HỌC GÌ ĐỂ 4 – 5 NĂM NỮA XIN ĐƯỢC VIỆC?

[Thanh Hải Lucky]

Nỗi lo lớn nhất của học sinh hôm nay: Học xong có việc không?

Trong các buổi tư vấn hướng nghiệp, một câu hỏi lặp đi lặp lại rất nhiều lần là:
“Chọn ngành thế nào để 4–5 năm nữa ra trường vẫn có việc làm?”

Đằng sau câu hỏi ấy là những băn khoăn rất thật:

Ngành mình chọn hôm nay vài năm nữa còn cơ hội việc làm hay không?

Công nghệ, AI, robot phát triển nhanh như vậy, liệu mình có bị thay thế?

Nếu chọn sai ngành, có bị “mắc kẹt” cả tuổi trẻ không?

Thực tế cho thấy, đa phần học sinh không muốn đánh cược 4–5 năm thanh xuân vào những lựa chọn mơ hồ. Các em cần một con đường an toàn hơn, thực tế hơn, gắn với nhu cầu việc làm trong tương lai.

2. AI và robot có thay thế con người không? Nhìn từ ngành du lịch

Một học sinh đặt câu hỏi rất thời sự:

“AI, robot, hướng dẫn viên ảo đang phát triển mạnh. Vậy 5–10 năm tới, ngành du lịch có bị thay thế không?”

Câu trả lời cốt lõi là: AI thay đổi cách làm việc, nhưng khó thay thế con người trong những ngành làm việc với con người.

Theo TS Võ Hữu Hòa – Trưởng khoa Du lịch Trường Đại học Đông Á:

AI có thể hỗ trợ đặt phòng, gợi ý lịch trình, cung cấp thông tin

Nhưng không thể thay thế cảm xúc, sự thấu hiểu, khả năng xử lý tình huống thực tế

Du lịch là ngành của trải nghiệm thật, tương tác thật, cảm xúc thật

Vì vậy, du lịch là một trong những ngành chịu tác động của AI ở mức thấp hơn nhiều lĩnh vực khác, nếu người học được đào tạo đúng hướng.

3. Học du lịch ra trường chỉ làm hướng dẫn viên?

Đây là một hiểu lầm rất phổ biến.

Thực tế, du lịch là một hệ sinh thái nghề nghiệp rất rộng, bao gồm:

Quản trị khách sạn – resort

Quản trị lữ hành

Tổ chức sự kiện

Quản trị dịch vụ, chăm sóc khách hàng

Marketing du lịch, điều hành tour, logistics du lịch…

Học du lịch không phải chỉ “đi tour”, mà là học cách vận hành, quản lý và phát triển dịch vụ trong một ngành kinh tế mũi nhọn.

4. Học ngành “rộng” có bị nông? Có bị đánh giá thấp?

Nhiều học sinh lo lắng:

“Các ngành như kinh doanh quốc tế, quản trị, du lịch học khá rộng. Vậy ra trường có làm được việc chuyên sâu không?”

Câu trả lời là: Học rộng không đồng nghĩa với học nông

Đại học cung cấp nền tảng tư duy, kiến thức hệ thống

Chuyên môn sâu được hình thành trong quá trình làm việc thực tế

Người học rộng có lợi thế linh hoạt, dễ chuyển vị trí, thích nghi nhanh

Trong khi đó, con đường “vừa làm vừa học” tuy nhanh, nhưng thường gặp hạn chế khi:

Phải xử lý vấn đề phức tạp

Cần tư duy quản trị, chiến lược, hệ thống

Doanh nghiệp ngày nay đánh giá năng lực thực tế, không chỉ nhìn tên ngành hay bằng cấp.

5. Nếu chọn sai ngành, có quay đầu được không?

Đây là câu hỏi rất thẳng thắn của học sinh:

“Nếu vào đại học rồi mới thấy không phù hợp, có chuyển ngành được không?”

Câu trả lời là:

Không phải trường nào cũng cho phép chuyển ngành

Nếu được chuyển, thường phải học bổ sung và kéo dài thời gian

Vì vậy, đặt nguyện vọng ngay từ đầu là cực kỳ quan trọng

Theo TS Lê Văn Tường Lân (Đại học Huế):

Thứ tự nguyện vọng không ảnh hưởng điểm chuẩn

Nhưng quyết định ngành mà thí sinh trúng tuyển đầu tiên

Không nên có tâm lý “đặt tạm rồi tính sau”

6. Khi sư phạm trở thành ngành “hot”

Trong những năm gần đây:

Nghề giáo có chính sách đãi ngộ tốt hơn

Công việc ổn định

Nhiều địa phương vẫn thiếu giáo viên

Điều này cho thấy: một ngành từng “nguội” có thể trở lại nếu chính sách và nhu cầu xã hội thay đổi.

7. Chọn ngành theo thế mạnh cá nhân

Không phải ai cũng hợp công nghệ hay kỹ thuật.

Học sinh mạnh về giao tiếp, thấu hiểu con người
→ Phù hợp du lịch, truyền thông, công tác xã hội, marketing, nhân sự

Học sinh thích logic, máy móc
→ Phù hợp công nghệ, kỹ thuật, cơ khí

Học sinh yêu sáng tạo
→ Thiết kế, truyền thông số, marketing

Chọn ngành tốt nhất là giao điểm giữa: năng lực – nhu cầu thị trường – khả năng phát triển lâu dài.

8. Những ngành dễ xin việc trong 5 năm tới

Dựa trên xu hướng Việt Nam và châu Âu đến 2030, một số nhóm ngành đang thiếu nhân lực rõ rệt gồm:

Công nghệ thông tin – AI – An ninh mạng
Nhu cầu cao, lương tốt, cơ hội toàn cầu.

Điều dưỡng – chăm sóc y tế
Đặc biệt thiếu hụt tại Đức và EU, có lộ trình làm việc và định cư rõ ràng.

Cơ khí – kỹ thuật – tự động hóa
Thiếu lao động tay nghề cao, nhiều chính sách hỗ trợ đào tạo nghề.

Du lịch – nhà hàng – khách sạn – logistics
Phục hồi mạnh sau dịch, nhu cầu lớn ở cả Việt Nam và châu Âu.

Truyền thông – thiết kế – marketing số
Làm việc linh hoạt, toàn cầu, phù hợp người trẻ năng động.

Thực tế, không có ngành học nào có thể cam kết 100% ra trường là có việc làm. Tuy nhiên, người học hoàn toàn có thể giảm thiểu rủi ro thất nghiệp nếu lựa chọn đúng hướng ngay từ đầu. Đó là ưu tiên những ngành mà xã hội vẫn còn nhu cầu lớn trong 10–20 năm tới, những lĩnh vực khó bị thay thế hoàn toàn bởi trí tuệ nhân tạo, đồng thời phù hợp với năng lực và tính cách của bản thân. Bên cạnh đó, môi trường đào tạo cũng đóng vai trò then chốt: học ở những nơi gắn chặt lý thuyết với thực tiễn và có liên kết doanh nghiệp sẽ giúp sinh viên sớm thích nghi với thị trường lao động. Quan trọng hơn cả, đừng chọn ngành chỉ vì “nghe nói đang hot”, mà hãy chọn ngành bạn có thể đi đường dài, sẵn sàng học sâu và phát triển bền vững trong nhiều năm tới.

Cô Thanh Hải Lucky
Tư vấn Tâm lý Giáo dục và Hướng nghiệp