Hue Hoang✔
Thành viên nổi tiếng
Một bức ảnh chụp bữa trưa tự nấu suýt khiến Coco Li, 32 tuổi, để lộ bí mật thất nghiệp với gia đình. Cựu nhân viên một công ty bất động sản nhà nước Trung Quốc đã định gửi ảnh vào nhóm chat gia đình, nhưng rồi dừng lại vì lo mẹ sẽ hỏi tại sao cô không đi làm.
Li là một trong số nhiều người Trung Quốc đang âm thầm che giấu tình trạng thất nghiệp với người thân. Họ không chỉ lo lắng về việc tìm kiếm công việc mới trong thị trường lao động khó khăn, mà còn muốn tránh những câu hỏi và áp lực từ gia đình. Li nghỉ việc hơn sáu tháng trước vì khối lượng công việc quá lớn nhưng ít được ghi nhận. Cô cho biết mẹ thường xuyên lo lắng, khiến cô càng thêm căng thẳng, trong khi những lo lắng ấy không giúp giải quyết vấn đề.
Làn sóng giả vờ đi làm lan rộng trên mạng xã hội
Mức độ quan tâm trên mạng xã hội cho thấy đây không còn là câu chuyện cá nhân đơn lẻ. Những bài đăng chia sẻ cách sắp xếp thời gian trong ngày, né tránh câu hỏi về công việc của người thân và ghi lại cuộc sống của những người giả vờ đi làm đã thu hút hơn 70 triệu lượt xem trên RedNote, 610 triệu lượt xem trên Douyin và 320 triệu lượt xem trên Weibo.
Theo các nhà phân tích, hiện tượng này phản ánh những khó khăn của thị trường lao động Trung Quốc. Dù xuất khẩu tăng trưởng mạnh, nhiều nhà sản xuất vẫn phải cạnh tranh bằng cách giảm giá bán và tiền lương, đồng thời tăng khối lượng công việc cho những nhân viên còn lại. Khủng hoảng bất động sản kéo dài, tình hình tài chính khó khăn của chính quyền địa phương, tự động hóa và việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo cũng tạo thêm sức ép lên việc làm và thu nhập.
Diana Fu, phó giáo sư chuyên nghiên cứu chính trị Trung Quốc tại Đại học Cornell, nhận định việc giả vờ đi làm giúp người thất nghiệp giữ thể diện và có thể làm giảm nguy cơ bất mãn xã hội. Theo bà, điều này cũng giúp chính phủ tránh phải đối mặt trực tiếp với mâu thuẫn giữa việc thúc đẩy tự động hóa và bảo đảm an ninh việc làm cho người dân.
Từ thư viện đến trung tâm thương mại, những nơi trú ẩn ban ngày
Trên mạng xã hội, nhiều người chia sẻ cách dành cả ngày ở công viên, thư viện, quán cà phê hoặc trung tâm mua sắm để gia đình tin rằng họ vẫn đang đi làm. Hiện tượng này gợi nhớ đến những người lao động tại Hàn Quốc và Nhật Bản từng che giấu tình trạng thất nghiệp trong cuộc khủng hoảng tài chính châu Á những năm 1990.
Zhang, 36 tuổi, một nhà sản xuất hiệu ứng hình ảnh mất việc trong đợt cắt giảm nhân sự liên quan đến AI hồi tháng 8, cho biết cô bất ngờ khi thấy thư viện đông kín người vào ngày thường.
Một số người đăng nhật ký về cuộc sống thất nghiệp. Trong bài viết có tiêu đề “Ngày thứ 30 thất nghiệp: Một tháng giả vờ làm việc”, một người dùng kể lại 80 lần ứng tuyển không thành công.
Với những người sống cùng gia đình, việc che giấu tình trạng thất nghiệp có thể đòi hỏi phải duy trì một lịch trình gần giống ngày làm việc thực tế. Susan Sun, 28 tuổi, đã giấu bố mẹ chuyện bị sa thải khỏi một công ty internet từ cuối năm trước. Tình hình trở nên khó khăn hơn vào tháng 5, khi mẹ và cha dượng chuyển từ quê nhà đến sống cùng cô tại Trùng Khánh để tìm việc.
Sun buộc phải rời nhà trước 9 giờ sáng và trở về sau 18 giờ để tránh bị phát hiện. Cô sống bằng khoản trợ cấp thất nghiệp 1.864 nhân dân tệ mỗi tháng, tương đương khoảng 6,9 triệu đồng, cùng số tiền còn lại từ gói trợ cấp thôi việc. Dù hài lòng với cuộc sống tiết kiệm và không phải đi làm, Sun cho biết áp lực lớn nhất vẫn đến từ gia đình.
Cô nói bố mẹ truyền sự lo lắng sang mình qua những biểu hiện và giọng điệu tưởng chừng nhỏ nhặt nhưng kéo dài, đặc biệt khi họ liên tục nhắc cô tiết kiệm vì nền kinh tế đang khó khăn.
Áp lực tài chính có thể khiến việc che giấu ngày càng khó khăn
Yige Dong, trợ lý giáo sư xã hội học tại Đại học Buffalo, cho rằng mạng lưới an sinh xã hội tương đối hạn chế của Trung Quốc, nếu so với Nhật Bản và Hàn Quốc trong những năm 1990, có thể khiến người thất nghiệp khó duy trì cuộc sống độc lập trong thời gian dài.
Theo ông, khi nguồn lực cá nhân dần cạn kiệt, người thất nghiệp có thể phải tìm kiếm sự hỗ trợ từ nhiều phía, bao gồm vay mượn tiền của gia đình và người thân.
Việc giả vờ đi làm có thể giúp người thất nghiệp tránh được những câu hỏi khó xử trong ngắn hạn. Tuy nhiên, khi thời gian thất nghiệp kéo dài và áp lực tài chính tăng lên, việc duy trì vỏ bọc ấy cũng trở nên khó khăn hơn.
