Vì sao Ban Bí thư đưa sách giáo khoa vào chuyên đề giám sát năm 2026?

[Cindy Nguyễn✔]

Sách giáo khoa tưởng chừng chỉ là những cuốn sách phục vụ việc dạy và học, nhưng thực chất lại liên quan trực tiếp đến chất lượng giáo dục, cơ hội học tập của hàng triệu học sinh và gánh nặng kinh tế của mỗi gia đình. Vì vậy, việc Ban Bí thư đưa sách giáo khoa vào chuyên đề giám sát năm 2026 là điều đáng chú ý và cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc.

Theo thông tin ngày 13/10, Đoàn giám sát của Ban Bí thư sẽ đánh giá việc thực hiện Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó có nội dung trọng tâm là chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông.

Thứ nhất, sách giáo khoa phải thực sự phục vụ học sinh.

Một bộ sách tốt không chỉ cần kiến thức chính xác, hiện đại mà còn phải phù hợp với tâm lý lứa tuổi, có tính khoa học, logic và dễ hiểu. Những nội dung gây khó hiểu, thiếu tính kế thừa hoặc chưa phù hợp với thực tiễn cần được xem xét nghiêm túc. Học sinh phải được học để hiểu, để vận dụng và phát triển tư duy, chứ không phải học trong áp lực vì những nội dung chưa hợp lý.

Thứ hai, cần nhìn lại chủ trương một chương trình, nhiều bộ sách giáo khoa.

Đổi mới là cần thiết, nhưng đổi mới phải mang lại hiệu quả thực chất. Khi có nhiều bộ sách, điều quan trọng là chất lượng phải được bảo đảm, việc lựa chọn phải minh bạch và chi phí phải hợp lý. Không thể để phụ huynh băn khoăn về giá sách, sách bài tập chỉ sử dụng một lần gây lãng phí, hay những bất cập trong quá trình sử dụng.

Đặc biệt, tình trạng thiếu sách giáo khoa trong năm học 2026–2027 vừa qua cho thấy công tác dự báo nhu cầu, in ấn, phân phối và quản lý vẫn cần được rà soát kỹ lưỡng. Sách có thể được cung ứng đủ trên giấy tờ, nhưng điều quan trọng nhất là phải đến tay học sinh đúng lúc.

Thứ ba, sách giáo khoa không chỉ là câu chuyện kiến thức, mà còn là vấn đề văn hóa và trách nhiệm giáo dục.

Những gì học sinh đọc, học và tiếp nhận mỗi ngày đều có ảnh hưởng đến cách các em tư duy, hình thành nhân cách và nhìn nhận cuộc sống. Vì thế, nội dung sách cần bảo đảm tính khoa học, giá trị giáo dục, sự phù hợp với văn hóa Việt Nam và yêu cầu phát triển của thời đại. Việc thẩm định, biên soạn và xuất bản phải được thực hiện với tinh thần trách nhiệm cao, có sự tham gia phản biện của các chuyên gia thực sự am hiểu.

Thứ tư, phải đặt lợi ích của học sinh và phụ huynh ở vị trí trung tâm.

Mỗi quyết định liên quan đến sách giáo khoa đều có thể tác động đến hàng triệu gia đình. Một thay đổi thiếu tính toán có thể kéo theo chi phí, lãng phí và áp lực không cần thiết. Vì vậy, chính sách phải được xây dựng trên cơ sở khoa học, thực tiễn và lắng nghe đầy đủ ý kiến của giáo viên, phụ huynh, học sinh cùng các chuyên gia.

Theo tôi, ý nghĩa quan trọng nhất của đợt giám sát này không phải là tìm ai để quy trách nhiệm, mà là nhìn thẳng vào những bất cập để sửa chữa. Như tinh thần được nhấn mạnh tại hội nghị, cần làm rõ việc gì đã làm tốt, việc gì chưa tốt, vấn đề nào phải sửa ngay và chính sách nào cần tiếp tục hoàn thiện.

Giám sát cũng là cơ hội để ngành giáo dục nhìn lại quá trình đổi mới, rút kinh nghiệm và củng cố niềm tin của xã hội.

Bởi suy cho cùng, sách giáo khoa không phải là đích đến của đổi mới giáo dục, mà là công cụ để nâng cao chất lượng học tập và phát triển con người. Một nền giáo dục tốt không được đo bằng số lượng bộ sách hay những khẩu hiệu đổi mới, mà phải được chứng minh bằng chất lượng kiến thức, sự tiến bộ của học sinh, điều kiện học tập công bằng và niềm tin của phụ huynh.

Mong rằng sau đợt giám sát này, những vấn đề còn tồn tại sẽ được giải quyết bằng các quyết sách cụ thể, có lộ trình rõ ràng và trách nhiệm đến cùng. Để mỗi cuốn sách đến tay học sinh thực sự có giá trị, mỗi đồng tiền phụ huynh bỏ ra đều xứng đáng và mỗi bước đổi mới giáo dục đều hướng đến mục tiêu cao nhất: vì sự phát triển của học sinh và tương lai đất nước.