Bộ GD&ĐT yêu cầu các trường đại học rà soát tình trạng “lạm phát” điểm số, không hạ chuẩn đào tạo để chạy theo thành tích. Đây là vấn đề đáng quan tâm khi tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, xuất sắc giữa các trường có sự chênh lệch lớn.
Theo số liệu năm 2026, tại Đại học Kinh tế Quốc dân, hơn 51% sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc, trên 26% loại giỏi. Tại Học viện Tài chính, tổng tỉ lệ giỏi và xuất sắc vượt 72%; còn Đại học Ngoại thương có gần 30% sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc.
Trong khi đó, tại Đại học Bách khoa Hà Nội, tỉ lệ tốt nghiệp loại giỏi và xuất sắc thường khoảng 19%. Đặc biệt, tại Đại học Y Hà Nội năm 2026 không có sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc, chỉ 10,6% đạt loại giỏi.
Sự khác biệt này một phần xuất phát từ đặc thù ngành học, chương trình đào tạo và chuẩn đầu ra. Sinh viên y khoa phải trải qua hàng trăm kỳ thi lý thuyết, thực hành và lâm sàng trong suốt 6 năm học. Các ngành kỹ thuật cũng có yêu cầu khắt khe về kiến thức và năng lực chuyên môn.
Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là nếu điểm số quá dễ đạt được, bằng cấp sẽ mất dần giá trị phân loại năng lực, gây khó khăn cho nhà tuyển dụng và tạo ra sự thiếu công bằng giữa sinh viên các trường.
Từ góc độ tâm lý giáo dục, điểm số không chỉ để xếp loại mà còn phải phản ánh trung thực năng lực, mức độ tiến bộ và khả năng vận dụng kiến thức của người học. Nếu chạy theo thành tích, sinh viên có thể đạt điểm cao nhưng chưa chắc đã đáp ứng yêu cầu thực tế của công việc.
Vì vậy, siết chặt chất lượng đánh giá không có nghĩa là hạn chế sinh viên đạt điểm cao, mà là bảo đảm điểm cao phải tương xứng với năng lực thực sự. Các trường cần minh bạch chuẩn đầu ra, đổi mới cách kiểm tra, tăng đánh giá thực hành và kiểm soát việc sử dụng AI trong học tập, thi cử.
Một nền giáo dục chất lượng không được đo bằng số lượng bằng giỏi, bằng xuất sắc, mà bằng năng lực thực chất của người học khi bước vào cuộc sống và thị trường lao động.
Theo số liệu năm 2026, tại Đại học Kinh tế Quốc dân, hơn 51% sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc, trên 26% loại giỏi. Tại Học viện Tài chính, tổng tỉ lệ giỏi và xuất sắc vượt 72%; còn Đại học Ngoại thương có gần 30% sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc.
Trong khi đó, tại Đại học Bách khoa Hà Nội, tỉ lệ tốt nghiệp loại giỏi và xuất sắc thường khoảng 19%. Đặc biệt, tại Đại học Y Hà Nội năm 2026 không có sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc, chỉ 10,6% đạt loại giỏi.
Sự khác biệt này một phần xuất phát từ đặc thù ngành học, chương trình đào tạo và chuẩn đầu ra. Sinh viên y khoa phải trải qua hàng trăm kỳ thi lý thuyết, thực hành và lâm sàng trong suốt 6 năm học. Các ngành kỹ thuật cũng có yêu cầu khắt khe về kiến thức và năng lực chuyên môn.
Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là nếu điểm số quá dễ đạt được, bằng cấp sẽ mất dần giá trị phân loại năng lực, gây khó khăn cho nhà tuyển dụng và tạo ra sự thiếu công bằng giữa sinh viên các trường.
Từ góc độ tâm lý giáo dục, điểm số không chỉ để xếp loại mà còn phải phản ánh trung thực năng lực, mức độ tiến bộ và khả năng vận dụng kiến thức của người học. Nếu chạy theo thành tích, sinh viên có thể đạt điểm cao nhưng chưa chắc đã đáp ứng yêu cầu thực tế của công việc.
Vì vậy, siết chặt chất lượng đánh giá không có nghĩa là hạn chế sinh viên đạt điểm cao, mà là bảo đảm điểm cao phải tương xứng với năng lực thực sự. Các trường cần minh bạch chuẩn đầu ra, đổi mới cách kiểm tra, tăng đánh giá thực hành và kiểm soát việc sử dụng AI trong học tập, thi cử.
Một nền giáo dục chất lượng không được đo bằng số lượng bằng giỏi, bằng xuất sắc, mà bằng năng lực thực chất của người học khi bước vào cuộc sống và thị trường lao động.
