Cách xác định doanh thu hộ kinh doanh và cách tính thuế khi nâng ngưỡng lên 1 tỷ đồng

[Lê Nhã Linh]

Từ năm 2026, chính sách thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh có nhiều thay đổi đáng chú ý. Theo quy định mới, đối tượng này chỉ còn phải nộp hai loại thuế chính là thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN), đồng thời chuyển từ hình thức thuế khoán sang kê khai và tự nộp. Vì vậy, cách xác định doanh thu và phương pháp tính thuế đang được nhiều người quan tâm.

Ngày 29/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 141/2026/NĐ-CP, chính thức nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 1 tỷ đồng/năm (gấp đôi trước đây), áp dụng từ 1/1/2026. Đồng thời, các hộ kinh doanh vượt ngưỡng sẽ phải thực hiện hóa đơn điện tử nhằm tăng tính minh bạch. Chính sách này không chỉ giúp giảm áp lực tuân thủ mà còn tạo động lực để hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp, góp phần mở rộng khu vực kinh tế chính thức.

Cùng với đó, Cục Thuế đã có công điện yêu cầu triển khai khẩn trương nghị định mới. Theo hướng dẫn, nếu hộ hoặc cá nhân kinh doanh tự xác định doanh thu năm không vượt quá 1 tỷ đồng nhưng trước đó đã kê khai và nộp thuế GTGT, TNCN theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP, thì số thuế đã nộp sẽ được xử lý theo quy định (bù trừ hoặc hoàn trả nếu nộp thừa).

Đáng chú ý, trong trường hợp doanh nghiệp đã tạm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp quý I/2026 nhưng dự kiến doanh thu cả năm không vượt 1 tỷ đồng, thì không cần tiếp tục tạm nộp các quý sau và được xử lý phần thuế nộp thừa theo quy định.

Về cách tính thuế, theo các luật thuế sửa đổi năm 2025, hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ trên 1 tỷ đồng (điều chỉnh từ ngưỡng 500 triệu đồng trước đây) sẽ áp dụng hai phương pháp:

• Nếu xác định được chi phí đầu vào: nộp thuế theo mức 15% trên phần lợi nhuận, tương tự doanh nghiệp nhỏ.
• Nếu không xác định được chi phí: áp dụng thuế theo tỷ lệ trên doanh thu (từ 0,5% đến 5% tùy ngành nghề), nhưng được trừ phần doanh thu thuộc diện miễn thuế (1 tỷ đồng/năm) trước khi tính.

Ngoài ra, người kinh doanh có thể lựa chọn cách tính thuế theo thu nhập với các mức:

• Doanh thu trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng: thuế suất 17%
• Doanh thu trên 50 tỷ đồng: thuế suất 20%

Đối với thuế GTGT, từ năm 2026, hộ và cá nhân có doanh thu trên 1 tỷ đồng sẽ nộp thuế theo phương pháp trực tiếp trên doanh thu, tính bằng tỷ lệ phần trăm nhân với doanh thu. Tỷ lệ này được quy định cụ thể theo từng lĩnh vực:

• Phân phối, cung cấp hàng hóa: 1%
• Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu: 5%
• Sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa; xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu: 3%
• Hoạt động kinh doanh khác: 2%

Riêng hoạt động mua bán, chế tác vàng bạc, đá quý sẽ tính thuế GTGT trực tiếp trên phần giá trị gia tăng (giá bán trừ giá mua vào), và phải hạch toán riêng.

Doanh thu làm căn cứ tính thuế là toàn bộ tiền bán hàng, cung cấp dịch vụ ghi trên hóa đơn, bao gồm cả phụ thu và các khoản thu thêm.

Trường hợp hộ kinh doanh không thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ thì vẫn áp dụng phương pháp khoán theo quy định của Luật Quản lý thuế.

Nhìn chung, việc nâng ngưỡng miễn thuế lên 1 tỷ đồng giúp giảm đáng kể gánh nặng cho hộ kinh doanh nhỏ, đồng thời khuyến khích minh bạch hóa hoạt động và thúc đẩy chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp trong giai đoạn tới.