Minh Phương✔
Thành viên nổi tiếng
Luật Nuôi con nuôi vừa được Quốc hội thông qua quy định một loạt trường hợp bị cấm nhận con nuôi, trong đó đáng chú ý là ông bà nội, ngoại không được nhận cháu làm con nuôi; anh, chị, em ruột và nhiều người có quan hệ họ hàng gần cũng không được nhận nhau làm con nuôi.
Quy định mới nhằm bảo đảm việc nuôi con nuôi thực sự xác lập quan hệ cha mẹ và con theo pháp luật, tránh lợi dụng thủ tục này để che giấu quan hệ huyết thống, trốn tránh nghĩa vụ pháp lý hoặc thực hiện các mục đích trái pháp luật.
Luật được Quốc hội thông qua sáng 20/11/2026, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Những quan hệ họ hàng nào bị cấm nhận nhau làm con nuôi?
Theo quy định mới, các trường hợp bị nghiêm cấm gồm:
- Anh, chị, em ruột nhận nhau làm con nuôi.
- Anh, chị, em có quan hệ con chú, con bác, con cô, con cậu, con dì nhận nhau làm con nuôi.
- Ông bà nội, ông bà ngoại nhận cháu làm con nuôi.
- Anh, chị, em ruột của ông bà nội, ông bà ngoại nhận cháu làm con nuôi.
Đây là điểm đáng chú ý bởi trên thực tế, việc người thân nhận trẻ trong gia đình làm con nuôi có thể xuất phát từ nhu cầu chăm sóc, nuôi dưỡng khi cha mẹ ruột gặp khó khăn hoặc trẻ không có điều kiện sống cùng gia đình gốc.
Trước khi luật được thông qua, vấn đề này từng được đưa ra thảo luận tại Quốc hội. Ngày 2/11, đại biểu Lý Anh Thư (An Giang) đề nghị nghiên cứu cơ chế ngoại lệ cho phép ông bà nhận cháu hoặc anh, chị, em ruột nhận nhau làm con nuôi trong những trường hợp đặc biệt, với điều kiện được kiểm soát chặt chẽ và bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em. Tuy nhiên, quy định được thông qua vẫn xác định các quan hệ trên thuộc nhóm bị nghiêm cấm.
Việc cấm này cần được phân biệt với trách nhiệm chăm sóc trẻ trong gia đình. Quy định không đồng nghĩa ông bà không được nuôi dưỡng, chăm sóc cháu hoặc người thân không được hỗ trợ trẻ khi cha mẹ gặp khó khăn. Điểm bị cấm là xác lập quan hệ cha mẹ và con thông qua thủ tục đăng ký nuôi con nuôi giữa những người có quan hệ họ hàng thuộc các trường hợp luật liệt kê.
Siết điều kiện đối với người nhận con nuôi
Một nội dung đáng chú ý khác là luật bổ sung các điều kiện nhằm ngăn người có hành vi bạo lực, xâm hại trẻ em tiếp tục nhận con nuôi.
Người nhận con nuôi phải đáp ứng các điều kiện: là người độc thân hoặc cặp vợ chồng được công nhận theo pháp luật Việt Nam; có năng lực hành vi dân sự đầy đủ; hơn người được nhận làm con nuôi ít nhất 20 tuổi; có sức khỏe, kinh tế và chỗ ở bảo đảm việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ; có tư cách đạo đức tốt.
Đặc biệt, những người từng bị xử lý vi phạm hành chính về phòng, chống bạo lực gia đình hoặc có hành vi xâm hại trẻ em không được nhận con nuôi.
Nhóm bị cấm còn bao gồm người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành hình phạt tù hoặc cải tạo không giam giữ, người đang trong thời gian thử thách của án treo và những người từng bị kết án về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người; bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật; loạn luân; ngược đãi, hành hạ người thân; dụ dỗ, ép buộc hoặc chứa chấp người dưới 18 tuổi phạm pháp.
Ngoài ra, luật bổ sung một số trường hợp liên quan đến các tội về mại dâm, nhằm ngăn người có tiền sử phạm những hành vi này nhận trẻ làm con nuôi.
Trẻ nào được nhận làm con nuôi?
Luật xác định người được nhận làm con nuôi thuộc các trường hợp: trẻ em bị bỏ rơi; trẻ em mồ côi cả cha và mẹ; trẻ em không nơi nương tựa; người dưới 18 tuổi thuộc trường hợp nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình.
Nguyên tắc giải quyết việc nuôi con nuôi là phải vì lợi ích tốt nhất của trẻ, tôn trọng quyền được sống trong môi trường gia đình gốc và chỉ thực hiện khi trẻ không được hoặc không thể sống cùng cha mẹ đẻ.
Đối với việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài, luật quy định chỉ giải quyết khi không thể tìm được gia đình nhận nuôi trong nước. Việc nhận nuôi phải bảo đảm tự nguyện, bình đẳng, không phân biệt đối xử và không trái pháp luật, đạo đức xã hội.
Cha mẹ nuôi phải báo cáo tình hình của trẻ trong 3 năm
Một điểm mới đáng chú ý là trách nhiệm theo dõi tình hình phát triển của trẻ sau khi được nhận làm con nuôi.
Theo đó, định kỳ 6 tháng trong thời hạn 3 năm kể từ ngày giao nhận con nuôi, cha mẹ nuôi phải báo cáo tình hình phát triển của trẻ cho cơ quan có thẩm quyền.
Tùy trường hợp, báo cáo được gửi đến UBND cấp xã, cơ quan đại diện hoặc Bộ Tư pháp và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Riêng trường hợp nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình, cha mẹ nuôi không phải thực hiện nghĩa vụ báo cáo này.
Luật cũng quy định kể từ ngày quyết định nuôi con nuôi có hiệu lực, cha mẹ nuôi và con nuôi có đầy đủ quyền, nghĩa vụ của cha mẹ và con theo quy định pháp luật. Việc nhận con nuôi không làm mất quyền thừa kế theo pháp luật giữa con nuôi với cha mẹ đẻ và ngược lại.
Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) được thông qua với 463/471 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, gồm 4 chương, 30 điều và có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Quy định mới nhằm bảo đảm việc nuôi con nuôi thực sự xác lập quan hệ cha mẹ và con theo pháp luật, tránh lợi dụng thủ tục này để che giấu quan hệ huyết thống, trốn tránh nghĩa vụ pháp lý hoặc thực hiện các mục đích trái pháp luật.
Luật được Quốc hội thông qua sáng 20/11/2026, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Những quan hệ họ hàng nào bị cấm nhận nhau làm con nuôi?
Theo quy định mới, các trường hợp bị nghiêm cấm gồm:
- Anh, chị, em ruột nhận nhau làm con nuôi.
- Anh, chị, em có quan hệ con chú, con bác, con cô, con cậu, con dì nhận nhau làm con nuôi.
- Ông bà nội, ông bà ngoại nhận cháu làm con nuôi.
- Anh, chị, em ruột của ông bà nội, ông bà ngoại nhận cháu làm con nuôi.
Đây là điểm đáng chú ý bởi trên thực tế, việc người thân nhận trẻ trong gia đình làm con nuôi có thể xuất phát từ nhu cầu chăm sóc, nuôi dưỡng khi cha mẹ ruột gặp khó khăn hoặc trẻ không có điều kiện sống cùng gia đình gốc.
Trước khi luật được thông qua, vấn đề này từng được đưa ra thảo luận tại Quốc hội. Ngày 2/11, đại biểu Lý Anh Thư (An Giang) đề nghị nghiên cứu cơ chế ngoại lệ cho phép ông bà nhận cháu hoặc anh, chị, em ruột nhận nhau làm con nuôi trong những trường hợp đặc biệt, với điều kiện được kiểm soát chặt chẽ và bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em. Tuy nhiên, quy định được thông qua vẫn xác định các quan hệ trên thuộc nhóm bị nghiêm cấm.
Việc cấm này cần được phân biệt với trách nhiệm chăm sóc trẻ trong gia đình. Quy định không đồng nghĩa ông bà không được nuôi dưỡng, chăm sóc cháu hoặc người thân không được hỗ trợ trẻ khi cha mẹ gặp khó khăn. Điểm bị cấm là xác lập quan hệ cha mẹ và con thông qua thủ tục đăng ký nuôi con nuôi giữa những người có quan hệ họ hàng thuộc các trường hợp luật liệt kê.
Siết điều kiện đối với người nhận con nuôi
Một nội dung đáng chú ý khác là luật bổ sung các điều kiện nhằm ngăn người có hành vi bạo lực, xâm hại trẻ em tiếp tục nhận con nuôi.
Người nhận con nuôi phải đáp ứng các điều kiện: là người độc thân hoặc cặp vợ chồng được công nhận theo pháp luật Việt Nam; có năng lực hành vi dân sự đầy đủ; hơn người được nhận làm con nuôi ít nhất 20 tuổi; có sức khỏe, kinh tế và chỗ ở bảo đảm việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ; có tư cách đạo đức tốt.
Đặc biệt, những người từng bị xử lý vi phạm hành chính về phòng, chống bạo lực gia đình hoặc có hành vi xâm hại trẻ em không được nhận con nuôi.
Nhóm bị cấm còn bao gồm người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành hình phạt tù hoặc cải tạo không giam giữ, người đang trong thời gian thử thách của án treo và những người từng bị kết án về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người; bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật; loạn luân; ngược đãi, hành hạ người thân; dụ dỗ, ép buộc hoặc chứa chấp người dưới 18 tuổi phạm pháp.
Ngoài ra, luật bổ sung một số trường hợp liên quan đến các tội về mại dâm, nhằm ngăn người có tiền sử phạm những hành vi này nhận trẻ làm con nuôi.
Trẻ nào được nhận làm con nuôi?
Luật xác định người được nhận làm con nuôi thuộc các trường hợp: trẻ em bị bỏ rơi; trẻ em mồ côi cả cha và mẹ; trẻ em không nơi nương tựa; người dưới 18 tuổi thuộc trường hợp nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình.
Nguyên tắc giải quyết việc nuôi con nuôi là phải vì lợi ích tốt nhất của trẻ, tôn trọng quyền được sống trong môi trường gia đình gốc và chỉ thực hiện khi trẻ không được hoặc không thể sống cùng cha mẹ đẻ.
Đối với việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài, luật quy định chỉ giải quyết khi không thể tìm được gia đình nhận nuôi trong nước. Việc nhận nuôi phải bảo đảm tự nguyện, bình đẳng, không phân biệt đối xử và không trái pháp luật, đạo đức xã hội.
Cha mẹ nuôi phải báo cáo tình hình của trẻ trong 3 năm
Một điểm mới đáng chú ý là trách nhiệm theo dõi tình hình phát triển của trẻ sau khi được nhận làm con nuôi.
Theo đó, định kỳ 6 tháng trong thời hạn 3 năm kể từ ngày giao nhận con nuôi, cha mẹ nuôi phải báo cáo tình hình phát triển của trẻ cho cơ quan có thẩm quyền.
Tùy trường hợp, báo cáo được gửi đến UBND cấp xã, cơ quan đại diện hoặc Bộ Tư pháp và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Riêng trường hợp nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình, cha mẹ nuôi không phải thực hiện nghĩa vụ báo cáo này.
Luật cũng quy định kể từ ngày quyết định nuôi con nuôi có hiệu lực, cha mẹ nuôi và con nuôi có đầy đủ quyền, nghĩa vụ của cha mẹ và con theo quy định pháp luật. Việc nhận con nuôi không làm mất quyền thừa kế theo pháp luật giữa con nuôi với cha mẹ đẻ và ngược lại.
Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) được thông qua với 463/471 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, gồm 4 chương, 30 điều và có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.




