Vì sao Mỹ bất ngờ gia hạn lệnh ngừng bắn nhưng vẫn duy trì phong tỏa hàng hải đối với Iran?

[David Dũng]

Việc Mỹ bất ngờ gia hạn lệnh ngừng bắn nhưng vẫn duy trì phong tỏa hàng hải đối với Iran là một bước đi mang tính “hai mặt”: vừa giảm căng thẳng quân sự trước mắt, vừa tiếp tục gây áp lực chiến lược lâu dài.

hết, lý do quan trọng nhất khiến Mỹ gia hạn ngừng bắn là để kéo dài thời gian cho đàm phán ngoại giao. Quyết định này được đưa ra chỉ vài giờ trước khi thỏa thuận cũ hết hiệu lực, trong bối cảnh các cuộc thương lượng giữa Washington và Tehran – thông qua trung gian là Pakistan – vẫn chưa đạt kết quả cụ thể. Tổng thống Mỹ cho biết sẽ kéo dài ngừng bắn cho đến khi Iran đưa ra đề xuất chính thức và các cuộc thảo luận đi đến hồi kết . Nói cách khác, đây là động thái “câu giờ” nhằm tránh leo thang xung đột khi chưa có giải pháp chính trị rõ ràng.
Bên cạnh đó, việc gia hạn còn chịu tác động từ sức ép quốc tế và trung gian hòa giải. Pakistan cùng nhiều quốc gia trong khu vực đã thúc đẩy hai bên kéo dài ngừng bắn để tạo “khoảng lặng” cho đàm phán, tránh nguy cơ chiến tranh lan rộng ở Trung Đông . Trong bối cảnh xung đột đã gây bất ổn kinh tế và đe dọa an ninh khu vực, Mỹ buộc phải thể hiện một thái độ mềm dẻo hơn về mặt ngoại giao.
Tuy nhiên, việc vẫn duy trì phong tỏa hàng hải cho thấy Washington không hề “xuống thang” hoàn toàn. Lệnh phong tỏa các cảng và hoạt động hàng hải của Iran – đặc biệt quanh khu vực vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz – là công cụ gây sức ép trực tiếp lên nền kinh tế nước này, nhất là lĩnh vực xuất khẩu dầu mỏ . Mỹ tuyên bố sẽ không dỡ bỏ biện pháp này cho đến khi đạt được một thỏa thuận hòa bình, đồng thời tiếp tục kiểm soát, chặn hoặc buộc quay đầu các tàu liên quan đến Iran .
Điều này phản ánh chiến lược “vừa đàm phán, vừa gây sức ép”: giữ ngừng bắn để tránh xung đột quân sự toàn diện, nhưng siết phong tỏa để buộc Iran phải nhượng bộ trên bàn đàm phán, đặc biệt liên quan đến chương trình hạt nhân và các vấn đề an ninh khu vực. Thực tế, giới lãnh đạo Iran cũng đang có dấu hiệu chia rẽ và chưa đưa ra được một đề xuất thống nhất, khiến Mỹ càng có lý do kéo dài trạng thái hiện tại .
Tóm lại, việc Mỹ gia hạn ngừng bắn nhưng vẫn duy trì phong tỏa không phải là mâu thuẫn, mà là một chiến thuật có tính toán: giảm nguy cơ chiến tranh ngay lập tức, đồng thời giữ đòn bẩy kinh tế – quân sự để ép Iran phải đi đến một thỏa thuận có lợi hơn trong tương lai.