm với cơn đau tim tái phát. Bệnh zona không chỉ làm trầm trọng thêm bệnh nền mà còn có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như viêm cơ tim, làm bất ổn các mảng xơ vữa trong mạch máu, tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và đe dọa tính mạng.
Các nghiên cứu cũng chỉ ra người mắc tiểu đường có nguy cơ mắc zona cao hơn khoảng 60% so với dân số chung. Sau khi bị zona, bệnh nhân tiểu đường còn đối mặt với nguy cơ khó kiểm soát đường huyết và tăng khả năng nhập viện.
Việc phòng ngừa bệnh zona đặc biệt quan trọng, nhất là với người trên 50 tuổi, những người mắc bệnh mãn tính hoặc hệ miễn dịch suy giảm. “Dữ liệu y học từ trong nước và quốc tế đều nhất trí khuyến cáo tiêm vắc-xin zona cho nhóm đối tượng này để giảm nguy cơ mắc bệnh,” Giáo sư Huo Yong nhấn mạnh. “Ngoại trừ những người trong giai đoạn cấp tính, hầu hết đều có thể tiêm vắc-xin sau khi được thăm khám kỹ lưỡng.”
Ông cũng khuyên bệnh nhân mãn tính nên ưu tiên cả phòng ngừa và điều trị, không chỉ tập trung vào bệnh nền mà quên đi nguy cơ zona. Việc tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ, duy trì dùng thuốc đúng cách và phối hợp phòng ngừa sẽ nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe.
Bệnh zona không chỉ gây phát ban mà còn có thể để lại cơn đau dây thần kinh dai dẳng. Mặc dù phần lớn bệnh nhân hồi phục sau vài tháng đến một năm, một số trường hợp đau kéo dài trên 10 năm là có thể xảy ra nhưng rất hiếm. Việc phòng bệnh bằng vắc-xin và kiểm soát tốt các bệnh mãn tính là cách hiệu quả nhất để giảm thiểu biến chứng này. (Tencent)
