Cao Tùng
Thành viên nổi tiếng
Nói thật là đọc tin Bộ Nội vụ rà soát một lúc gần 147.000 trường hợp nghỉ theo Nghị định 178, ai cũng muốn hóng. Tính ra số lượng cực kỳ lớn, nên việc người ta giả thuyết có trường hợp nghỉ sai là chuyện hoàn toàn dễ hiểu. Còn thực ra việc Bộ Nội vụ yêu cầu rà soát gần 147.000 trường hợp giải quyết chế độ nghỉ việc/nghị hưu theo Nghị định 178/2024/NĐ-CP (là chính sách hỗ trợ trợ cấp cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và lực lượng vũ trang nghỉ việc do sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị) là hoạt động hậu kiểm chuyên đề thực hiện theo ý kiến chỉ đạo từ kết quả kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước. Mục đích chính của đợt tổng rà soát trước ngày 15/9 là nhằm kiểm tra tính chính xác về đối tượng, điều kiện, quy trình và mức chi trả trợ cấp, đảm bảo không bị thất thoát ngân sách nhà nước. Nên cũng xem đây là hoạt động kiểm tra giám sát bình thường thôi 
Theo góc nhìn cá nhân của mình, nếu sau đợt rà soát này mà lòi ra sai sót, thì khả năng cao sẽ rơi vào mấy kịch bản kiểu này:
Không thuộc diện dôi dư thực tế: Đơn vị xét cho nghỉ theo Nghị định 178 để hưởng trợ cấp cao, nhưng vị trí công tác đó thực tế không nằm trong danh mục tinh giảm, sáp nhập, giải thể tổ chức bộ máy hoặc chưa được thẩm định dôi dư đúng thẩm quyền.
Không đủ tiêu chuẩn sức khỏe / đánh giá chất lượng: Áp dụng sai tiêu chuẩn phân loại cán bộ, công chức, viên chức (ví dụ: chưa đạt mức xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ hoặc chưa đủ điều kiện đánh giá theo tiêu chí tinh giảm biên che nhưng vẫn đưa vào danh sách nghỉ).
Tính sai tuổi hưu thực tế: Xác định sai mốc tuổi nghỉ hưu trước tuổi (không áp dụng đúng lộ trình tăng tuổi hưu theo Bộ luật Lao động 2019), dẫn đến việc cho hưởng chính sách nghỉ hưu trước tuổi vượt quá số năm quy định.
Thời gian công tác/đóng BHXH: Tính trùng, tính thừa thời gian công tác hoặc cộng sai thời gian làm việc trong môi trường nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm để hạ mốc tuổi nghỉ hưu.
Tính sai tiền lương làm căn cứ trợ cấp: Sử dụng sai tiền lương tháng bình quân (bao gồm các khoản phụ cấp không đúng quy định hoặc tính sai giai đoạn lương) để làm căn cứ nhân số tháng trợ cấp thôi việc/nghỉ hưu.
Chi vượt định mức / trùng lặp chế độ: Một người được chi trả trùng chính sách hỗ trợ từ các nguồn/nghị định khác nhau của địa phương và trung ương mà không trừ lùi theo nguyên tắc tối đa.
Quyết định ban hành không đúng thẩm quyền: Cơ quan, đơn vị cấp dưới tự ban hành quyết định nghỉ việc cho cán bộ khi chưa có văn bản chấp thuận/thẩm định của cơ quan quản lý cấp trên.
Thiếu hồ sơ minh chứng: Thiếu các biên bản họp đánh giá, quyết định phê duyệt đề án vị trí việc làm hoặc văn bản xác nhận dôi dư tại thời điểm ban hành quyết định nghỉ.
Tất nhiên, đây cũng chỉ là mấy suy đoán của mình thôi. Còn thực hư có sai phạm hay không, sai ở đâu và do lỗi kỹ thuật hay trục lợi thì vẫn phải đợi báo cáo chính thức của Bộ Nội vụ trình Thủ tướng mới biết chính xác được. Nhưng lưu ý là con số người nghỉ 178 rất lớn, với số tiền cũng lên đến hàng ngàn tỷ đồng, nên chỉ sai sót tỷ lệ rất nhỏ thì số tiền ngân sách lãng phí cũng là lớn. Việc rà soát vì vậy cũng là cần thiết
Theo góc nhìn cá nhân của mình, nếu sau đợt rà soát này mà lòi ra sai sót, thì khả năng cao sẽ rơi vào mấy kịch bản kiểu này:
Không thuộc diện dôi dư thực tế: Đơn vị xét cho nghỉ theo Nghị định 178 để hưởng trợ cấp cao, nhưng vị trí công tác đó thực tế không nằm trong danh mục tinh giảm, sáp nhập, giải thể tổ chức bộ máy hoặc chưa được thẩm định dôi dư đúng thẩm quyền.
Không đủ tiêu chuẩn sức khỏe / đánh giá chất lượng: Áp dụng sai tiêu chuẩn phân loại cán bộ, công chức, viên chức (ví dụ: chưa đạt mức xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ hoặc chưa đủ điều kiện đánh giá theo tiêu chí tinh giảm biên che nhưng vẫn đưa vào danh sách nghỉ).
Tính sai tuổi hưu thực tế: Xác định sai mốc tuổi nghỉ hưu trước tuổi (không áp dụng đúng lộ trình tăng tuổi hưu theo Bộ luật Lao động 2019), dẫn đến việc cho hưởng chính sách nghỉ hưu trước tuổi vượt quá số năm quy định.
Thời gian công tác/đóng BHXH: Tính trùng, tính thừa thời gian công tác hoặc cộng sai thời gian làm việc trong môi trường nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm để hạ mốc tuổi nghỉ hưu.
Tính sai tiền lương làm căn cứ trợ cấp: Sử dụng sai tiền lương tháng bình quân (bao gồm các khoản phụ cấp không đúng quy định hoặc tính sai giai đoạn lương) để làm căn cứ nhân số tháng trợ cấp thôi việc/nghỉ hưu.
Chi vượt định mức / trùng lặp chế độ: Một người được chi trả trùng chính sách hỗ trợ từ các nguồn/nghị định khác nhau của địa phương và trung ương mà không trừ lùi theo nguyên tắc tối đa.
Quyết định ban hành không đúng thẩm quyền: Cơ quan, đơn vị cấp dưới tự ban hành quyết định nghỉ việc cho cán bộ khi chưa có văn bản chấp thuận/thẩm định của cơ quan quản lý cấp trên.
Thiếu hồ sơ minh chứng: Thiếu các biên bản họp đánh giá, quyết định phê duyệt đề án vị trí việc làm hoặc văn bản xác nhận dôi dư tại thời điểm ban hành quyết định nghỉ.
Tất nhiên, đây cũng chỉ là mấy suy đoán của mình thôi. Còn thực hư có sai phạm hay không, sai ở đâu và do lỗi kỹ thuật hay trục lợi thì vẫn phải đợi báo cáo chính thức của Bộ Nội vụ trình Thủ tướng mới biết chính xác được. Nhưng lưu ý là con số người nghỉ 178 rất lớn, với số tiền cũng lên đến hàng ngàn tỷ đồng, nên chỉ sai sót tỷ lệ rất nhỏ thì số tiền ngân sách lãng phí cũng là lớn. Việc rà soát vì vậy cũng là cần thiết