Đừng đánh đồng thờ cúng, nghi lễ với mê tín

[NguyễN Thao]

Văn khấn, thờ cúng hay các nghi lễ truyền thống từ lâu đã gắn bó với đời sống tinh thần của người Việt. Thế nhưng trong xã hội hiện đại, những giá trị này ngày càng dễ bị hiểu sai, hoặc bị thần bí hóa quá mức, hoặc bị phủ nhận hoàn toàn như một biểu hiện của mê tín.

Nhà nghiên cứu Quách Trọng Trà cho rằng thờ cúng, suy cho cùng, không nằm ở sự phô bày nghi lễ hay những lời khấn cầu kỳ, mà cốt lõi là lòng biết ơn với cội nguồn, sự gắn kết gia đình và nhu cầu tìm kiếm điểm tựa tinh thần trong cuộc sống. Theo anh, mê tín không bắt đầu từ bàn thờ hay nén nhang, mà bắt đầu từ lúc con người đánh mất khả năng suy nghĩ độc lập và trao quyền quyết định cuộc đời mình cho nỗi sợ.

Trong bối cảnh mạng xã hội khiến nhiều nghi thức bị cắt khỏi bối cảnh và biến thành những “mẹo tâm linh” giật gân, điều cần thiết không phải là quay lưng với truyền thống, mà là giữ gìn nó bằng hiểu biết và sự tỉnh táo. Bởi sau cùng, giá trị của thờ cúng không nằm ở hình thức, mà ở khả năng nuôi dưỡng lòng tri ân, nhắc con người sống tử tế hơn với gia đình, với tổ tiên và với chính cuộc đời mình.