Đoạn Video
Ảnh
Duke
Thành viên nổi tiếng
Bạn có bao giờ nhìn vào mắt ai đó rồi thầm nghĩ: "Người này có gì đó không ổn"?
Cảm giác đó rất thật, nhưng nó không đáng tin như bạn nghĩ.
Huyền thoại về "ánh mắt kẻ tâm thần"
Văn hóa đại chúng đã xây dựng hình ảnh kẻ tâm thần với ánh nhìn lạnh lùng, không chớp mắt, trống rỗng. Nhân vật Patrick Bateman trong phim "American Psycho" là ví dụ điển hình. Nhưng đây là điều quan trọng: không có bằng chứng khoa học nào xác nhận rằng ánh mắt có thể tiết lộ chứng rối loạn nhân cách ********* xã hội (thuật ngữ chẩn đoán chính thức thay cho từ "tâm thần" trong y học).
Ánh nhìn chằm chằm, ít chớp mắt hay tránh giao tiếp bằng mắt đều là những đặc điểm mà bất kỳ ai cũng có thể có, vì nhiều lý do khác nhau như lo lắng xã hội, nhút nhát hay đơn giản là khác biệt văn hóa. Người Nhật coi giao tiếp bằng mắt trực tiếp là đối đầu. Nhiều nền văn hóa châu Á xem việc nhìn thẳng mắt người lớn tuổi là thiếu tôn trọng. Dán nhãn ai đó là nguy hiểm chỉ vì cách họ nhìn là thiên kiến, không phải khoa học.
Vậy nhận biết qua đâu?
Chẩn đoán chứng rối loạn nhân cách cho^ng đo^i xãhội đòi hỏi đánh giá lâm sàng chuyên sâu, bao gồm các công cụ như Bảng kiểm tra PCL-R của Hare. Các dấu hiệu thực sự nằm ở hành vi và mô hình tính cách kéo dài, không phải ở đôi mắt.
Người mắc chứng này thường có biểu hiện thiếu đồng cảm sâu sắc, không cảm thấy tội lỗi hay hối hận dù gây hại cho người khác. Họ nói dối thường xuyên và theo thói quen, kể cả về những chuyện nhỏ nhặt. Họ có thể rất quyến rũ và thu hút nhưng sử dụng điều đó để thao túng. Họ mang cái tôi quá lớn, tin mình vượt trội và xứng đáng được đối xử đặc biệt. Cảm xúc của họ thường hời hợt, có thể bắt chước biểu hiện cảm xúc nhưng thiếu chiều sâu thực sự. Lối sống của họ mang tính ký sinh, dựa dẫm vào người khác mà không cho đi.
Những đặc điểm này ăn sâu vào mô hình hành vi, không thể thấy qua một cái nhìn thoáng.
Đôi mắt thực sự có thể nói gì?
Không phải đôi mắt vô dụng hoàn toàn. Qua mắt, bạn có thể đọc được cảm xúc của người thân quen, nhận ra sự lo lắng hay buồn bã dù họ nói ngược lại. Màu vàng trong tròng mắt có thể cảnh báo vấn đề gan. Mắt đỏ có thể là dấu hiệu của mệt mỏi hoặc dị ứng. Đồng tử giãn có thể liên quan đến tình trạng say rượu.
Nhưng đó là giới hạn của nó. Đôi mắt không phải công cụ chẩn đoán tâm lý.
Khi bạn vội vàng gán nhãn ai đó là "ánh mắt điên dại" hay "ánh nhìn nguy hiểm", bạn đang dựa vào định kiến chứ không phải thực tế. Điều đó không chỉ bất công với người bị gán nhãn, mà còn có thể gây kỳ thị cho những người mắc các tình trạng khác như tự kỷ, ADHD hay lo âu xã hội vốn có thể ảnh hưởng đến cách họ giao tiếp bằng mắt.
Không có một đặc điểm thể chất nào định nghĩa được kẻ tâm thần. Họ có đủ mọi hình dạng, ngoại hình và màu mắt.
Xét cho cùng, tính cách con người quá phức tạp để đọc qua một cái nhìn. Cố gắng làm vậy chỉ khiến bạn bỏ lỡ sự thật, và đôi khi bỏ lỡ cả những người đáng để hiểu hơn. (verywellmind)
Cảm giác đó rất thật, nhưng nó không đáng tin như bạn nghĩ.
Huyền thoại về "ánh mắt kẻ tâm thần"
Văn hóa đại chúng đã xây dựng hình ảnh kẻ tâm thần với ánh nhìn lạnh lùng, không chớp mắt, trống rỗng. Nhân vật Patrick Bateman trong phim "American Psycho" là ví dụ điển hình. Nhưng đây là điều quan trọng: không có bằng chứng khoa học nào xác nhận rằng ánh mắt có thể tiết lộ chứng rối loạn nhân cách ********* xã hội (thuật ngữ chẩn đoán chính thức thay cho từ "tâm thần" trong y học).
Ánh nhìn chằm chằm, ít chớp mắt hay tránh giao tiếp bằng mắt đều là những đặc điểm mà bất kỳ ai cũng có thể có, vì nhiều lý do khác nhau như lo lắng xã hội, nhút nhát hay đơn giản là khác biệt văn hóa. Người Nhật coi giao tiếp bằng mắt trực tiếp là đối đầu. Nhiều nền văn hóa châu Á xem việc nhìn thẳng mắt người lớn tuổi là thiếu tôn trọng. Dán nhãn ai đó là nguy hiểm chỉ vì cách họ nhìn là thiên kiến, không phải khoa học.
Vậy nhận biết qua đâu?
Chẩn đoán chứng rối loạn nhân cách cho^ng đo^i xãhội đòi hỏi đánh giá lâm sàng chuyên sâu, bao gồm các công cụ như Bảng kiểm tra PCL-R của Hare. Các dấu hiệu thực sự nằm ở hành vi và mô hình tính cách kéo dài, không phải ở đôi mắt.
Người mắc chứng này thường có biểu hiện thiếu đồng cảm sâu sắc, không cảm thấy tội lỗi hay hối hận dù gây hại cho người khác. Họ nói dối thường xuyên và theo thói quen, kể cả về những chuyện nhỏ nhặt. Họ có thể rất quyến rũ và thu hút nhưng sử dụng điều đó để thao túng. Họ mang cái tôi quá lớn, tin mình vượt trội và xứng đáng được đối xử đặc biệt. Cảm xúc của họ thường hời hợt, có thể bắt chước biểu hiện cảm xúc nhưng thiếu chiều sâu thực sự. Lối sống của họ mang tính ký sinh, dựa dẫm vào người khác mà không cho đi.
Những đặc điểm này ăn sâu vào mô hình hành vi, không thể thấy qua một cái nhìn thoáng.
Đôi mắt thực sự có thể nói gì?
Không phải đôi mắt vô dụng hoàn toàn. Qua mắt, bạn có thể đọc được cảm xúc của người thân quen, nhận ra sự lo lắng hay buồn bã dù họ nói ngược lại. Màu vàng trong tròng mắt có thể cảnh báo vấn đề gan. Mắt đỏ có thể là dấu hiệu của mệt mỏi hoặc dị ứng. Đồng tử giãn có thể liên quan đến tình trạng say rượu.
Nhưng đó là giới hạn của nó. Đôi mắt không phải công cụ chẩn đoán tâm lý.
Khi bạn vội vàng gán nhãn ai đó là "ánh mắt điên dại" hay "ánh nhìn nguy hiểm", bạn đang dựa vào định kiến chứ không phải thực tế. Điều đó không chỉ bất công với người bị gán nhãn, mà còn có thể gây kỳ thị cho những người mắc các tình trạng khác như tự kỷ, ADHD hay lo âu xã hội vốn có thể ảnh hưởng đến cách họ giao tiếp bằng mắt.
Không có một đặc điểm thể chất nào định nghĩa được kẻ tâm thần. Họ có đủ mọi hình dạng, ngoại hình và màu mắt.
Xét cho cùng, tính cách con người quá phức tạp để đọc qua một cái nhìn. Cố gắng làm vậy chỉ khiến bạn bỏ lỡ sự thật, và đôi khi bỏ lỡ cả những người đáng để hiểu hơn. (verywellmind)
Sửa lần cuối bởi điều hành viên:
