Cúng ông Công ông Táo xong, cá thả bể cá thay vì thả sông có được không?

[Chi Le]

Trong tín ngưỡng dân gian, cá chép không phải là “vật nuôi” mà là phương tiện biểu trưng để ông Công ông Táo lên trời. Trọng tâm của nghi lễ nằm ở tấm lòng tiễn đưa và hành động phóng sinh, chứ không nằm ở việc cá phải được thả ở đúng một loại mặt nước cụ thể nào. Các sách phong tục cổ không hề ghi rằng bắt buộc phải thả cá ra sông, hồ hay ao tự nhiên.

Vì vậy, về mặt tín ngưỡng, thả cá vào bể cá trong nhà không bị coi là phạm hay sai lễ. Tuy nhiên, cách làm này khiến ý nghĩa phóng sinh bị thu hẹp lại. Cá được “thả” nhưng vẫn nằm trong không gian do con người kiểm soát, không thật sự trở về môi trường sống tự do. Nói cách khác, đúng nghi thức nhưng chưa trọn tinh thần.

Chính vì vậy, trong đời sống hiện đại, nhiều gia đình chọn một trong hai cách hiểu linh hoạt sau. Một là nếu điều kiện cho phép, vẫn nên thả cá ra sông, hồ, ao sạch để giữ trọn ý nghĩa tiễn đưa và phóng sinh. Hai là nếu không thể ra ngoài, việc thả cá vào bể vẫn chấp nhận được, với điều kiện là chăm sóc cá tử tế, không coi đó là xong lễ rồi mặc kệ sống chết. Trong trường hợp này, cá trở thành biểu tượng của lòng thiện và sự tiếp nối, hơn là phương tiện “một lần dùng xong”.

Điều cần tránh nhất không phải là thả cá ở đâu, mà là những hành vi làm mất ý nghĩa nghi lễ như thả cá xuống nước bẩn, ném cả túi nilon, hoặc thả cho có lệ. Phong tục Việt rất mềm dẻo, nhưng luôn nghiêm khắc với sự cẩu thả.

Tóm lại, thả cá vào bể cá sau khi cúng ông Công ông Táo là được, không trái tín ngưỡng, nhưng nếu hiểu phong tục theo tinh thần sâu hơn thì thả ra môi trường tự nhiên vẫn là cách làm đầy đủ và đẹp nhất. Trong tín ngưỡng dân gian, lòng thành và cách hành xử luôn quan trọng hơn hình thức. #đóntếtbínhngọ