Đoạn Video
Ảnh
Ánh Bình Minh
Thành viên nổi tiếng
Việc Bộ Nội vụ yêu cầu rà soát toàn bộ các trường hợp đã được giải quyết chế độ theo Nghị định 178/2024/NĐ-CP đang khiến nhiều người từng nghỉ hưu trước tuổi, nghỉ thôi việc theo chính sách này lo lắng: Nếu đã nhận hàng trăm triệu đồng, sau đó cơ quan chức năng phát hiện việc tính hoặc chi trả không đúng thì có phải hoàn lại tiền?
Câu trả lời là có thể phải hoàn trả phần tiền được xác định là chi sai, nhưng không đồng nghĩa với việc cứ rà soát lại là tất cả những người đã nhận trợ cấp đều phải trả tiền.
Không phải cứ rà soát là phải trả lại tiền
Nghị định 178/2024/NĐ-CP được Chính phủ ban hành nhằm quy định chính sách, chế độ đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và lực lượng vũ trang trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy. Văn bản có hiệu lực từ ngày 1/1/2025.
Theo quy định, việc xác định người thuộc diện hưởng chính sách, lập danh sách, tính toán mức trợ cấp và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt đều phải được thực hiện theo quy định. Người đứng đầu cơ quan, đơn vị có trách nhiệm tổ chức triển khai và rà soát đối tượng thuộc phạm vi quản lý.
Do đó, việc Bộ Nội vụ yêu cầu rà soát hiện nay không có nghĩa tất cả những người đã nghỉ theo Nghị định 178 đều bị coi là sai.
Bộ Nội vụ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương rà soát tổng thể những trường hợp đã được giải quyết chính sách, sau khi Kiểm toán Nhà nước phát hiện nhiều hồ sơ có sai sót. Các sai sót được phát hiện gồm trường hợp chưa đủ căn cứ, xác định sai đối tượng hoặc tính sai mức hưởng.
Nếu tính sai tiền thì khoản tiền chi sai phải được thu hồi
Đây là điểm được nhiều người quan tâm nhất.
Theo các phân tích pháp lý được báo chí dẫn lại, nếu sau quá trình kiểm tra xác định một khoản tiền đã được chi không đúng quy định, khoản tiền đó phải được thu hồi và hoàn trả ngân sách.
Chẳng hạn, cơ quan chức năng phát hiện việc tính tiền lương làm căn cứ hưởng trợ cấp có khoản phụ cấp không được tính theo quy định, dẫn tới mức trợ cấp cao hơn thực tế; hoặc tính thừa khoản trợ cấp tương ứng 3 tháng tiền lương tìm việc đối với trường hợp không thuộc diện được hưởng.
Khi đó, vấn đề cần xử lý là phần tiền chênh lệch được xác định là chi sai, chứ không phải mặc nhiên thu hồi toàn bộ số tiền mà người lao động đã nhận.
Sở Tài chính Thanh Hóa mới đây cũng yêu cầu các địa phương rà soát hồ sơ, chứng từ chi trả và tập trung kiểm tra những lỗi như xác định tiền lương tháng hiện hưởng chưa đúng hoặc tính thừa khoản trợ cấp 3 tháng tiền lương.
Ai phải chịu trách nhiệm khi chi sai?
Đây mới là vấn đề phức tạp.
Việc một người nhận tiền theo Nghị định 178 không phải là kết quả của một cá nhân tự tính rồi tự chi. Quy trình trải qua nhiều bước: xác định đối tượng, lập danh sách, kiểm tra hồ sơ, tính chế độ, thẩm định, phê duyệt, bố trí kinh phí và thanh toán.
Vì vậy, nếu có sai sót, không thể mặc định người nhận tiền là người duy nhất phải chịu trách nhiệm.
Các chuyên gia được Tuổi Trẻ dẫn lời cho rằng cần xác định cụ thể ai sai, sai ở khâu nào, nguyên nhân gì và hậu quả đến đâu. Việc thu hồi tiền chỉ là một phần của quá trình xử lý.
VietnamNet cũng dẫn ý kiến luật sư cho rằng cần xem xét toàn bộ quy trình từ rà soát, lập danh sách, tham mưu, thẩm định, phê duyệt đến chi trả để xác định trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân liên quan.
Nói cách khác, nếu một cán bộ đủ điều kiện, kê khai đúng, không cố ý gian dối, nhưng cơ quan có thẩm quyền tính sai mức hưởng thì cần phân định rõ trách nhiệm của người thụ hưởng với trách nhiệm của những người tham gia xét duyệt.
Đã nhận 300-500 triệu đồng có phải trả toàn bộ?
Không thể trả lời rằng cứ đã nhận tiền là phải trả lại toàn bộ. Cần xem xét từng hồ sơ.
Có thể hình dung ba trường hợp:
Một là, hồ sơ và mức hưởng đều đúng: Người đã nhận tiền không có lý do phải hoàn trả chỉ vì cơ quan chức năng tiến hành rà soát.
Hai là, đủ điều kiện hưởng nhưng cơ quan tính sai số tiền: Về nguyên tắc, phần tiền chi vượt hoặc chi sai phải được xác định và thu hồi, hoàn trả ngân sách.
Ba là, bản thân việc giải quyết chế độ không đúng đối tượng hoặc không đủ điều kiện: Khi đó phải xác định cụ thể khoản tiền nào được chi không có căn cứ để có biện pháp xử lý, đồng thời xem xét trách nhiệm của những người tham gia quá trình xét duyệt.
Vì vậy, một người từng nhận vài trăm triệu đồng không nên hiểu rằng mình chắc chắn phải nộp lại toàn bộ số tiền, nhưng cũng không thể mặc nhiên cho rằng khoản tiền đã được chuyển vào tài khoản thì chắc chắn không thể bị thu hồi.
Vì sao chuyện này được đặc biệt chú ý lúc này?
Nguyên nhân là Kiểm toán Nhà nước qua kiểm toán chọn mẫu đã phát hiện sai sót tại 10 địa phương và 4 cơ quan Trung ương, trong đó có những trường hợp thiếu căn cứ, sai đối tượng hoặc tính sai chế độ.
Sau kết quả kiểm toán, Bộ Nội vụ yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố rà soát tổng thể việc giải quyết chính sách theo Nghị định 178 và Nghị định 67/2025.
Tại TP.HCM, chẳng hạn, UBND thành phố ngày 8/9 yêu cầu rà soát toàn bộ các trường hợp đã được giải quyết chính sách, kể cả trước và sau khi sáp nhập; đồng thời yêu cầu người đứng đầu chịu trách nhiệm nếu báo cáo không đầy đủ, không chính xác hoặc chậm khắc phục sai sót.
Điều này cho thấy đợt rà soát hiện nay không đơn thuần là kiểm tra lại vài trường hợp cá biệt mà là một cuộc rà soát trên diện rộng.
Người đã nghỉ theo Nghị định 178 cần làm gì?
Trước mắt, người đã nhận chế độ không nên quá lo lắng hoặc tự ý hoàn trả tiền khi chưa có kết luận cụ thể.
Điều quan trọng là lưu giữ đầy đủ:
Đặc biệt, việc thu hồi tiền và việc xác định trách nhiệm là hai vấn đề khác nhau. Người nhận tiền có thể phải hoàn trả khoản chi sai, nhưng trách nhiệm đối với việc xét duyệt, thẩm định hoặc phê duyệt sai vẫn phải được xem xét riêng. Đây cũng là quan điểm đang được nhiều chuyên gia nhấn mạnh trong đợt rà soát lần này.
Tóm lại: Nếu đã nhận hàng trăm triệu đồng theo Nghị định 178, việc rà soát lại không đồng nghĩa chắc chắn phải trả lại tiền. Chỉ khi cơ quan có thẩm quyền xác định có khoản tiền được chi không đúng quy định thì khoản chi sai mới phải được xử lý, thu hồi theo quy định. Đồng thời, cần làm rõ trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức trong toàn bộ quy trình để tránh tình trạng “cơ quan tính sai nhưng người nhận tiền phải chịu toàn bộ trách nhiệm”.
Câu trả lời là có thể phải hoàn trả phần tiền được xác định là chi sai, nhưng không đồng nghĩa với việc cứ rà soát lại là tất cả những người đã nhận trợ cấp đều phải trả tiền.
Không phải cứ rà soát là phải trả lại tiền
Nghị định 178/2024/NĐ-CP được Chính phủ ban hành nhằm quy định chính sách, chế độ đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và lực lượng vũ trang trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy. Văn bản có hiệu lực từ ngày 1/1/2025.
Theo quy định, việc xác định người thuộc diện hưởng chính sách, lập danh sách, tính toán mức trợ cấp và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt đều phải được thực hiện theo quy định. Người đứng đầu cơ quan, đơn vị có trách nhiệm tổ chức triển khai và rà soát đối tượng thuộc phạm vi quản lý.
Do đó, việc Bộ Nội vụ yêu cầu rà soát hiện nay không có nghĩa tất cả những người đã nghỉ theo Nghị định 178 đều bị coi là sai.
Bộ Nội vụ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương rà soát tổng thể những trường hợp đã được giải quyết chính sách, sau khi Kiểm toán Nhà nước phát hiện nhiều hồ sơ có sai sót. Các sai sót được phát hiện gồm trường hợp chưa đủ căn cứ, xác định sai đối tượng hoặc tính sai mức hưởng.
Nếu tính sai tiền thì khoản tiền chi sai phải được thu hồi
Đây là điểm được nhiều người quan tâm nhất.
Theo các phân tích pháp lý được báo chí dẫn lại, nếu sau quá trình kiểm tra xác định một khoản tiền đã được chi không đúng quy định, khoản tiền đó phải được thu hồi và hoàn trả ngân sách.
Chẳng hạn, cơ quan chức năng phát hiện việc tính tiền lương làm căn cứ hưởng trợ cấp có khoản phụ cấp không được tính theo quy định, dẫn tới mức trợ cấp cao hơn thực tế; hoặc tính thừa khoản trợ cấp tương ứng 3 tháng tiền lương tìm việc đối với trường hợp không thuộc diện được hưởng.
Khi đó, vấn đề cần xử lý là phần tiền chênh lệch được xác định là chi sai, chứ không phải mặc nhiên thu hồi toàn bộ số tiền mà người lao động đã nhận.
Sở Tài chính Thanh Hóa mới đây cũng yêu cầu các địa phương rà soát hồ sơ, chứng từ chi trả và tập trung kiểm tra những lỗi như xác định tiền lương tháng hiện hưởng chưa đúng hoặc tính thừa khoản trợ cấp 3 tháng tiền lương.
Ai phải chịu trách nhiệm khi chi sai?
Đây mới là vấn đề phức tạp.
Việc một người nhận tiền theo Nghị định 178 không phải là kết quả của một cá nhân tự tính rồi tự chi. Quy trình trải qua nhiều bước: xác định đối tượng, lập danh sách, kiểm tra hồ sơ, tính chế độ, thẩm định, phê duyệt, bố trí kinh phí và thanh toán.
Vì vậy, nếu có sai sót, không thể mặc định người nhận tiền là người duy nhất phải chịu trách nhiệm.
Các chuyên gia được Tuổi Trẻ dẫn lời cho rằng cần xác định cụ thể ai sai, sai ở khâu nào, nguyên nhân gì và hậu quả đến đâu. Việc thu hồi tiền chỉ là một phần của quá trình xử lý.
VietnamNet cũng dẫn ý kiến luật sư cho rằng cần xem xét toàn bộ quy trình từ rà soát, lập danh sách, tham mưu, thẩm định, phê duyệt đến chi trả để xác định trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân liên quan.
Nói cách khác, nếu một cán bộ đủ điều kiện, kê khai đúng, không cố ý gian dối, nhưng cơ quan có thẩm quyền tính sai mức hưởng thì cần phân định rõ trách nhiệm của người thụ hưởng với trách nhiệm của những người tham gia xét duyệt.
Đã nhận 300-500 triệu đồng có phải trả toàn bộ?
Không thể trả lời rằng cứ đã nhận tiền là phải trả lại toàn bộ. Cần xem xét từng hồ sơ.
Có thể hình dung ba trường hợp:
Một là, hồ sơ và mức hưởng đều đúng: Người đã nhận tiền không có lý do phải hoàn trả chỉ vì cơ quan chức năng tiến hành rà soát.
Hai là, đủ điều kiện hưởng nhưng cơ quan tính sai số tiền: Về nguyên tắc, phần tiền chi vượt hoặc chi sai phải được xác định và thu hồi, hoàn trả ngân sách.
Ba là, bản thân việc giải quyết chế độ không đúng đối tượng hoặc không đủ điều kiện: Khi đó phải xác định cụ thể khoản tiền nào được chi không có căn cứ để có biện pháp xử lý, đồng thời xem xét trách nhiệm của những người tham gia quá trình xét duyệt.
Vì vậy, một người từng nhận vài trăm triệu đồng không nên hiểu rằng mình chắc chắn phải nộp lại toàn bộ số tiền, nhưng cũng không thể mặc nhiên cho rằng khoản tiền đã được chuyển vào tài khoản thì chắc chắn không thể bị thu hồi.
Vì sao chuyện này được đặc biệt chú ý lúc này?
Nguyên nhân là Kiểm toán Nhà nước qua kiểm toán chọn mẫu đã phát hiện sai sót tại 10 địa phương và 4 cơ quan Trung ương, trong đó có những trường hợp thiếu căn cứ, sai đối tượng hoặc tính sai chế độ.
Sau kết quả kiểm toán, Bộ Nội vụ yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố rà soát tổng thể việc giải quyết chính sách theo Nghị định 178 và Nghị định 67/2025.
Tại TP.HCM, chẳng hạn, UBND thành phố ngày 8/9 yêu cầu rà soát toàn bộ các trường hợp đã được giải quyết chính sách, kể cả trước và sau khi sáp nhập; đồng thời yêu cầu người đứng đầu chịu trách nhiệm nếu báo cáo không đầy đủ, không chính xác hoặc chậm khắc phục sai sót.
Điều này cho thấy đợt rà soát hiện nay không đơn thuần là kiểm tra lại vài trường hợp cá biệt mà là một cuộc rà soát trên diện rộng.
Người đã nghỉ theo Nghị định 178 cần làm gì?
Trước mắt, người đã nhận chế độ không nên quá lo lắng hoặc tự ý hoàn trả tiền khi chưa có kết luận cụ thể.
Điều quan trọng là lưu giữ đầy đủ:
- Quyết định nghỉ hưu trước tuổi hoặc nghỉ thôi việc;
- Quyết định phê duyệt chế độ;
- Bảng tính trợ cấp;
- Các quyết định liên quan đến tiền lương, phụ cấp;
- Chứng từ hoặc thông báo chi trả;
- Các hồ sơ, giấy tờ đã sử dụng để xác định điều kiện hưởng.
Đặc biệt, việc thu hồi tiền và việc xác định trách nhiệm là hai vấn đề khác nhau. Người nhận tiền có thể phải hoàn trả khoản chi sai, nhưng trách nhiệm đối với việc xét duyệt, thẩm định hoặc phê duyệt sai vẫn phải được xem xét riêng. Đây cũng là quan điểm đang được nhiều chuyên gia nhấn mạnh trong đợt rà soát lần này.
Tóm lại: Nếu đã nhận hàng trăm triệu đồng theo Nghị định 178, việc rà soát lại không đồng nghĩa chắc chắn phải trả lại tiền. Chỉ khi cơ quan có thẩm quyền xác định có khoản tiền được chi không đúng quy định thì khoản chi sai mới phải được xử lý, thu hồi theo quy định. Đồng thời, cần làm rõ trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức trong toàn bộ quy trình để tránh tình trạng “cơ quan tính sai nhưng người nhận tiền phải chịu toàn bộ trách nhiệm”.
