Đoạn Video
Ảnh
Mimosa
Thành viên nổi tiếng
Trong thời gian về dài dài ở Việt Nam, ông Nguyễn Cao Kỳ có nhiều cuộc gặp với kha khá chính khách, thương gia và văn nhân. Có người đã kể. Đã viết. Nhưng thú thực cứ lạ mãi về mối quen biết và cái gì cao hơn thế như tình thâm từng bện quện giữa ông tướng Phạm Chuyên và Nguyễn Cao Kỳ?
Cứ ngỡ đã quen đã định hình, nhưng ông tướng Phạm Chuyên (Thiếu tướng Phạm Chuyên – Giám đốc Công an TP.Hà Nội từ 1996 – 2005) thi thoảng phát lộ lắm cái lạ.
Cũng chưa rõ cuộc gặp đầu tiên của cựu Giám đốc Công an Hà Nội với ông Kỳ là như nào? Cuộc đầu đâu như bữa chả cá phố cổ? Hay là cuộc gặp cà phê, rồi trà sen?
Tôi cũng có nghe tướng Phạm Chuyên bật mí chuyện ông Kỳ ước mong sẽ có một vuông đất để ẩn mình lần cuối ở Xứ Đoài… Không phải một vuông đất mà là một quả đồi con con.
Tướng Phạm Chuyên đã dẫn ông Kỳ lên Công viên Vĩnh Hằng (Ba Vì, Hà Nội), chỗ gần Nghĩa trang Yên Kỳ. Ở đó ông Phạm Chuyên có chú đệ tử làm Giám đốc. Ông Kỳ ngỏ với tay đệ ấy kiếm cho một quả đồi be bé để Nguyễn Cao Kỳ tính chuyển toàn bộ phần mộ gia tiên về!
Chuyện lạ quá. Nhưng là sự thật.
Nhưng rồi việc đã không thành. Hình như chưa gặp duyên?
Có lần gặp, chỉ hai người ngồi riêng với nhau. Mà rõ lâu. Mà như chất giọng bồi hồi của ông Kỳ đang minh chứng sinh sắc cho câu ngạn ngữ, muốn yêu xứ nào thì người ta phải yêu một người cụ thể xứ ấy?
Ông Kỳ khẽ khàng với tướng Chuyên cái tên cô bạn Trường Bưởi cùng lớp năm tít xa ấy. Mà hình như trên cả tình bạn nữa? Vâng từ năm 1950. Chưa hề gặp lại. Chao ôi ngần ấy thời gian. Bao nhiêu những đổi thay. Những mây bay nước chảy cùng bóng chim tăm cá.
Ông Chuyên vội lảng đi không muốn nhìn thêm ánh mắt bâng khuâng nhìn mà như chả nhìn gì của ông Kỳ hướng về Hồ Tây đang mênh mông sương khói.
Nhưng ông Chuyên nhớ rành rẽ cái tên mà ông Kỳ lẩm bẩm, nhắc đi nhắc lại ấy. Và không nói gì thêm.
Khỏi kể ra đây những công đoạn và lộ trình không phải nhuốm mà na ná mà đặc sệt tính trinh thám. Ông Chuyên vốn có vô số mối quan hệ mà. Hà Nội và vùng phụ cận với ông hình như quá hẹp (?!). Chỉ mấy ngày mà lính của ông đã lần tìm được địa chỉ của cụ bà quả phụ (mà tôi tạm gọi là K.A). Dường như thời gian tuổi tác không làm giảm thiểu đi bao nhiêu những nét khả ái trên gương mặt người đẹp thuở nào… Phạm Chuyên thở dài rồi bật lên một câu khen thầm lão Cao Kỳ tài hoa lẫn đào hoa. Ông bỏ ngay vào túi tấm hình chụp lén nhưng rất nghề của cậu lính.
Rồi quyết định gặp ngay Nguyễn Cao Kỳ. Ông cho người dẫn ông Kỳ đi. Nhưng ảnh thì giấu biệt!
Khi hai thầy trò đã lên đường đến cái nơi cần đến, ông Phạm Chuyên còn ngồi lại chưa vội về. Dường như ông còn chưa dứt cái cảm giác ngạc nhiên là lạ rằng một ông tướng, một người từng trải như Nguyễn Cao Kỳ mà khi ông Chuyên điềm tĩnh truyền đạt cái khúc nhôi là như thế, nên thế…, ông tướng Kỳ bất ngờ trở nên lúng túng. Bàn tay ông quờ quạng như vô thức làm đổ cái ly cà phê trên mặt bàn!
Ông bạn này già thật rồi chăng? Hay là như thiên hạ vẫn đồn, rằng tình yêu không có tuổi?
… Dịp xa ấy, tôi với mấy người bạn cùng tướng Chuyên ghé chỗ cà phê quen bên góc Tây Hồ không xa ngôi trường Bưởi - có tên cũ là Lycée du Protectorat (Trường Trung học Bảo hộ). Trong câu chuyện, với cảm giác háo hức, tôi có nèo tướng Chuyên để thêm chút gì về buổi Nguyễn Cao Kỳ gặp lại ý trung nhân, cố nhân Trường Bưởi thuở xa ấy…
Nhưng mọi sự hỏng hẳn!
Bởi đơn giản sau cuộc gặp gỡ đó, nhoằng cái, mỗi người đều vướng bận rồi chìm lút đi bao việc. Và tướng Phạm Chuyên đã không có dịp gặp lại ông bạn già mà ông coi như người anh, Nguyễn Cao Kỳ!
Cái chết ở xứ người (2011) của ông Nguyễn Cao Kỳ đã đột ngột cắt ngang, xén phăng mọi mối dây thân ái.
***
Một thi sĩ, nhà thơ Bằng Việt đã có mặt trong một cuộc tụ thân ái mà tướng Phạm Chuyên thường nổi hứng tổ chức.
Bữa đó (năm 2007), tướng Chuyên thò ra một chai Uýt - ki (Whisky) nói là của Nguyễn Cao Kỳ tặng! Cả bọn ngắm ngó săm soi chai rượu. “Quả quý thực” - mấy tay sành rượu gật gù!
Bất đồ trong đám ngồi có một ông - nguyên là tướng trận mạc, chưa nhấp ngụm nào mà mặt ông đã bừng bừng sắc tía! Ông lớn tiếng: “Rượu của Nguyễn Cao Kỳ à? Dứt khoát không uống!”.
Tình hình đâm căng. Những câu chuyện thân ái cùng âm hưởng hòa hợp này khác đã giãn ra. Chai rượu của Nguyễn Cao Kỳ tặng đã khui ra nhưng vị tướng kia cứ “riêng tôi dứt khoát không uống thứ rượu của kẻ ********!”.
Cuối bữa, nhà thơ Bằng Việt tươi cười đứng lên đọc bài thơ mà thi sĩ mới ứng tác. Bài thơ như này:
Vị Thiếu tướng Công an cầm chai rượu ra bàn
- “Ông Nguyễn Cao Kỳ mới về gửi tặng”.
Mọi người đang vui, gật gù bảo “Uống!”
Nhưng một người bảo “Không!”
Vì sao không? Rượu cứ ngon là rượu!
Whisky Mỹ hay vodka Nga, giờ có
mặc cảm gì?
Chiến tranh lạnh qua rồi, ba mươi năm sau chống Mỹ
Đây là chén rượu thăm quê của tướng Nguyễn Cao Kỳ!
Nhưng vẫn có một người không chịu uống!
Vì sao không? Chẳng cố chấp quá ư?
Cậu là lính phòng không, chúng tớ đều cựu chiến binh cả chứ!
Cũng bom đạn, cũng Trường Sơn, cũng vào sinh ra tử
Sống đến hôm nay, đâu phải để hận thù!
Có phải tự đáy lòng không vượt qua mặc cảm?
Không vượt qua nỗi buồn của cuộc chiến tranh xưa?
Không vượt qua chính mình, không vượt qua quá khứ,
Vết thương cũ còn đau khi gió chuyển sang mùa...
Đám đông ồn ào của chúng tôi cứ uống
Anh bạn chỉ ngồi im, cũng chẳng nói thêm gì...
Và bữa rượu, bỗng dưng thành đắng đót
Chẳng phải tại vì ai, kể cả Nguyễn Cao Kỳ!
Có một cái duyên văn.
Bài thơ “Uống rượu của Nguyễn Cao Kỳ”, nhà thơ Bằng Việt sau đó đã cho in trên một tờ tạp chí hay tờ báo nào đó. Một nhà thơ phía Nam đã xin phép nhà thơ Bằng Việt cho in vào tập thơ mà ông sưu tầm viết về rượu, về tình bằng hữu. Tập thơ ấy mà ông lấy cái tên “Cùng một lứa bên trời lận đận” ("Cùng một lứa bên trời lận đận - Gặp gỡ nhau lọ sẵn quen nhau" trong Tỳ bà hành của Bạch Cư Dị, ý thơ dịch của Phan Huy Vịnh).
Nhà thơ Bằng Việt trong một cuộc mừng gặp lại ông Nguyễn Cao Kỳ đã trưng ra tập thơ và tặng lại tập thơ cho ông Nguyễn Cao Kỳ!
Khỏi nói ông Nguyễn Cao Kỳ đã có tâm trạng sở đắc như nào!
Bữa gặp mới đây thôi, tôi nghe nhà thơ Bằng Việt thuật lại cuộc gặp năm xa ấy… Cứ như nghe lại chất giọng trầm khàn của tướng Phạm Chuyên đang vỡ vạc thêm một Nguyễn Cao Kỳ chầm chậm những nốt trầm của bản ngã, của tuổi tác. Ông đang nhắc đến thi sĩ Quang Dũng - nhà thơ Xứ Đoài yêu thích của một người Xứ Đoài, một người Sơn Tây - Nguyễn Cao Kỳ. Rằng hầu như lần nào ngồi cùng, ông Kỳ cũng nhắc thơ Quang Dũng. Và bữa nay chừng như nghe lại bài thơ của Bằng Việt, ông Kỳ thêm nhiều những cảm khái. Chất giọng trầm rè nhưng hào hứng của ông như mang lại một dư vị là lạ?
U uẩn chiều lưu lạc
Buồn viễn xứ khôn khuây
... Vầng trán em vương trời quê hương
Mắt em dìu dịu buồn Tây Phương
Tôi nhớ xứ Đoài mây trắng lắm
Em có bao giờ em nhớ thương...
Sông Đáy chậm nguồn quanh phủ Quốc
Sáo diều khuya khoắt thổi đêm trăng...
Bao giờ ta gặp em lần nữa
Ngày ấy thanh bình chắc nở hoa....
Tôi nhớ xứ Đoài mây trắng lắm...
Ông Nguyễn Cao Kỳ đã thành mây trắng! Trên thinh không kia dường như có khoảng bạch vân đang lang thang dạt dần về xứ Đoài?
Cứ ngỡ đã quen đã định hình, nhưng ông tướng Phạm Chuyên (Thiếu tướng Phạm Chuyên – Giám đốc Công an TP.Hà Nội từ 1996 – 2005) thi thoảng phát lộ lắm cái lạ.
Cũng chưa rõ cuộc gặp đầu tiên của cựu Giám đốc Công an Hà Nội với ông Kỳ là như nào? Cuộc đầu đâu như bữa chả cá phố cổ? Hay là cuộc gặp cà phê, rồi trà sen?
Tôi cũng có nghe tướng Phạm Chuyên bật mí chuyện ông Kỳ ước mong sẽ có một vuông đất để ẩn mình lần cuối ở Xứ Đoài… Không phải một vuông đất mà là một quả đồi con con.
Tướng Phạm Chuyên đã dẫn ông Kỳ lên Công viên Vĩnh Hằng (Ba Vì, Hà Nội), chỗ gần Nghĩa trang Yên Kỳ. Ở đó ông Phạm Chuyên có chú đệ tử làm Giám đốc. Ông Kỳ ngỏ với tay đệ ấy kiếm cho một quả đồi be bé để Nguyễn Cao Kỳ tính chuyển toàn bộ phần mộ gia tiên về!
Ông Nguyễn Cao Kỳ và vợ trong chuyến về Việt Nam 2004. Ảnh: Đình Nam
Chuyện lạ quá. Nhưng là sự thật.
Nhưng rồi việc đã không thành. Hình như chưa gặp duyên?
Có lần gặp, chỉ hai người ngồi riêng với nhau. Mà rõ lâu. Mà như chất giọng bồi hồi của ông Kỳ đang minh chứng sinh sắc cho câu ngạn ngữ, muốn yêu xứ nào thì người ta phải yêu một người cụ thể xứ ấy?
Thiếu tướng Phạm Chuyên khi còn công tác.
Ông Kỳ khẽ khàng với tướng Chuyên cái tên cô bạn Trường Bưởi cùng lớp năm tít xa ấy. Mà hình như trên cả tình bạn nữa? Vâng từ năm 1950. Chưa hề gặp lại. Chao ôi ngần ấy thời gian. Bao nhiêu những đổi thay. Những mây bay nước chảy cùng bóng chim tăm cá.
Ông Chuyên vội lảng đi không muốn nhìn thêm ánh mắt bâng khuâng nhìn mà như chả nhìn gì của ông Kỳ hướng về Hồ Tây đang mênh mông sương khói.
Nhưng ông Chuyên nhớ rành rẽ cái tên mà ông Kỳ lẩm bẩm, nhắc đi nhắc lại ấy. Và không nói gì thêm.
Khỏi kể ra đây những công đoạn và lộ trình không phải nhuốm mà na ná mà đặc sệt tính trinh thám. Ông Chuyên vốn có vô số mối quan hệ mà. Hà Nội và vùng phụ cận với ông hình như quá hẹp (?!). Chỉ mấy ngày mà lính của ông đã lần tìm được địa chỉ của cụ bà quả phụ (mà tôi tạm gọi là K.A). Dường như thời gian tuổi tác không làm giảm thiểu đi bao nhiêu những nét khả ái trên gương mặt người đẹp thuở nào… Phạm Chuyên thở dài rồi bật lên một câu khen thầm lão Cao Kỳ tài hoa lẫn đào hoa. Ông bỏ ngay vào túi tấm hình chụp lén nhưng rất nghề của cậu lính.
Ông Nguyễn Cao Kỳ và nhà sử học Dương Trung Quốc. Ảnh: T.L
Rồi quyết định gặp ngay Nguyễn Cao Kỳ. Ông cho người dẫn ông Kỳ đi. Nhưng ảnh thì giấu biệt!
Khi hai thầy trò đã lên đường đến cái nơi cần đến, ông Phạm Chuyên còn ngồi lại chưa vội về. Dường như ông còn chưa dứt cái cảm giác ngạc nhiên là lạ rằng một ông tướng, một người từng trải như Nguyễn Cao Kỳ mà khi ông Chuyên điềm tĩnh truyền đạt cái khúc nhôi là như thế, nên thế…, ông tướng Kỳ bất ngờ trở nên lúng túng. Bàn tay ông quờ quạng như vô thức làm đổ cái ly cà phê trên mặt bàn!
Ông bạn này già thật rồi chăng? Hay là như thiên hạ vẫn đồn, rằng tình yêu không có tuổi?
… Dịp xa ấy, tôi với mấy người bạn cùng tướng Chuyên ghé chỗ cà phê quen bên góc Tây Hồ không xa ngôi trường Bưởi - có tên cũ là Lycée du Protectorat (Trường Trung học Bảo hộ). Trong câu chuyện, với cảm giác háo hức, tôi có nèo tướng Chuyên để thêm chút gì về buổi Nguyễn Cao Kỳ gặp lại ý trung nhân, cố nhân Trường Bưởi thuở xa ấy…
Nhưng mọi sự hỏng hẳn!
Bởi đơn giản sau cuộc gặp gỡ đó, nhoằng cái, mỗi người đều vướng bận rồi chìm lút đi bao việc. Và tướng Phạm Chuyên đã không có dịp gặp lại ông bạn già mà ông coi như người anh, Nguyễn Cao Kỳ!
Cái chết ở xứ người (2011) của ông Nguyễn Cao Kỳ đã đột ngột cắt ngang, xén phăng mọi mối dây thân ái.
***
Bút tích của nhà thơ Bằng Việt. Ảnh: X.B
Một thi sĩ, nhà thơ Bằng Việt đã có mặt trong một cuộc tụ thân ái mà tướng Phạm Chuyên thường nổi hứng tổ chức.
Bữa đó (năm 2007), tướng Chuyên thò ra một chai Uýt - ki (Whisky) nói là của Nguyễn Cao Kỳ tặng! Cả bọn ngắm ngó săm soi chai rượu. “Quả quý thực” - mấy tay sành rượu gật gù!
Bất đồ trong đám ngồi có một ông - nguyên là tướng trận mạc, chưa nhấp ngụm nào mà mặt ông đã bừng bừng sắc tía! Ông lớn tiếng: “Rượu của Nguyễn Cao Kỳ à? Dứt khoát không uống!”.
Tình hình đâm căng. Những câu chuyện thân ái cùng âm hưởng hòa hợp này khác đã giãn ra. Chai rượu của Nguyễn Cao Kỳ tặng đã khui ra nhưng vị tướng kia cứ “riêng tôi dứt khoát không uống thứ rượu của kẻ ********!”.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội Tôn Nữ Thị Ninh (phải) trao đổi với ông Nguyễn Cao Kỳ, Tết Ất Dậu 2005. Ảnh: T.T.D
Cuối bữa, nhà thơ Bằng Việt tươi cười đứng lên đọc bài thơ mà thi sĩ mới ứng tác. Bài thơ như này:
Vị Thiếu tướng Công an cầm chai rượu ra bàn
- “Ông Nguyễn Cao Kỳ mới về gửi tặng”.
Mọi người đang vui, gật gù bảo “Uống!”
Nhưng một người bảo “Không!”
Vì sao không? Rượu cứ ngon là rượu!
Whisky Mỹ hay vodka Nga, giờ có
mặc cảm gì?
Chiến tranh lạnh qua rồi, ba mươi năm sau chống Mỹ
Đây là chén rượu thăm quê của tướng Nguyễn Cao Kỳ!
Nhưng vẫn có một người không chịu uống!
Vì sao không? Chẳng cố chấp quá ư?
Cậu là lính phòng không, chúng tớ đều cựu chiến binh cả chứ!
Cũng bom đạn, cũng Trường Sơn, cũng vào sinh ra tử
Sống đến hôm nay, đâu phải để hận thù!
Có phải tự đáy lòng không vượt qua mặc cảm?
Không vượt qua nỗi buồn của cuộc chiến tranh xưa?
Không vượt qua chính mình, không vượt qua quá khứ,
Vết thương cũ còn đau khi gió chuyển sang mùa...
Đám đông ồn ào của chúng tôi cứ uống
Anh bạn chỉ ngồi im, cũng chẳng nói thêm gì...
Và bữa rượu, bỗng dưng thành đắng đót
Chẳng phải tại vì ai, kể cả Nguyễn Cao Kỳ!
Có một cái duyên văn.
Bài thơ “Uống rượu của Nguyễn Cao Kỳ”, nhà thơ Bằng Việt sau đó đã cho in trên một tờ tạp chí hay tờ báo nào đó. Một nhà thơ phía Nam đã xin phép nhà thơ Bằng Việt cho in vào tập thơ mà ông sưu tầm viết về rượu, về tình bằng hữu. Tập thơ ấy mà ông lấy cái tên “Cùng một lứa bên trời lận đận” ("Cùng một lứa bên trời lận đận - Gặp gỡ nhau lọ sẵn quen nhau" trong Tỳ bà hành của Bạch Cư Dị, ý thơ dịch của Phan Huy Vịnh).
Nhà thơ Bằng Việt trong một cuộc mừng gặp lại ông Nguyễn Cao Kỳ đã trưng ra tập thơ và tặng lại tập thơ cho ông Nguyễn Cao Kỳ!
Khỏi nói ông Nguyễn Cao Kỳ đã có tâm trạng sở đắc như nào!
Bữa gặp mới đây thôi, tôi nghe nhà thơ Bằng Việt thuật lại cuộc gặp năm xa ấy… Cứ như nghe lại chất giọng trầm khàn của tướng Phạm Chuyên đang vỡ vạc thêm một Nguyễn Cao Kỳ chầm chậm những nốt trầm của bản ngã, của tuổi tác. Ông đang nhắc đến thi sĩ Quang Dũng - nhà thơ Xứ Đoài yêu thích của một người Xứ Đoài, một người Sơn Tây - Nguyễn Cao Kỳ. Rằng hầu như lần nào ngồi cùng, ông Kỳ cũng nhắc thơ Quang Dũng. Và bữa nay chừng như nghe lại bài thơ của Bằng Việt, ông Kỳ thêm nhiều những cảm khái. Chất giọng trầm rè nhưng hào hứng của ông như mang lại một dư vị là lạ?
U uẩn chiều lưu lạc
Buồn viễn xứ khôn khuây
... Vầng trán em vương trời quê hương
Mắt em dìu dịu buồn Tây Phương
Tôi nhớ xứ Đoài mây trắng lắm
Em có bao giờ em nhớ thương...
Sông Đáy chậm nguồn quanh phủ Quốc
Sáo diều khuya khoắt thổi đêm trăng...
Bao giờ ta gặp em lần nữa
Ngày ấy thanh bình chắc nở hoa....
Tôi nhớ xứ Đoài mây trắng lắm...
Ông Nguyễn Cao Kỳ đã thành mây trắng! Trên thinh không kia dường như có khoảng bạch vân đang lang thang dạt dần về xứ Đoài?
