Đoạn Video
Ảnh
Lê Nhã Linh
Thành viên nổi tiếng
Áp lực phong tỏa đang siết chặt nền kinh tế Iran, nhưng chính Washington cũng phải đối mặt với những rủi ro chính trị ngày càng lớn, khiến cuộc đối đầu tại Eo biển Hormuz bước vào giai đoạn nhạy cảm nhất.
Thay vì những màn phô diễn sức mạnh quân sự, cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Iran lúc này đang nghiêng về một “trận chiến ý chí”. Một bên tìm cách bóp nghẹt nguồn thu năng lượng, bên còn lại kiên trì kéo dài thời gian để làm suy yếu quyết tâm đối thủ. Câu chuyện không còn nằm ở việc ai mạnh hơn, mà là ai có thể chịu đựng lâu hơn.
Iran gặp khó, nhưng chưa đến mức sụp đổ
Không thể phủ nhận Iran đang chịu sức ép kinh tế nặng nề. Trước cả khi căng thẳng leo thang, nước này đã vật lộn với lạm phát cao, đồng nội tệ suy yếu và các lệnh trừng phạt kéo dài. Nay, khi hoạt động thương mại qua vùng Vịnh bị bóp nghẹt, mỗi ngày Tehran có thể thất thu hàng trăm triệu USD, trong bối cảnh hơn 90% giao thương phụ thuộc vào tuyến hàng hải chiến lược này.
Tuy nhiên, Iran không phải là đối thủ dễ khuất phục. Nhiều năm sống chung với trừng phạt đã giúp nước này hình thành những “lối thoát” riêng, từ mạng lưới giao dịch phi chính thức đến các kênh hỗ trợ bên ngoài. Quan trọng hơn, mục tiêu cốt lõi của Tehran – duy trì chương trình hạt nhân – vẫn không thay đổi.
Ở chiều ngược lại, Hoa Kỳ nắm ưu thế vượt trội về quân sự và khả năng gây sức ép kinh tế. Nhưng điểm yếu của Washington lại nằm trong nội tại: giá năng lượng biến động, niềm tin kinh tế lung lay và áp lực dư luận gia tăng đang tạo ra bài toán khó cho chính quyền của Donald Trump, đặc biệt khi các chu kỳ bầu cử luôn nhạy cảm với những cú sốc kinh tế.
Không chỉ vậy, Mỹ cũng không nhận được sự đồng thuận tuyệt đối từ các đồng minh. Nhiều quốc gia châu Âu tỏ ra dè dặt, còn Saudi Arabia và các nước vùng Vịnh lo ngại xung đột lan rộng có thể phản tác dụng, đe dọa trực tiếp đến lợi ích năng lượng của chính họ.
Đàm phán kéo dài, phong tỏa không dễ thực thi
Một yếu tố giúp Iran tự tin là tiền lệ từ các vòng đàm phán trước. Trong nhiều năm, các cuộc thương lượng hạt nhân giữa hai bên thường kéo dài và hiếm khi đạt kết quả triệt để. Hiện tại, dù vẫn ngồi lại bàn đàm phán, mục tiêu của hai phía chưa thực sự đồng nhất. Mỹ từng yêu cầu Iran từ bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân, nhưng gần đây lại phát đi tín hiệu linh hoạt hơn với các phương án “đóng băng tạm thời”. Điều này khiến Tehran có cơ sở tin rằng chỉ cần kéo dài thời gian, họ có thể đạt được thỏa thuận có lợi hơn.
Trên thực địa, việc phong tỏa cũng không đơn giản như tuyên bố. Hải quân Mỹ không kiểm soát tuyệt đối toàn bộ eo biển mà chủ yếu hoạt động ở các khu vực lân cận để tránh nguy cơ đối đầu trực tiếp. Trong khi đó, một số tàu vẫn tìm cách “lách luật” bằng cách che giấu hành trình, khai báo sai hoặc hoạt động trong vùng pháp lý mập mờ – cách làm từng được Nga tận dụng sau các lệnh trừng phạt liên quan đến Chiến tranh Nga-Ukraine.
Điều này đặt Washington trước lựa chọn khó khăn: có nên leo thang mạnh tay để chặn mọi vi phạm, dù điều đó có thể kéo theo rủi ro va chạm với các cường quốc khác?
Cuộc đấu của sự chịu đựng
Một chiến dịch phong tỏa kéo dài chắc chắn sẽ khiến Iran tổn thất nặng nề, nhưng Mỹ cũng không thể đứng ngoài hệ quả. Sức ép kinh tế và chính trị sẽ gia tăng theo thời gian, khiến bài toán không còn đơn thuần là sức mạnh quân sự.
Iran có thể chịu thiệt hại lớn hơn về kinh tế, nhưng hệ thống chính trị của họ lại ít bị tác động bởi áp lực ngắn hạn. Ngược lại, Mỹ dù có nền tảng kinh tế vững chắc hơn, lại dễ bị chi phối bởi dư luận và các yếu tố chính trị trong nước.
Vì vậy, câu hỏi lớn nhất lúc này không phải là phong tỏa có hiệu quả hay không, mà là bên nào sẽ “chùn bước” trước. Nếu Washington không duy trì được áp lực đủ lâu, Tehran có thể đạt mục tiêu chiến lược mà không cần nhượng bộ đáng kể. Ngược lại, nếu Mỹ kiên định, nền kinh tế Iran có thể đối mặt với những tổn thất sâu rộng.
Trong cuộc giằng co tại Hormuz, chiến thắng sẽ không đến từ một trận đánh quyết định, mà từ thời gian và khả năng chịu đựng – yếu tố cuối cùng sẽ quyết định ai là người phải xuống thang.
Thay vì những màn phô diễn sức mạnh quân sự, cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Iran lúc này đang nghiêng về một “trận chiến ý chí”. Một bên tìm cách bóp nghẹt nguồn thu năng lượng, bên còn lại kiên trì kéo dài thời gian để làm suy yếu quyết tâm đối thủ. Câu chuyện không còn nằm ở việc ai mạnh hơn, mà là ai có thể chịu đựng lâu hơn.
Iran gặp khó, nhưng chưa đến mức sụp đổ
Không thể phủ nhận Iran đang chịu sức ép kinh tế nặng nề. Trước cả khi căng thẳng leo thang, nước này đã vật lộn với lạm phát cao, đồng nội tệ suy yếu và các lệnh trừng phạt kéo dài. Nay, khi hoạt động thương mại qua vùng Vịnh bị bóp nghẹt, mỗi ngày Tehran có thể thất thu hàng trăm triệu USD, trong bối cảnh hơn 90% giao thương phụ thuộc vào tuyến hàng hải chiến lược này.
Tuy nhiên, Iran không phải là đối thủ dễ khuất phục. Nhiều năm sống chung với trừng phạt đã giúp nước này hình thành những “lối thoát” riêng, từ mạng lưới giao dịch phi chính thức đến các kênh hỗ trợ bên ngoài. Quan trọng hơn, mục tiêu cốt lõi của Tehran – duy trì chương trình hạt nhân – vẫn không thay đổi.
Ở chiều ngược lại, Hoa Kỳ nắm ưu thế vượt trội về quân sự và khả năng gây sức ép kinh tế. Nhưng điểm yếu của Washington lại nằm trong nội tại: giá năng lượng biến động, niềm tin kinh tế lung lay và áp lực dư luận gia tăng đang tạo ra bài toán khó cho chính quyền của Donald Trump, đặc biệt khi các chu kỳ bầu cử luôn nhạy cảm với những cú sốc kinh tế.
Không chỉ vậy, Mỹ cũng không nhận được sự đồng thuận tuyệt đối từ các đồng minh. Nhiều quốc gia châu Âu tỏ ra dè dặt, còn Saudi Arabia và các nước vùng Vịnh lo ngại xung đột lan rộng có thể phản tác dụng, đe dọa trực tiếp đến lợi ích năng lượng của chính họ.
Đàm phán kéo dài, phong tỏa không dễ thực thi
Một yếu tố giúp Iran tự tin là tiền lệ từ các vòng đàm phán trước. Trong nhiều năm, các cuộc thương lượng hạt nhân giữa hai bên thường kéo dài và hiếm khi đạt kết quả triệt để. Hiện tại, dù vẫn ngồi lại bàn đàm phán, mục tiêu của hai phía chưa thực sự đồng nhất. Mỹ từng yêu cầu Iran từ bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân, nhưng gần đây lại phát đi tín hiệu linh hoạt hơn với các phương án “đóng băng tạm thời”. Điều này khiến Tehran có cơ sở tin rằng chỉ cần kéo dài thời gian, họ có thể đạt được thỏa thuận có lợi hơn.
Trên thực địa, việc phong tỏa cũng không đơn giản như tuyên bố. Hải quân Mỹ không kiểm soát tuyệt đối toàn bộ eo biển mà chủ yếu hoạt động ở các khu vực lân cận để tránh nguy cơ đối đầu trực tiếp. Trong khi đó, một số tàu vẫn tìm cách “lách luật” bằng cách che giấu hành trình, khai báo sai hoặc hoạt động trong vùng pháp lý mập mờ – cách làm từng được Nga tận dụng sau các lệnh trừng phạt liên quan đến Chiến tranh Nga-Ukraine.
Điều này đặt Washington trước lựa chọn khó khăn: có nên leo thang mạnh tay để chặn mọi vi phạm, dù điều đó có thể kéo theo rủi ro va chạm với các cường quốc khác?
Cuộc đấu của sự chịu đựng
Một chiến dịch phong tỏa kéo dài chắc chắn sẽ khiến Iran tổn thất nặng nề, nhưng Mỹ cũng không thể đứng ngoài hệ quả. Sức ép kinh tế và chính trị sẽ gia tăng theo thời gian, khiến bài toán không còn đơn thuần là sức mạnh quân sự.
Iran có thể chịu thiệt hại lớn hơn về kinh tế, nhưng hệ thống chính trị của họ lại ít bị tác động bởi áp lực ngắn hạn. Ngược lại, Mỹ dù có nền tảng kinh tế vững chắc hơn, lại dễ bị chi phối bởi dư luận và các yếu tố chính trị trong nước.
Vì vậy, câu hỏi lớn nhất lúc này không phải là phong tỏa có hiệu quả hay không, mà là bên nào sẽ “chùn bước” trước. Nếu Washington không duy trì được áp lực đủ lâu, Tehran có thể đạt mục tiêu chiến lược mà không cần nhượng bộ đáng kể. Ngược lại, nếu Mỹ kiên định, nền kinh tế Iran có thể đối mặt với những tổn thất sâu rộng.
Trong cuộc giằng co tại Hormuz, chiến thắng sẽ không đến từ một trận đánh quyết định, mà từ thời gian và khả năng chịu đựng – yếu tố cuối cùng sẽ quyết định ai là người phải xuống thang.
