Hai hiệu trưởng trường tiểu học bị bắt tạm giam, nhiều hiệu trưởng xin từ chức. Những diễn biến liên tiếp tại Huế đang khiến dư luận đặt câu hỏi về công tác quản lý, điều hành và những áp lực trong môi trường giáo dục hiện nay.
Chỉ trong vài ngày, ngành giáo dục thành phố Huế liên tiếp xuất hiện những thông tin gây chú ý.
Ngày 12/11, thông tin hai hiệu trưởng trường tiểu học bị bắt tạm giam để phục vụ điều tra khiến dư luận không khỏi bất ngờ. Hai người được xác định là ông Dương Quang Nam, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Trần Quốc Toản (phường Phú Xuân) và ông Ngô Hoàng Quốc Dũng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Quảng Thành (phường Hóa Châu).
Trước đó một ngày, Ban Thường vụ Thành ủy Huế đã quyết định khai trừ Đảng đối với hai cá nhân này. Theo thông tin công bố, hai hiệu trưởng bị xác định có những vi phạm nghiêm trọng trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao, trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và trách nhiệm nêu gương. Báo Thanh Niên dẫn nguồn Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Huế cho biết hai người bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra về hành vi nhận hối lộ. Cơ quan điều tra sẽ tiếp tục làm rõ vụ việc theo quy định pháp luật.
Điều đáng chú ý là, câu chuyện không chỉ dừng lại ở hai trường hợp bị bắt.
Trước đó, ông Lê Thanh Sơn, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lý Thường Kiệt, đã có đơn xin từ chức Bí thư Đảng ủy và Hiệu trưởng vì cho rằng bản thân gặp nhiều áp lực, cảm thấy không đủ điều kiện tiếp tục đảm nhiệm các chức vụ. Nguyện vọng này đã được Ban Thường vụ Đảng ủy phường Thuận Hóa thống nhất. Sau đó, nhà trường đã có hiệu trưởng mới.
Theo thông tin Dân trí đăng tải ngày 11/11, ngoài trường hợp ông Sơn, tại Huế còn có một số hiệu trưởng trường tiểu học khác xin thôi giữ chức vụ. Trong đó, có người xin từ chức vì lý do sức khỏe, người có nguyện vọng trở lại làm giáo viên giảng dạy, người nêu lý do cá nhân. VietNamNet cũng dẫn thông tin từ Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Huế về việc có 5 hiệu trưởng trường tiểu học trên địa bàn xin từ chức.
Như vậy, chỉ trong một thời gian ngắn, dư luận chứng kiến hai nhóm sự việc: những cán bộ quản lý trường học bị xử lý vì các vi phạm nghiêm trọng và những hiệu trưởng chủ động xin thôi giữ chức vụ vì các lý do khác nhau.
Vậy chuyện gì đang thực sự diễn ra ở Huế?
1. Khi chiếc ghế hiệu trưởng không chỉ có quyền hạn mà còn là trách nhiệm rất lớn
Hiệu trưởng không đơn thuần là người điều hành hoạt động dạy và học. Đây còn là người đứng đầu một đơn vị sử dụng ngân sách, quản lý tài sản công, nhân sự, các nguồn thu, hoạt động mua sắm, đấu thầu và nhiều mối quan hệ liên quan đến hoạt động giáo dục.
Quyền hạn càng lớn thì trách nhiệm giải trình càng cao.
Những vụ việc liên quan đến hai hiệu trưởng bị bắt tạm giam là lời nhắc nhở nghiêm khắc rằng trường học không phải là một “vùng an toàn” nằm ngoài sự giám sát của pháp luật. Chức vụ quản lý trong giáo dục không thể trở thành đặc quyền, càng không thể là tấm lá chắn trước những sai phạm.
Một người làm quản lý giáo dục có thể không trực tiếp đứng lớp mỗi ngày, nhưng mọi quyết định của họ đều có thể tác động đến hàng trăm, thậm chí hàng nghìn học sinh, giáo viên và phụ huynh.
2. Vì sao ngày càng có những hiệu trưởng muốn rời vị trí quản lý?
Đây là một vấn đề đáng suy nghĩ, nhất là khi có nhiều trường hợp xin từ chức trong cùng một địa phương.
Cần nhìn nhận rằng mỗi người có một hoàn cảnh riêng. Có người xin nghỉ vì sức khỏe, có người vì lý do cá nhân, có người cảm thấy không đủ điều kiện tiếp tục đảm nhiệm công việc. Không thể mặc nhiên cho rằng tất cả đều xuất phát từ một nguyên nhân hay có liên quan đến các vụ việc sai phạm.
Tuy nhiên, hiện tượng này cũng gợi ra câu hỏi lớn hơn về áp lực của đội ngũ cán bộ quản lý trường học.
Trong thực tế, hiệu trưởng phải xử lý rất nhiều công việc: chuyên môn, nhân sự, tài chính, cơ sở vật chất, hồ sơ hành chính, các yêu cầu kiểm tra, báo cáo và cả những vấn đề phát sinh trong quan hệ giữa nhà trường với phụ huynh, giáo viên, chính quyền địa phương.
Sau những thay đổi trong tổ chức, phân cấp quản lý giáo dục, trách nhiệm của chính quyền cấp cơ sở đối với các trường học cũng có những điều chỉnh. Điều đó đòi hỏi người đứng đầu nhà trường phải thích ứng với cách thức quản trị mới.
Nếu trách nhiệm ngày càng tăng nhưng cơ chế hỗ trợ, quyền hạn thực thi, nguồn lực và sự phân định trách nhiệm chưa thật rõ ràng, áp lực đối với hiệu trưởng là điều cần được quan tâm.
3. Không thể đánh đồng người xin từ chức với người vi phạm pháp luật
Đây là điều cần đặc biệt lưu ý khi nhìn vào những diễn biến tại Huế.
Một hiệu trưởng xin từ chức vì sức khỏe, vì áp lực hoặc vì lý do cá nhân không đồng nghĩa với việc người đó yếu kém hay có sai phạm. Ngược lại, việc một cán bộ quản lý bị bắt tạm giam để điều tra cũng không thể được sử dụng để suy diễn về những người khác đang làm công tác quản lý giáo dục.
Cần tôn trọng sự thật, kết quả xác minh của cơ quan chức năng và quyền lợi hợp pháp của từng cá nhân.
Nhưng cũng không thể vì thế mà bỏ qua câu hỏi về chất lượng quản trị nhà trường, cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu.
4. Giáo dục cần những hiệu trưởng có năng lực, bản lĩnh và liêm chính
Một nhà trường tốt không chỉ được tạo nên bởi những giáo viên giỏi hay học sinh có thành tích cao. Đằng sau một môi trường giáo dục lành mạnh luôn cần một người đứng đầu có năng lực quản trị, có tầm nhìn, có đạo đức nghề nghiệp và khả năng tạo dựng niềm tin.
Hiệu trưởng cần được trao quyền để chủ động điều hành, nhưng quyền hạn phải đi đôi với cơ chế kiểm soát minh bạch. Cần có quy trình quản lý tài chính, tài sản, mua sắm và các khoản thu rõ ràng; có cơ chế giám sát nội bộ thực chất; đồng thời bảo vệ những cán bộ quản lý làm việc nghiêm túc, dám đổi mới và dám chịu trách nhiệm.
Mặt khác, ngành giáo dục cũng cần quan tâm hơn đến công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý, giảm những thủ tục hành chính không cần thiết và xây dựng cơ chế hỗ trợ phù hợp để hiệu trưởng có thể tập trung vào nhiệm vụ cốt lõi: nâng cao chất lượng giáo dục.
Điều đáng suy ngẫm
Chuyện xảy ra ở Huế không nên chỉ được nhìn như một vài vụ việc riêng lẻ hay những câu chuyện nhân sự trong ngành giáo dục.
Đây là dịp để nhìn sâu hơn vào câu chuyện quản trị trường học: Làm thế nào để lựa chọn được người đứng đầu có đủ năng lực và phẩm chất? Làm thế nào để kiểm soát quyền lực, ngăn ngừa sai phạm? Và làm thế nào để những người làm quản lý giáo dục chân chính có đủ điều kiện, động lực để cống hiến?
Chúng ta cần những hiệu trưởng giỏi chuyên môn quản lý, vững vàng về bản lĩnh, trong sáng về đạo đức và minh bạch trong từng quyết định.
Bởi trường học không chỉ là nơi truyền đạt tri thức, mà còn là nơi giáo dục nhân cách. Và người đứng đầu một nhà trường trước hết phải là tấm gương về trách nhiệm, sự liêm chính và tinh thần phụng sự.
Chỉ trong vài ngày, ngành giáo dục thành phố Huế liên tiếp xuất hiện những thông tin gây chú ý.
Ngày 12/11, thông tin hai hiệu trưởng trường tiểu học bị bắt tạm giam để phục vụ điều tra khiến dư luận không khỏi bất ngờ. Hai người được xác định là ông Dương Quang Nam, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Trần Quốc Toản (phường Phú Xuân) và ông Ngô Hoàng Quốc Dũng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Quảng Thành (phường Hóa Châu).
Trước đó một ngày, Ban Thường vụ Thành ủy Huế đã quyết định khai trừ Đảng đối với hai cá nhân này. Theo thông tin công bố, hai hiệu trưởng bị xác định có những vi phạm nghiêm trọng trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao, trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và trách nhiệm nêu gương. Báo Thanh Niên dẫn nguồn Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Huế cho biết hai người bị khởi tố, bắt tạm giam để điều tra về hành vi nhận hối lộ. Cơ quan điều tra sẽ tiếp tục làm rõ vụ việc theo quy định pháp luật.
Điều đáng chú ý là, câu chuyện không chỉ dừng lại ở hai trường hợp bị bắt.
Trước đó, ông Lê Thanh Sơn, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lý Thường Kiệt, đã có đơn xin từ chức Bí thư Đảng ủy và Hiệu trưởng vì cho rằng bản thân gặp nhiều áp lực, cảm thấy không đủ điều kiện tiếp tục đảm nhiệm các chức vụ. Nguyện vọng này đã được Ban Thường vụ Đảng ủy phường Thuận Hóa thống nhất. Sau đó, nhà trường đã có hiệu trưởng mới.
Theo thông tin Dân trí đăng tải ngày 11/11, ngoài trường hợp ông Sơn, tại Huế còn có một số hiệu trưởng trường tiểu học khác xin thôi giữ chức vụ. Trong đó, có người xin từ chức vì lý do sức khỏe, người có nguyện vọng trở lại làm giáo viên giảng dạy, người nêu lý do cá nhân. VietNamNet cũng dẫn thông tin từ Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Huế về việc có 5 hiệu trưởng trường tiểu học trên địa bàn xin từ chức.
Như vậy, chỉ trong một thời gian ngắn, dư luận chứng kiến hai nhóm sự việc: những cán bộ quản lý trường học bị xử lý vì các vi phạm nghiêm trọng và những hiệu trưởng chủ động xin thôi giữ chức vụ vì các lý do khác nhau.
Vậy chuyện gì đang thực sự diễn ra ở Huế?
1. Khi chiếc ghế hiệu trưởng không chỉ có quyền hạn mà còn là trách nhiệm rất lớn
Hiệu trưởng không đơn thuần là người điều hành hoạt động dạy và học. Đây còn là người đứng đầu một đơn vị sử dụng ngân sách, quản lý tài sản công, nhân sự, các nguồn thu, hoạt động mua sắm, đấu thầu và nhiều mối quan hệ liên quan đến hoạt động giáo dục.
Quyền hạn càng lớn thì trách nhiệm giải trình càng cao.
Những vụ việc liên quan đến hai hiệu trưởng bị bắt tạm giam là lời nhắc nhở nghiêm khắc rằng trường học không phải là một “vùng an toàn” nằm ngoài sự giám sát của pháp luật. Chức vụ quản lý trong giáo dục không thể trở thành đặc quyền, càng không thể là tấm lá chắn trước những sai phạm.
Một người làm quản lý giáo dục có thể không trực tiếp đứng lớp mỗi ngày, nhưng mọi quyết định của họ đều có thể tác động đến hàng trăm, thậm chí hàng nghìn học sinh, giáo viên và phụ huynh.
2. Vì sao ngày càng có những hiệu trưởng muốn rời vị trí quản lý?
Đây là một vấn đề đáng suy nghĩ, nhất là khi có nhiều trường hợp xin từ chức trong cùng một địa phương.
Cần nhìn nhận rằng mỗi người có một hoàn cảnh riêng. Có người xin nghỉ vì sức khỏe, có người vì lý do cá nhân, có người cảm thấy không đủ điều kiện tiếp tục đảm nhiệm công việc. Không thể mặc nhiên cho rằng tất cả đều xuất phát từ một nguyên nhân hay có liên quan đến các vụ việc sai phạm.
Tuy nhiên, hiện tượng này cũng gợi ra câu hỏi lớn hơn về áp lực của đội ngũ cán bộ quản lý trường học.
Trong thực tế, hiệu trưởng phải xử lý rất nhiều công việc: chuyên môn, nhân sự, tài chính, cơ sở vật chất, hồ sơ hành chính, các yêu cầu kiểm tra, báo cáo và cả những vấn đề phát sinh trong quan hệ giữa nhà trường với phụ huynh, giáo viên, chính quyền địa phương.
Sau những thay đổi trong tổ chức, phân cấp quản lý giáo dục, trách nhiệm của chính quyền cấp cơ sở đối với các trường học cũng có những điều chỉnh. Điều đó đòi hỏi người đứng đầu nhà trường phải thích ứng với cách thức quản trị mới.
Nếu trách nhiệm ngày càng tăng nhưng cơ chế hỗ trợ, quyền hạn thực thi, nguồn lực và sự phân định trách nhiệm chưa thật rõ ràng, áp lực đối với hiệu trưởng là điều cần được quan tâm.
3. Không thể đánh đồng người xin từ chức với người vi phạm pháp luật
Đây là điều cần đặc biệt lưu ý khi nhìn vào những diễn biến tại Huế.
Một hiệu trưởng xin từ chức vì sức khỏe, vì áp lực hoặc vì lý do cá nhân không đồng nghĩa với việc người đó yếu kém hay có sai phạm. Ngược lại, việc một cán bộ quản lý bị bắt tạm giam để điều tra cũng không thể được sử dụng để suy diễn về những người khác đang làm công tác quản lý giáo dục.
Cần tôn trọng sự thật, kết quả xác minh của cơ quan chức năng và quyền lợi hợp pháp của từng cá nhân.
Nhưng cũng không thể vì thế mà bỏ qua câu hỏi về chất lượng quản trị nhà trường, cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu.
4. Giáo dục cần những hiệu trưởng có năng lực, bản lĩnh và liêm chính
Một nhà trường tốt không chỉ được tạo nên bởi những giáo viên giỏi hay học sinh có thành tích cao. Đằng sau một môi trường giáo dục lành mạnh luôn cần một người đứng đầu có năng lực quản trị, có tầm nhìn, có đạo đức nghề nghiệp và khả năng tạo dựng niềm tin.
Hiệu trưởng cần được trao quyền để chủ động điều hành, nhưng quyền hạn phải đi đôi với cơ chế kiểm soát minh bạch. Cần có quy trình quản lý tài chính, tài sản, mua sắm và các khoản thu rõ ràng; có cơ chế giám sát nội bộ thực chất; đồng thời bảo vệ những cán bộ quản lý làm việc nghiêm túc, dám đổi mới và dám chịu trách nhiệm.
Mặt khác, ngành giáo dục cũng cần quan tâm hơn đến công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý, giảm những thủ tục hành chính không cần thiết và xây dựng cơ chế hỗ trợ phù hợp để hiệu trưởng có thể tập trung vào nhiệm vụ cốt lõi: nâng cao chất lượng giáo dục.
Điều đáng suy ngẫm
Chuyện xảy ra ở Huế không nên chỉ được nhìn như một vài vụ việc riêng lẻ hay những câu chuyện nhân sự trong ngành giáo dục.
Đây là dịp để nhìn sâu hơn vào câu chuyện quản trị trường học: Làm thế nào để lựa chọn được người đứng đầu có đủ năng lực và phẩm chất? Làm thế nào để kiểm soát quyền lực, ngăn ngừa sai phạm? Và làm thế nào để những người làm quản lý giáo dục chân chính có đủ điều kiện, động lực để cống hiến?
Chúng ta cần những hiệu trưởng giỏi chuyên môn quản lý, vững vàng về bản lĩnh, trong sáng về đạo đức và minh bạch trong từng quyết định.
Bởi trường học không chỉ là nơi truyền đạt tri thức, mà còn là nơi giáo dục nhân cách. Và người đứng đầu một nhà trường trước hết phải là tấm gương về trách nhiệm, sự liêm chính và tinh thần phụng sự.
