Đoạn Video
Ảnh
Wandering Earth
Thành viên nổi tiếng
Sự việc cụ bà gần 100 tuổi ở phường Ngọc Hà (Hà Nội) phải trực tiếp đến UBND phường để làm thủ tục hành chính những ngày gần đây thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận. Không ít người thở dài đấy là xảy ra ở phường trung tâm Thủ đô, chứ ở tỉnh lẻ, vùng sâu vùng xa thì biết làm thế nào...
Tôi đọc tiêu đề các báo cũng không khỏi sửng sốt! Nhưng khi đọc bài viết xong lại thấy mếu báo chí giật tít cụ thể hơn, là làm xác nhận ủy quyền nhận lương hưu, tôi lại cảm thấy ngược lại. Bởi vì tôi cũng từng làm thủ tục này thay cho cha mẹ, cũng như các ủy quyền khác liên quan đến tài sản, tiền bạc nên tôi đã rõ quy định thế nào. Và nói thẳng, tôi thấy cô cán bộ làm thủ tục này đã làm đúng quy định, nếu có chê thì ở cách giao tiếp chưa làm người dân hài lòng (mà chắc chắn không thể hài lòng vì chưa làm được thủ tục).
Sau vụ việc, Thường trực Thành ủy Hà Nội yêu cầu Trung tâm Phục vụ hành chính công Hà Nội nghiêm túc rút kinh nghiệm trong toàn hệ thống về thái độ, tác phong của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong giao tiếp và làm việc với công dân; xem xét trách nhiệm của tập thể, cá nhân có liên quan, kỷ luật nghiêm theo quy định (nếu có).
Vụ việc này đã khép lại, tuy nhiên để tránh xảy ra những trường hợp tương tự tôi nghĩ có ba bài học cần rút ra cho cả phía quản lý nhà nước, người dân và nhất là người cao tuổi.
Còn khoảng trống pháp lý cho người yếu thế
Xét về mặt pháp lý, như tôi đã nói trên người cán bộ tiếp nhận hồ sơ hoàn toàn không sai. Việc chi trả lương hưu liên quan trực tiếp đến tài sản và quyền lợi hợp pháp của công dân, đòi hỏi quy trình xác minh phải tuyệt đối chặt chẽ để tránh trục lợi hoặc khiếu kiện về sau. Ngay cả khi linh hoạt sử dụng hình thức cuộc gọi video (video call), việc người nhà xác nhận cụ bà "lúc tỉnh lúc không" khi được hỏi "bà có tỉnh không" đã đặt người cán bộ vào tình thế buộc phải từ chối. Nếu một công dân không đủ năng lực hành vi dân sự tại thời điểm thiết lập văn bản, việc phê duyệt ủy quyền có thể dẫn đến những tranh chấp pháp lý phức tạp sau này. Người cán bộ đã làm đúng quy trình, đúng trách nhiệm bảo vệ tài sản cho công dân.
Tuy nhiên, sự việc lại bộc lộ một khoảng trống lớn trong quy định hiện hành: Chúng ta chưa có cơ chế đặc thù, linh hoạt cho những đối tượng đặc biệt như người già yếu, người mất hoặc giảm sút năng lực hành vi dân sự tạm thời.
Khi quy định cứng nhắc chạm vào thực tế cuộc sống của một cụ bà gần thế kỷ, nó vô tình tạo ra hình ảnh thiếu đi sự thấu cảm. Trong bối cảnh tốc độ già hóa dân số ngày càng nhanh, những trường hợp "lúc tỉnh lúc lẫn" như cụ bà sẽ không còn là cá biệt. Nếu pháp luật không tính đến các phương án bổ trợ như phối hợp với tổ dân phố, y tế phường xác minh tại nhà, hoặc có quy trình giám hộ thay thế tinh gọn thì khoảng cách giữa dòng chữ trên văn bản và đời sống người dân sẽ ngày càng xa.
Bài học cho người dân: Chủ động tìm hiểu để tự bám sát quyền lợi
Sự việc cũng là một hồi chuông nhắc nhở cộng đồng về ý thức thực thi và tìm hiểu pháp luật. Thủ tục hành chính ngày nay, đặc biệt là các quy trình liên quan đến tài sản, tư pháp, đều được công khai minh bạch trên các cổng thông tin điện tử, tờ rơi tại trụ sở hoặc qua các kênh truyền thông đại chúng.
Thay vì hành động theo thói quen hoặc tâm lý "đến đâu hay đến đó", mỗi người dân - đặc biệt là người thân trong gia đình có người cao tuổi - cần chủ động dành thời gian tìm hiểu kỹ lưỡng các điều kiện, giấy tờ cần thiết. Sự chuẩn bị kỹ càng, hiểu rõ quy định không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, công sức cho chính gia đình mình, giảm tải áp lực cho cán bộ công quyền, mà còn tránh được những bức xúc, hiểu lầm không đáng có khi quy trình bị từ chối do thiếu sót pháp lý.
Bài học cho người cao tuổi: Quản trị tài sản từ khi còn minh mẫn
Một bài học mang tính quản trị cuộc sống rất lớn từ câu chuyện này chính là sự chuẩn bị từ sớm của người cao tuổi và gia đình. Không chỉ là việc nhận lương hưu hàng tháng, mà tất cả các vấn đề lớn hơn như quyền sở hữu nhà đất, tài khoản tiết kiệm, hay việc phân chia tài sản thừa kế đều cần được sắp xếp khi người cao tuổi còn hoàn toàn minh mẫn.
Tâm lý e ngại, né tránh nhắc đến chuyện tài sản hay ủy quyền khi còn khỏe mạnh vô tình đẩy các gia đình vào thế bị động khi biến cố sức khỏe ập đến. Khi người già đã rơi vào trạng thái lúc tỉnh lúc lẫn, việc thực hiện bất kỳ thủ tục nào liên quan đến pháp lý đều trở nên phức tạp gấp nhiều lần. Đáng ngại hơn, sự chậm trễ này không chỉ dừng lại ở những rắc rối về mặt thủ tục hành chính, mà còn là mầm mống dẫn đến những hoài nghi, rạn nứt, thậm chí là mâu thuẫn tranh chấp gay gắt giữa các thành viên trong gia đình. Sự chuẩn bị rõ ràng từ sớm chính là tấm khiên bảo vệ sự hòa thuận của gia đình và tôn trọng ý nguyện của người cao tuổi.
Vụ việc cụ bà ở phường Ngọc Hà là một bài toán thực tế đắt giá. Nó đòi hỏi một tư duy quản lý mới: Pháp luật vừa phải nghiêm minh để bảo vệ kỷ cương, vừa phải đủ linh hoạt và nhân văn để bao bọc người yếu thế. Song song đó, mỗi công dân và gia đình cần nâng cao ý thức chủ động pháp lý, chuẩn bị hành trang vững vàng cho tuổi già, để những bước đi hành chính không trở thành gánh nặng, mà thực sự là điểm tựa an sinh xã hội đúng nghĩa.
Tôi đọc tiêu đề các báo cũng không khỏi sửng sốt! Nhưng khi đọc bài viết xong lại thấy mếu báo chí giật tít cụ thể hơn, là làm xác nhận ủy quyền nhận lương hưu, tôi lại cảm thấy ngược lại. Bởi vì tôi cũng từng làm thủ tục này thay cho cha mẹ, cũng như các ủy quyền khác liên quan đến tài sản, tiền bạc nên tôi đã rõ quy định thế nào. Và nói thẳng, tôi thấy cô cán bộ làm thủ tục này đã làm đúng quy định, nếu có chê thì ở cách giao tiếp chưa làm người dân hài lòng (mà chắc chắn không thể hài lòng vì chưa làm được thủ tục).
Vụ việc này đã khép lại, tuy nhiên để tránh xảy ra những trường hợp tương tự tôi nghĩ có ba bài học cần rút ra cho cả phía quản lý nhà nước, người dân và nhất là người cao tuổi.
Còn khoảng trống pháp lý cho người yếu thế
Xét về mặt pháp lý, như tôi đã nói trên người cán bộ tiếp nhận hồ sơ hoàn toàn không sai. Việc chi trả lương hưu liên quan trực tiếp đến tài sản và quyền lợi hợp pháp của công dân, đòi hỏi quy trình xác minh phải tuyệt đối chặt chẽ để tránh trục lợi hoặc khiếu kiện về sau. Ngay cả khi linh hoạt sử dụng hình thức cuộc gọi video (video call), việc người nhà xác nhận cụ bà "lúc tỉnh lúc không" khi được hỏi "bà có tỉnh không" đã đặt người cán bộ vào tình thế buộc phải từ chối. Nếu một công dân không đủ năng lực hành vi dân sự tại thời điểm thiết lập văn bản, việc phê duyệt ủy quyền có thể dẫn đến những tranh chấp pháp lý phức tạp sau này. Người cán bộ đã làm đúng quy trình, đúng trách nhiệm bảo vệ tài sản cho công dân.
Trong bài đăng trên facebook, đại diện gia đình có ý chê trách chị cán bộ thay vì lời chào, hỏi han thì bộp luôn "bà tỉnh không". Thực ra, đó là câu hỏi chuẩn đấy. Ai làm giấy ủy quyền, hoặc ký cho tài sản, tiền bạc ở công chứng cũng đều được hỏi kiểu như vậy: ông / bà có tỉnh táo không? có bị ai ép buộc không?...được hỏi một hồi để chứng minh việc ký là tự nguyện nhé.
Tuy nhiên, sự việc lại bộc lộ một khoảng trống lớn trong quy định hiện hành: Chúng ta chưa có cơ chế đặc thù, linh hoạt cho những đối tượng đặc biệt như người già yếu, người mất hoặc giảm sút năng lực hành vi dân sự tạm thời.
Khi quy định cứng nhắc chạm vào thực tế cuộc sống của một cụ bà gần thế kỷ, nó vô tình tạo ra hình ảnh thiếu đi sự thấu cảm. Trong bối cảnh tốc độ già hóa dân số ngày càng nhanh, những trường hợp "lúc tỉnh lúc lẫn" như cụ bà sẽ không còn là cá biệt. Nếu pháp luật không tính đến các phương án bổ trợ như phối hợp với tổ dân phố, y tế phường xác minh tại nhà, hoặc có quy trình giám hộ thay thế tinh gọn thì khoảng cách giữa dòng chữ trên văn bản và đời sống người dân sẽ ngày càng xa.
Bài học cho người dân: Chủ động tìm hiểu để tự bám sát quyền lợi
Sự việc cũng là một hồi chuông nhắc nhở cộng đồng về ý thức thực thi và tìm hiểu pháp luật. Thủ tục hành chính ngày nay, đặc biệt là các quy trình liên quan đến tài sản, tư pháp, đều được công khai minh bạch trên các cổng thông tin điện tử, tờ rơi tại trụ sở hoặc qua các kênh truyền thông đại chúng.
Thay vì hành động theo thói quen hoặc tâm lý "đến đâu hay đến đó", mỗi người dân - đặc biệt là người thân trong gia đình có người cao tuổi - cần chủ động dành thời gian tìm hiểu kỹ lưỡng các điều kiện, giấy tờ cần thiết. Sự chuẩn bị kỹ càng, hiểu rõ quy định không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, công sức cho chính gia đình mình, giảm tải áp lực cho cán bộ công quyền, mà còn tránh được những bức xúc, hiểu lầm không đáng có khi quy trình bị từ chối do thiếu sót pháp lý.
Bài học cho người cao tuổi: Quản trị tài sản từ khi còn minh mẫn
Một bài học mang tính quản trị cuộc sống rất lớn từ câu chuyện này chính là sự chuẩn bị từ sớm của người cao tuổi và gia đình. Không chỉ là việc nhận lương hưu hàng tháng, mà tất cả các vấn đề lớn hơn như quyền sở hữu nhà đất, tài khoản tiết kiệm, hay việc phân chia tài sản thừa kế đều cần được sắp xếp khi người cao tuổi còn hoàn toàn minh mẫn.
Tâm lý e ngại, né tránh nhắc đến chuyện tài sản hay ủy quyền khi còn khỏe mạnh vô tình đẩy các gia đình vào thế bị động khi biến cố sức khỏe ập đến. Khi người già đã rơi vào trạng thái lúc tỉnh lúc lẫn, việc thực hiện bất kỳ thủ tục nào liên quan đến pháp lý đều trở nên phức tạp gấp nhiều lần. Đáng ngại hơn, sự chậm trễ này không chỉ dừng lại ở những rắc rối về mặt thủ tục hành chính, mà còn là mầm mống dẫn đến những hoài nghi, rạn nứt, thậm chí là mâu thuẫn tranh chấp gay gắt giữa các thành viên trong gia đình. Sự chuẩn bị rõ ràng từ sớm chính là tấm khiên bảo vệ sự hòa thuận của gia đình và tôn trọng ý nguyện của người cao tuổi.
Vụ việc cụ bà ở phường Ngọc Hà là một bài toán thực tế đắt giá. Nó đòi hỏi một tư duy quản lý mới: Pháp luật vừa phải nghiêm minh để bảo vệ kỷ cương, vừa phải đủ linh hoạt và nhân văn để bao bọc người yếu thế. Song song đó, mỗi công dân và gia đình cần nâng cao ý thức chủ động pháp lý, chuẩn bị hành trang vững vàng cho tuổi già, để những bước đi hành chính không trở thành gánh nặng, mà thực sự là điểm tựa an sinh xã hội đúng nghĩa.
