Điều cần lưu ý khi hâm nóng thức ăn bằng lò vi sóng ai cũng cần biết!

[Hue Hoang]

Bạn có thói quen cho thức ăn trực tiếp từ hộp nhựa vào lò vi sóng để hâm nóng cho tiện lợi không? Theo CCTV, một nghiên cứu của Đại học Chiết Giang (TQ) chỉ ra rằng lượng vi nhựa thải ra khi hâm nóng thức ăn trong hộp nhựa bằng lò vi sóng có thể tăng gấp 125 lần so với mức bình thường.

Vào tháng 3 năm nay, một nhóm nghiên cứu từ Đại học Chiết Giang đã công bố một nghiên cứu trên tạp chí quốc tế Science Advances, cho thấy việc làm nóng các hộp đựng thức ăn bằng nhựa có dầu mỡ trong lò vi sóng trong 3 phút sẽ giải phóng lượng vi nhựa nhiều gấp 125 lần so với việc làm nóng các hộp chỉ chứa nước.

Để mô phỏng sát hơn các tình huống thực tế, các nhà nghiên cứu đã mua các hộp nhựa polypropylene (PP) và polyethylene (PE) thông dụng để mô phỏng việc hâm nóng thức ăn mang đi: một bộ chứa dầu đậu nành để đại diện cho thức ăn nhiều dầu mỡ, trong khi bộ còn lại chứa nước làm đối chứng. Các hộp được hâm nóng trong lò vi sóng 800 watt trong 1, 3 và 5 phút tương ứng, và kết quả thu được thật bất ngờ:

• Đun nóng mỡ trong hộp polypropylen (PP) trong 3 phút sẽ giải phóng lượng vi nhựa nhiều gấp 29 lần so với đun nóng nước.
• Hộp làm bằng polyetylen (PE) có tốc độ phát tán vi nhựa tăng gấp 125 lần.

Bên cạnh vi nhựa, việc phát thải kim loại nặng cũng là điều không ngờ tới. Sau khi đun nóng, hàm lượng đồng, chì và kẽm trong dầu cao hơn lần lượt 309 lần, 147 lần và 80 lần so với trong nước.

Các hạt vi nhựa này vốn đã dễ dàng xâm nhập vào mô và tế bào của con người. Khi được phủ một lớp dầu, độc tính của chúng càng cao hơn, và chúng có thể trực tiếp làm tổn thương màng tế bào và gây hại cho đường ruột.

Sau khi các hạt vi nhựa xâm nhập vào cơ thể người, chuyện gì sẽ xảy ra?

• Tăng nguy cơ mắc ung thư

Năm 2024, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí *Hazardous Materials* bởi nhóm nghiên cứu của Zhang Shaokai, giám đốc Văn phòng Nghiên cứu Phòng chống và Kiểm soát Ung thư tại Bệnh viện Ung thư Hà Nam, đã phát hiện vi nhựa trong các mẫu tủy xương người. Sự hiện diện của vi nhựa và nano nhựa trong tủy xương người có thể là một yếu tố nguy cơ quan trọng khác đối với sự phát triển của các bệnh ác tính về huyết học.

• Tổn thương chức năng não

Một nghiên cứu cho thấy nồng độ vi nhựa trong mẫu mô não của bệnh nhân sa sút trí tuệ cao hơn đáng kể so với mô não bình thường. Các nhà nghiên cứu suy đoán rằng vi nhựa có thể xuyên qua hàng rào máu não và trực tiếp xâm nhập vào não, gây tổn thương và rối loạn chức năng cho các tế bào thần kinh.

• Tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch

Một nghiên cứu năm 2024 được công bố trên tạp chí quốc tế *Reviews in Cardiology Research* cho thấy vi nhựa và nano nhựa đã xâm nhập vào mô động mạch cảnh, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim, đột quỵ và tử vong. So với những người có động mạch không phát hiện thấy vi nhựa và nano nhựa, những người có phát hiện thấy các loại nhựa này có nguy cơ mắc bệnh tim , đột quỵ hoặc tử vong do mọi nguyên nhân cao gấp 4,53 lần trong thời gian theo dõi 34 tháng.

• Tăng nguy cơ huyết khối não

Một nghiên cứu năm 2025 được công bố trên tạp chí Science Advances đã xác nhận rằng các hạt vi nhựa có thể bị các tế bào miễn dịch nuốt chửng, di chuyển trong máu và cuối cùng đọng lại trong các mạch máu của não, gây tắc nghẽn tế bào, dẫn đến huyết khối não và gây ra các bất thường về thần kinh và hành vi.

• Tăng nguy cơ mắc các bệnh đường ruột

Một nghiên cứu năm 2021 được công bố trên tạp chí quốc tế Environmental Science & Technology cho thấy bệnh nhân mắc bệnh viêm ruột có nồng độ vi nhựa trong phân cao hơn đáng kể so với người khỏe mạnh. Hơn nữa, nồng độ vi nhựa quá cao trong cơ thể có thể làm trầm trọng thêm tình trạng viêm ruột, gây tiêu chảy, đau bụng và thậm chí chảy máu trực tràng.

Làm thế nào để giảm lượng vi nhựa hấp thụ?

• Giảm thiểu việc sử dụng nhựa.

Đặc biệt, hãy thay thế các sản phẩm nhựa dùng một lần bằng các sản phẩm làm từ thủy tinh, gỗ, gốm sứ hoặc thép không gỉ bất cứ khi nào có thể.

• Tránh sử dụng các sản phẩm nhựa ở nhiệt độ cao.

Nên tránh tối đa những thứ như nước đóng chai nhựa được đun nóng ở nhiệt độ cao và hộp đựng thức ăn bằng nhựa được hâm nóng trong lò vi sóng để ngăn ngừa sự phát tán các chất độc hại.

• Hãy sử dụng bát thủy tinh/gốm để hâm nóng thức ăn bất cứ khi nào có thể.

Hầu hết các loại hộp nhựa thông dụng, chẳng hạn như hộp đựng thức ăn mang đi, hộp đựng thực phẩm và màng bọc thực phẩm, sẽ bị biến dạng và phân hủy nhanh hơn dưới nhiệt độ cao của lò vi sóng. Quá trình này giải phóng một lượng lớn vi nhựa và hóa chất vào thực phẩm. Ngay cả các loại nhựa được dán nhãn "an toàn cho lò vi sóng" cũng tiềm ẩn rủi ro khi sử dụng lâu dài hoặc ở nhiệt độ cao. Thực phẩm nhiều dầu mỡ và có tính axit dễ làm tăng sự di chuyển của các thành phần nhựa.

• Hãy cố gắng tránh ăn nội tạng động vật khi ăn hải sản.

Các hạt vi nhựa có thể xâm nhập vào sinh vật biển thông qua môi trường biển, với nồng độ cao hơn được tìm thấy trong các cơ quan nội tạng như ruột và gan. Do đó, khi ăn hải sản, nên loại bỏ các nội tạng này trước để giảm lượng vi nhựa hấp thụ.

• Hãy cố gắng tránh sử dụng túi trà nhựa khi uống trà.

Khi pha trà, hãy cố gắng tránh mua và sử dụng túi trà nhựa. Thay vào đó, hãy chọn trà lá rời hoặc sử dụng bộ lọc trà bằng thép không gỉ hoặc thủy tinh.