Nếu quy ra tiền thì "việc nhà", công việc mà nữ giới thường làm có thể trị giá bao nhiêu?

[Phan Hiền]

Đi chợ, nấu ăn, giặt giũ, chăm sóc con cái… là những công việc quen thuộc trong gia đình, và theo UNDP (Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc) thì những việc đó phần lớn do nữ giới thực hiện. Vậy nếu những việc này được tính ra tiền, thì giá trị có thể lên tới mức nào?

​

Ngày 8/3 thường là dịp để nhắc đến vai trò của phụ nữ trong xã hội. Thế nhưng vai trò của nữ giới trong cuộc sống hằng ngày là vô cùng lớn, mà "hằng ngày" ở đây có thể được thấy trước hết qua những công việc trong gia đình.

Có một cụm từ chính thức cho những việc như nấu ăn, dọn dẹp, giặt giũ, chăm sóc con cái hoặc người thân…, đó là "lao động chăm sóc không lương" (unpaid care work), thường được các cơ quan, tổ chức lớn như UNDP sử dụng. Còn ở Việt Nam chúng ta hay gọi ngắn gọn là "việc nhà".

Theo thống kê của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), trung bình trên toàn cầu, phụ nữ thực hiện tới 76% tổng thời gian làm việc nhà. Con số này nhiều gấp khoảng ba lần so với nam giới.

Tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, báo cáo của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) năm 2022 cho biết phụ nữ dành trung bình khoảng 4 giờ 20 phút mỗi ngày cho việc nhà. Ở Việt Nam, phụ nữ dành trung bình gần 3 giờ/ngày để làm việc nhà, theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), được đăng trên trang aFamily năm 2023.

Vậy hãy thử đặt một câu hỏi: những việc nhà mà nữ giới làm mỗi ngày nếu tính ra tiền thì sẽ trị giá bao nhiêu?

Có một cách tính thế này: Tại các thành phố lớn ở Việt Nam, nếu trả lương cho một người bên ngoài gia đình để làm các việc nhà như trên, thì mức lương phổ biến thường là 7 đến 13 triệu đồng/tháng, chưa kể các dịch vụ đặc biệt như trông trẻ hoặc chăm sóc người già. Suy ra, nếu một phụ nữ làm phần lớn việc nhà thì giá trị công việc của họ có thể là khoảng 10 triệu đồng/tháng hoặc cao hơn.

Ngoài ra, cũng có một cách tính khác, dựa trên thời gian lao động: 3 giờ dành cho việc nhà mỗi ngày tức là một tháng khoảng 90 giờ (vì nữ giới thường làm việc nhà hằng ngày chứ không nghỉ cuối tuần). Trong khi đó, mức thu nhập bình quân của người lao động Việt Nam là khoảng 8,3 triệu đồng/tháng, theo báo Tuổi Trẻ vào khoảng cuối năm 2025, tức khoảng 47.000 đồng/giờ (tạm tính là một tuần làm việc 5 ngày, mỗi ngày 8 giờ). Như vậy nếu áp dụng cách tính này, 90 giờ làm việc nhà mỗi tháng có thể tương đương khoảng 4,3 triệu đồng.

Dĩ nhiên, những phép ước tính giá trị như vậy không phải để so đo tính toán hay đặt nặng chuyện “trả lương” cho việc nhà. Bởi trong mỗi gia đình, thì việc nhà không của riêng ai, mỗi gia đình có cách chia sẻ công việc phù hợp riêng, mỗi người cùng góp công góp sức và chính như thế mới gọi là gia đình.

Nhưng việc thử ước tính giá trị của những công việc ấy giúp chúng ta nhìn rõ hơn một điều: trong mỗi gia đình luôn tồn tại những đóng góp âm thầm nhưng vô cùng quan trọng. Có rất nhiều điều ta thường không cảm nhận được, chỉ vì thấy quen thuộc. Khi cuộc sống trở lại diện mạo vốn dĩ của nó, ta mới chú ý đến. Những vị trái cây luôn tươi ngon, nền nhà không dính chút bụi bẩn, những bộ quần áo luôn khô ráo… luôn ẩn chứa những sự vất vả. Và chính những công việc nhà lặp đi lặp lại mỗi ngày ấy tạo nên từng bữa cơm, từng giấc ngủ và sự ấm áp của một gia đình, điều mà người ta hay gọi là ‘hơi nhà’

Dù rằng tạm ước tính như vậy, nhưng giá trị trên thực tế của "việc nhà" còn lớn hơn rất nhiều. Bởi bên cạnh công sức và thời gian, "việc nhà" còn gắn với sự chăm sóc, quan tâm và tình cảm dành cho gia đình. Vì vậy, về khía cạnh kinh tế thì phần "công việc không lương" mà nhiều người bà, người mẹ thường thực hiện mỗi ngày có thể được tính thành con số, nhưng theo tất cả các khía cạnh còn lại, thì những việc đó thực ra là vô giá.