Đoạn Video
Ảnh
Nguyễn Thị Phương Thúy
Thành viên nổi tiếng
Một vụ việc tại Thượng Hải đang đặt ra một câu hỏi pháp lý chưa từng dễ trả lời: Nếu một người đàn ông đã có vợ sử dụng giấy đăng ký kết hôn giả để cùng người phụ nữ khác thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm và tạo ra phôi đông lạnh, người vợ hợp pháp có quyền yêu cầu tiêu hủy những phôi này hay không?
Ngày 13/08, vụ việc có thêm hai diễn biến mới. Bà Chu, người vợ trong vụ án, xác nhận với truyền thông Trung Quốc rằng chồng bà, ông Đường, đã chủ động rút đơn ly hôn và tòa án đã chấp thuận việc rút đơn. Trước đó, ông Đường nộp đơn ly hôn vào ngày 01/07/2026 nhưng đến ngày 11/08 lại xin rút đơn.
Cùng ngày, đơn của bà Chu đề nghị Viện Kiểm sát Nhân dân quận Từ Huy, Thượng Hải giám sát vụ việc liên quan đến hành vi làm giả giấy tờ của chồng đã được cơ quan này chính thức tiếp nhận.
Ảnh minh họa lấy trên Internet
Câu chuyện bắt đầu từ năm 2025. Bà Chu và ông Đường đã kết hôn hơn 20 năm và có một con gái. Năm 2019, bà Chu được chẩn đoán mắc ung thư phổi. Trong thời gian bà điều trị, ông Đường bị phát hiện đã sử dụng giấy chứng nhận kết hôn giả để cùng một người phụ nữ khác thực hiện các thủ tục hỗ trợ sinh sản tại Bệnh viện Trung Sơn thuộc Đại học Phúc Đán. Một số phôi được tạo ra và đông lạnh nhưng chưa được cấy vào tử cung.
Khi phát hiện sự việc, bà Chu mang giấy đăng ký kết hôn hợp pháp của mình đến bệnh viện và yêu cầu tiêu hủy những phôi được tạo ra từ mối quan hệ ngoài hôn nhân. Tuy nhiên, bệnh viện không đồng ý và cho biết chỉ có thể niêm phong phôi. Ông Đường sau đó bị xử lý hành chính với hình thức tạm giữ 5 ngày vì hành vi liên quan đến giấy tờ giả.
Bà Chu tiếp tục kiện chồng, người phụ nữ kia và bệnh viện, yêu cầu giải quyết vấn đề phôi, đồng thời yêu cầu bồi thường tổn thất tinh thần và xin lỗi công khai. Phiên xét xử vụ tranh chấp quyền nhân thân đã diễn ra tại Tòa án Nhân dân quận Từ Huy vào ngày 30/07/2026, nhưng phán quyết về nội dung vụ án chưa được công bố.
Điểm đáng chú ý nhất nằm ở chỗ pháp luật hiện hành của Trung Quốc chưa có quy định thật rõ ràng về việc ai có quyền quyết định số phận của phôi đông lạnh trong những tình huống đặc biệt như vậy. Quan điểm pháp lý được truyền thông Trung Quốc dẫn lại cho rằng phôi đông lạnh có thể được xem là một dạng “vật đặc thù mang yếu tố đạo đức”, không phải một con người nhưng cũng không phải tài sản thông thường. Quyền quyết định về phôi nhìn chung gắn với những người cung cấp tinh trùng và trứng. Vì bà Chu không phải người cung cấp các vật liệu sinh học tạo nên phôi này, việc bà là người vợ hợp pháp không đương nhiên đồng nghĩa với việc bà có quyền đơn phương yêu cầu tiêu hủy.
Đây chính là nghịch lý đáng chú ý của vụ án. Người chồng có thể đã sử dụng giấy tờ giả và vi phạm quy định, nhưng hành vi đó không nhất thiết tự động làm thay đổi quyền đối với phôi về mặt dân sự. Bệnh viện cũng không thể chỉ dựa vào yêu cầu của một bên để tự ý tiêu hủy phôi khi chưa có căn cứ pháp lý rõ ràng hoặc sự đồng thuận cần thiết.
Nói cách khác, pháp luật có thể xử lý hành vi làm giả giấy tờ, nhưng lại chưa có câu trả lời hoàn chỉnh cho câu hỏi: số phận của một phôi được tạo ra bằng thủ tục gian dối sẽ do ai quyết định?
Đó cũng là mặt trái ít ai ngờ tới của tiến bộ khoa học. Công nghệ thụ tinh trong ống nghiệm cho phép con người tạo ra, đông lạnh và bảo quản phôi trong nhiều năm, mở ra cơ hội sinh con cho những người từng không thể có con theo cách tự nhiên. Nhưng khi công nghệ này gặp những vấn đề như ngoại tình, ly hôn, giấy tờ giả, tranh chấp quyền nhân thân hoặc quyền sinh sản, những câu hỏi mà pháp luật chưa từng phải giải quyết bắt đầu xuất hiện.
Vụ việc của bà Chu vì thế không chỉ là câu chuyện về một cuộc hôn nhân tan vỡ. Nó cho thấy khoa học có thể tạo ra những khả năng mới nhanh hơn tốc độ pháp luật xây dựng các quy tắc để kiểm soát chúng.
Và có lẽ câu hỏi lớn nhất không phải là “ai đúng, ai sai”, mà là: khi công nghệ có thể tạo ra một sự sống tiềm năng, nhưng pháp luật chưa biết chính xác phải đối xử với phôi đó như thế nào, ai sẽ là người có quyền quyết định số phận của nó?
Ngày 13/08, vụ việc có thêm hai diễn biến mới. Bà Chu, người vợ trong vụ án, xác nhận với truyền thông Trung Quốc rằng chồng bà, ông Đường, đã chủ động rút đơn ly hôn và tòa án đã chấp thuận việc rút đơn. Trước đó, ông Đường nộp đơn ly hôn vào ngày 01/07/2026 nhưng đến ngày 11/08 lại xin rút đơn.
Cùng ngày, đơn của bà Chu đề nghị Viện Kiểm sát Nhân dân quận Từ Huy, Thượng Hải giám sát vụ việc liên quan đến hành vi làm giả giấy tờ của chồng đã được cơ quan này chính thức tiếp nhận.
Ảnh minh họa lấy trên Internet
Câu chuyện bắt đầu từ năm 2025. Bà Chu và ông Đường đã kết hôn hơn 20 năm và có một con gái. Năm 2019, bà Chu được chẩn đoán mắc ung thư phổi. Trong thời gian bà điều trị, ông Đường bị phát hiện đã sử dụng giấy chứng nhận kết hôn giả để cùng một người phụ nữ khác thực hiện các thủ tục hỗ trợ sinh sản tại Bệnh viện Trung Sơn thuộc Đại học Phúc Đán. Một số phôi được tạo ra và đông lạnh nhưng chưa được cấy vào tử cung.
Khi phát hiện sự việc, bà Chu mang giấy đăng ký kết hôn hợp pháp của mình đến bệnh viện và yêu cầu tiêu hủy những phôi được tạo ra từ mối quan hệ ngoài hôn nhân. Tuy nhiên, bệnh viện không đồng ý và cho biết chỉ có thể niêm phong phôi. Ông Đường sau đó bị xử lý hành chính với hình thức tạm giữ 5 ngày vì hành vi liên quan đến giấy tờ giả.
Bà Chu tiếp tục kiện chồng, người phụ nữ kia và bệnh viện, yêu cầu giải quyết vấn đề phôi, đồng thời yêu cầu bồi thường tổn thất tinh thần và xin lỗi công khai. Phiên xét xử vụ tranh chấp quyền nhân thân đã diễn ra tại Tòa án Nhân dân quận Từ Huy vào ngày 30/07/2026, nhưng phán quyết về nội dung vụ án chưa được công bố.
Điểm đáng chú ý nhất nằm ở chỗ pháp luật hiện hành của Trung Quốc chưa có quy định thật rõ ràng về việc ai có quyền quyết định số phận của phôi đông lạnh trong những tình huống đặc biệt như vậy. Quan điểm pháp lý được truyền thông Trung Quốc dẫn lại cho rằng phôi đông lạnh có thể được xem là một dạng “vật đặc thù mang yếu tố đạo đức”, không phải một con người nhưng cũng không phải tài sản thông thường. Quyền quyết định về phôi nhìn chung gắn với những người cung cấp tinh trùng và trứng. Vì bà Chu không phải người cung cấp các vật liệu sinh học tạo nên phôi này, việc bà là người vợ hợp pháp không đương nhiên đồng nghĩa với việc bà có quyền đơn phương yêu cầu tiêu hủy.
Đây chính là nghịch lý đáng chú ý của vụ án. Người chồng có thể đã sử dụng giấy tờ giả và vi phạm quy định, nhưng hành vi đó không nhất thiết tự động làm thay đổi quyền đối với phôi về mặt dân sự. Bệnh viện cũng không thể chỉ dựa vào yêu cầu của một bên để tự ý tiêu hủy phôi khi chưa có căn cứ pháp lý rõ ràng hoặc sự đồng thuận cần thiết.
Nói cách khác, pháp luật có thể xử lý hành vi làm giả giấy tờ, nhưng lại chưa có câu trả lời hoàn chỉnh cho câu hỏi: số phận của một phôi được tạo ra bằng thủ tục gian dối sẽ do ai quyết định?
Đó cũng là mặt trái ít ai ngờ tới của tiến bộ khoa học. Công nghệ thụ tinh trong ống nghiệm cho phép con người tạo ra, đông lạnh và bảo quản phôi trong nhiều năm, mở ra cơ hội sinh con cho những người từng không thể có con theo cách tự nhiên. Nhưng khi công nghệ này gặp những vấn đề như ngoại tình, ly hôn, giấy tờ giả, tranh chấp quyền nhân thân hoặc quyền sinh sản, những câu hỏi mà pháp luật chưa từng phải giải quyết bắt đầu xuất hiện.
Vụ việc của bà Chu vì thế không chỉ là câu chuyện về một cuộc hôn nhân tan vỡ. Nó cho thấy khoa học có thể tạo ra những khả năng mới nhanh hơn tốc độ pháp luật xây dựng các quy tắc để kiểm soát chúng.
Và có lẽ câu hỏi lớn nhất không phải là “ai đúng, ai sai”, mà là: khi công nghệ có thể tạo ra một sự sống tiềm năng, nhưng pháp luật chưa biết chính xác phải đối xử với phôi đó như thế nào, ai sẽ là người có quyền quyết định số phận của nó?
