Đoạn Video
Ảnh
Lê Nhã Linh✔
Thành viên nổi tiếng
Một nam sinh 18 tuổi tử vong sau khi rơi xuống cống giữa lúc tuyến đường ngập nước ở phường Đông Ngạc, Hà Nội. Điều đáng chú ý, khu vực xảy ra tai nạn nằm trong hệ thống thoát nước được quản lý, duy tu theo một gói thầu trị giá gần 200 tỷ đồng trong 5 năm.
Hồ sơ gói thầu đặt ra hàng loạt yêu cầu về kiểm tra, duy trì hệ thống và bảo đảm an toàn giao thông. Trong khi đó, tại hiện trường thời điểm xảy ra vụ việc, miệng cống được xác định bị bung nắp và không có nhân viên túc trực. Công an Hà Nội hiện đang điều tra, xác minh trách nhiệm của các bên liên quan.
Chiếc cống giữa vùng nước ngập
Khoảng 10h ngày 17/9, người dân phát hiện một chiếc xe máy nằm gần miệng cống trên tuyến đường nối từ Trường Đại học Mỏ - Địa chất vào Khu công nghiệp Nam Thăng Long, phường Đông Ngạc. Thời điểm đó, khu vực đang ngập nước sau mưa lớn.
Nam sinh Nguyễn Đình S., sinh năm 2008, sinh viên Trường Đại học Mỏ - Địa chất, được xác định là người điều khiển chiếc xe. Sau quá trình tìm kiếm, khoảng 11h35 ngày 18/9, lực lượng chức năng tìm thấy thi thể nạn nhân tại khu vực miệng cống cầu Mỏ, nơi dòng nước từ khu vực này thoát ra sông Nhuệ.
Điều khiến vụ việc đặc biệt đau lòng là chiếc cống không nằm ở một công trình bỏ hoang hay khu vực không có đơn vị phụ trách. Theo báo cáo của UBND phường Đông Ngạc, hệ thống thoát nước tại đây thuộc quản lý của Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố, thuộc Sở Xây dựng Hà Nội. Đơn vị duy tu, duy trì hệ thống rãnh thoát nước là Liên danh Công ty cổ phần Đô thị Việt Úc và Công ty cổ phần Xây dựng Dịch vụ và Thương mại 68.
Sau vụ việc, khu vực xảy ra tai nạn đã được xử lý để bảo đảm an toàn cho người tham gia giao thông. Trong khi đó, UBND TP Hà Nội yêu cầu kiểm tra, xác minh phản ánh về tình trạng ngập úng và làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.
Đáng chú ý, đại diện doanh nghiệp duy trì thoát nước xác nhận thời điểm xảy ra sự cố, nắp cống tại vị trí này bị bung nhưng không có nhân viên túc trực. Doanh nghiệp cho rằng mưa lớn trên diện rộng khiến hệ thống quá tải và phải ưu tiên xử lý các trục giao thông chính trước.
Đây chính là mắt xích cần được cơ quan chức năng làm rõ: khi một miệng cống có nguy cơ trở thành điểm nguy hiểm giữa đường ngập, ai có trách nhiệm phát hiện, cảnh báo và bảo vệ người đi đường?
Gần 200 tỷ đồng cho 5 năm duy trì hệ thống thoát nước
Theo hồ sơ được báo chí dẫn lại, ngày 4/1/2024, Sở Xây dựng Hà Nội phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu Gói thầu số 3 về cung cấp dịch vụ công quản lý, duy trì hệ thống thoát nước các tuyến phố trên địa bàn Bắc Từ Liêm và Nam Từ Liêm cũ thuộc lưu vực Hữu sông Nhuệ, giai đoạn 2024-2028.
Giá trúng thầu được công bố là 197,649 tỷ đồng, thời gian thực hiện 60 tháng. Gói thầu sử dụng nguồn vốn ngân sách thành phố. Theo các tài liệu được báo chí dẫn lại, chỉ có một nhà thầu tham dự và giá dự thầu của liên danh Việt Úc - Thương mại 68 gần như bằng giá gói thầu, với tỷ lệ giảm giá 0%.
Việc một gói thầu chỉ có một nhà thầu tham dự và không giảm giá là dữ kiện cần được nhìn nhận riêng, nhưng tự thân những yếu tố này không đồng nghĩa với việc có sai phạm trong đấu thầu. Vấn đề được đặt ra trong vụ việc hiện nay là hiệu quả thực hiện những nghĩa vụ mà nhà thầu đã cam kết trong hợp đồng.
Bởi mục tiêu của khoản chi gần 200 tỷ đồng không chỉ là khơi thông dòng chảy. Gói thầu còn bao gồm việc quản lý, duy trì hệ thống thoát nước và bảo đảm an toàn trong quá trình vận hành.
Nói cách khác, giá trị của một hợp đồng duy trì hạ tầng công cộng cuối cùng phải được thể hiện trên chính những con đường mà người dân đi qua mỗi ngày.
Hồ sơ yêu cầu gì về an toàn?
Theo nội dung hồ sơ gói thầu được báo chí dẫn lại, yêu cầu kỹ thuật quy định mặt đan, ga phải bảo đảm bằng phẳng, không cập kênh; hiện trường phải sạch sẽ sau khi thi công và bảo đảm an toàn giao thông.
Đáng chú ý hơn, đối với những sự cố khiến hệ thống bị gãy, hỏng hoặc mất, việc sửa chữa, thay thế phải được thực hiện trong vòng 24 giờ kể từ khi phát hiện. Hồ sơ cũng yêu cầu có xác nhận của chính quyền địa phương và báo cáo để bên quản lý kiểm tra, nghiệm thu.
Hồ sơ đồng thời yêu cầu đơn vị duy trì phải ứng trực để giải quyết úng ngập trong các trận mưa và ghi nhật ký hàng ngày để kịp thời xử lý sự cố.
Những yêu cầu này khiến vụ nam sinh tử nạn đặt ra một loạt câu hỏi rất cụ thể.
Nắp cống tại vị trí xảy ra tai nạn bị bung từ thời điểm nào? Có ai phát hiện trước khi nam sinh đi qua? Nếu đã phát hiện, thông tin có được ghi nhận trong nhật ký và báo cáo hay không? Nếu chưa phát hiện, quy trình kiểm tra hiện trường được thực hiện như thế nào trong thời điểm mưa lớn?
Và quan trọng nhất, khi một miệng cống nằm giữa khu vực ngập nước và có nguy cơ gây tai nạn, biện pháp cảnh báo tạm thời đã được triển khai ra sao?
Đây là những câu hỏi cần được trả lời bằng hồ sơ, nhật ký tuần tra, hình ảnh hiện trường và dữ liệu kiểm tra, thay vì chỉ bằng lời giải thích sau sự cố.
“Mắt xích cuối cùng” nằm ở đâu?
Trong quản lý hạ tầng đô thị, trách nhiệm không chỉ nằm ở một đơn vị.
Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố là đơn vị quản lý hệ thống. Liên danh Việt Úc - Thương mại 68 là đơn vị duy tu, duy trì. Ngoài ra còn có cơ chế kiểm tra, nghiệm thu và giám sát việc thực hiện hợp đồng.
Bởi vậy, câu hỏi quan trọng không đơn giản là “ai quản lý chiếc cống?”, mà là toàn bộ chuỗi kiểm soát an toàn đã vận hành như thế nào trước thời điểm xảy ra tai nạn.
Nếu nắp cống bị bung đột ngột do mưa lớn, cần xác định nhà thầu có nghĩa vụ cảnh báo và cô lập vị trí nguy hiểm ngay khi phát hiện hay không.
Nếu nắp cống đã mất hoặc hỏng từ trước, cần xác định thời điểm xảy ra sự cố, thời điểm đơn vị duy tu phát hiện và lý do việc sửa chữa, thay thế không được thực hiện theo yêu cầu của hợp đồng.
Nếu không ai phát hiện cho đến khi xảy ra tai nạn, lại cần xem xét quy trình tuần tra, kiểm tra và ứng trực đã được thực hiện thực tế như thế nào.
Mỗi khả năng dẫn tới một câu hỏi trách nhiệm khác nhau. Và câu trả lời cuối cùng phải dựa trên kết quả xác minh của cơ quan chức năng.
Thành phố đã yêu cầu làm rõ trách nhiệm
Ngay sau vụ việc, Chủ tịch UBND TP Hà Nội yêu cầu UBND phường Đông Ngạc phối hợp các đơn vị liên quan kiểm tra, xác minh tình trạng ngập úng tại khu vực, làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân và xử lý theo quy định nếu có vi phạm.
Ngày 21/9, UBND phường Đông Ngạc cho biết Công an TP Hà Nội và Công an phường đang điều tra, xác minh trách nhiệm các bên liên quan.
Điều này có nghĩa, ở thời điểm hiện tại, chưa thể kết luận trách nhiệm pháp lý thuộc về riêng nhà thầu duy tu, đơn vị quản lý hay một cá nhân cụ thể.
Nhưng vụ việc cho thấy một vấn đề lớn hơn về cách vận hành hạ tầng đô thị: những yêu cầu về an toàn trong hồ sơ hợp đồng chỉ thực sự có ý nghĩa khi chúng được biến thành hành động cụ thể ngoài đường phố.
Một dòng quy định yêu cầu sửa chữa trong 24 giờ không thể bảo vệ người dân nếu không có cơ chế phát hiện sự cố kịp thời. Một phương án ứng trực cũng không có nhiều ý nghĩa nếu tại điểm nguy hiểm không có cảnh báo, rào chắn hoặc biện pháp ngăn người dân tiếp cận.
Gần 200 tỷ đồng là chi phí cho cả một hệ thống dịch vụ công trong 5 năm, nhưng sự an toàn của người dân đôi khi lại phụ thuộc vào một chi tiết rất nhỏ: một chiếc nắp cống có được đặt đúng chỗ hay không, và có ai kịp thời cảnh báo khi nó biến mất.
Nam sinh đã không còn cơ hội trở về sau chuyến đi qua tuyến đường ngập nước hôm 17/9. Phần việc còn lại của cơ quan chức năng là xác định chính xác điều gì đã xảy ra trước thời điểm ấy, những quy trình nào đã được thực hiện, quy trình nào chưa được thực hiện và trách nhiệm của từng bên nằm ở đâu.
Bởi với hạ tầng công cộng, “an toàn” không thể chỉ được chứng minh bằng hồ sơ. Nó phải hiện diện ngay tại nơi người dân đang đi qua.
Hồ sơ gói thầu đặt ra hàng loạt yêu cầu về kiểm tra, duy trì hệ thống và bảo đảm an toàn giao thông. Trong khi đó, tại hiện trường thời điểm xảy ra vụ việc, miệng cống được xác định bị bung nắp và không có nhân viên túc trực. Công an Hà Nội hiện đang điều tra, xác minh trách nhiệm của các bên liên quan.
Hơn 24 giờ sau cuộc tìm kiếm dọc tuyến thoát nước, đến khoảng 11h20 ngày 18/9, thi thể của em S. mới được tìm thấy và vớt lên tại khu vực cửa phai sông Nhuệ (phường Thượng Cát) - điểm xả cuối cùng của hệ thống thoát nước.
Chiếc cống giữa vùng nước ngập
Khoảng 10h ngày 17/9, người dân phát hiện một chiếc xe máy nằm gần miệng cống trên tuyến đường nối từ Trường Đại học Mỏ - Địa chất vào Khu công nghiệp Nam Thăng Long, phường Đông Ngạc. Thời điểm đó, khu vực đang ngập nước sau mưa lớn.
Nam sinh Nguyễn Đình S., sinh năm 2008, sinh viên Trường Đại học Mỏ - Địa chất, được xác định là người điều khiển chiếc xe. Sau quá trình tìm kiếm, khoảng 11h35 ngày 18/9, lực lượng chức năng tìm thấy thi thể nạn nhân tại khu vực miệng cống cầu Mỏ, nơi dòng nước từ khu vực này thoát ra sông Nhuệ.
Điều khiến vụ việc đặc biệt đau lòng là chiếc cống không nằm ở một công trình bỏ hoang hay khu vực không có đơn vị phụ trách. Theo báo cáo của UBND phường Đông Ngạc, hệ thống thoát nước tại đây thuộc quản lý của Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố, thuộc Sở Xây dựng Hà Nội. Đơn vị duy tu, duy trì hệ thống rãnh thoát nước là Liên danh Công ty cổ phần Đô thị Việt Úc và Công ty cổ phần Xây dựng Dịch vụ và Thương mại 68.
Sau vụ việc, khu vực xảy ra tai nạn đã được xử lý để bảo đảm an toàn cho người tham gia giao thông. Trong khi đó, UBND TP Hà Nội yêu cầu kiểm tra, xác minh phản ánh về tình trạng ngập úng và làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.
Đáng chú ý, đại diện doanh nghiệp duy trì thoát nước xác nhận thời điểm xảy ra sự cố, nắp cống tại vị trí này bị bung nhưng không có nhân viên túc trực. Doanh nghiệp cho rằng mưa lớn trên diện rộng khiến hệ thống quá tải và phải ưu tiên xử lý các trục giao thông chính trước.
Đây chính là mắt xích cần được cơ quan chức năng làm rõ: khi một miệng cống có nguy cơ trở thành điểm nguy hiểm giữa đường ngập, ai có trách nhiệm phát hiện, cảnh báo và bảo vệ người đi đường?
Gần 200 tỷ đồng cho 5 năm duy trì hệ thống thoát nước
Theo hồ sơ được báo chí dẫn lại, ngày 4/1/2024, Sở Xây dựng Hà Nội phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu Gói thầu số 3 về cung cấp dịch vụ công quản lý, duy trì hệ thống thoát nước các tuyến phố trên địa bàn Bắc Từ Liêm và Nam Từ Liêm cũ thuộc lưu vực Hữu sông Nhuệ, giai đoạn 2024-2028.
Giá trúng thầu được công bố là 197,649 tỷ đồng, thời gian thực hiện 60 tháng. Gói thầu sử dụng nguồn vốn ngân sách thành phố. Theo các tài liệu được báo chí dẫn lại, chỉ có một nhà thầu tham dự và giá dự thầu của liên danh Việt Úc - Thương mại 68 gần như bằng giá gói thầu, với tỷ lệ giảm giá 0%.
Việc một gói thầu chỉ có một nhà thầu tham dự và không giảm giá là dữ kiện cần được nhìn nhận riêng, nhưng tự thân những yếu tố này không đồng nghĩa với việc có sai phạm trong đấu thầu. Vấn đề được đặt ra trong vụ việc hiện nay là hiệu quả thực hiện những nghĩa vụ mà nhà thầu đã cam kết trong hợp đồng.
Bởi mục tiêu của khoản chi gần 200 tỷ đồng không chỉ là khơi thông dòng chảy. Gói thầu còn bao gồm việc quản lý, duy trì hệ thống thoát nước và bảo đảm an toàn trong quá trình vận hành.
Nói cách khác, giá trị của một hợp đồng duy trì hạ tầng công cộng cuối cùng phải được thể hiện trên chính những con đường mà người dân đi qua mỗi ngày.
Hồ sơ yêu cầu gì về an toàn?
Theo nội dung hồ sơ gói thầu được báo chí dẫn lại, yêu cầu kỹ thuật quy định mặt đan, ga phải bảo đảm bằng phẳng, không cập kênh; hiện trường phải sạch sẽ sau khi thi công và bảo đảm an toàn giao thông.
Đáng chú ý hơn, đối với những sự cố khiến hệ thống bị gãy, hỏng hoặc mất, việc sửa chữa, thay thế phải được thực hiện trong vòng 24 giờ kể từ khi phát hiện. Hồ sơ cũng yêu cầu có xác nhận của chính quyền địa phương và báo cáo để bên quản lý kiểm tra, nghiệm thu.
Hồ sơ đồng thời yêu cầu đơn vị duy trì phải ứng trực để giải quyết úng ngập trong các trận mưa và ghi nhật ký hàng ngày để kịp thời xử lý sự cố.
Những yêu cầu này khiến vụ nam sinh tử nạn đặt ra một loạt câu hỏi rất cụ thể.
Nắp cống tại vị trí xảy ra tai nạn bị bung từ thời điểm nào? Có ai phát hiện trước khi nam sinh đi qua? Nếu đã phát hiện, thông tin có được ghi nhận trong nhật ký và báo cáo hay không? Nếu chưa phát hiện, quy trình kiểm tra hiện trường được thực hiện như thế nào trong thời điểm mưa lớn?
Và quan trọng nhất, khi một miệng cống nằm giữa khu vực ngập nước và có nguy cơ gây tai nạn, biện pháp cảnh báo tạm thời đã được triển khai ra sao?
Đây là những câu hỏi cần được trả lời bằng hồ sơ, nhật ký tuần tra, hình ảnh hiện trường và dữ liệu kiểm tra, thay vì chỉ bằng lời giải thích sau sự cố.
“Mắt xích cuối cùng” nằm ở đâu?
Trong quản lý hạ tầng đô thị, trách nhiệm không chỉ nằm ở một đơn vị.
Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố là đơn vị quản lý hệ thống. Liên danh Việt Úc - Thương mại 68 là đơn vị duy tu, duy trì. Ngoài ra còn có cơ chế kiểm tra, nghiệm thu và giám sát việc thực hiện hợp đồng.
Bởi vậy, câu hỏi quan trọng không đơn giản là “ai quản lý chiếc cống?”, mà là toàn bộ chuỗi kiểm soát an toàn đã vận hành như thế nào trước thời điểm xảy ra tai nạn.
Nếu nắp cống bị bung đột ngột do mưa lớn, cần xác định nhà thầu có nghĩa vụ cảnh báo và cô lập vị trí nguy hiểm ngay khi phát hiện hay không.
Nếu nắp cống đã mất hoặc hỏng từ trước, cần xác định thời điểm xảy ra sự cố, thời điểm đơn vị duy tu phát hiện và lý do việc sửa chữa, thay thế không được thực hiện theo yêu cầu của hợp đồng.
Nếu không ai phát hiện cho đến khi xảy ra tai nạn, lại cần xem xét quy trình tuần tra, kiểm tra và ứng trực đã được thực hiện thực tế như thế nào.
Mỗi khả năng dẫn tới một câu hỏi trách nhiệm khác nhau. Và câu trả lời cuối cùng phải dựa trên kết quả xác minh của cơ quan chức năng.
Thành phố đã yêu cầu làm rõ trách nhiệm
Ngay sau vụ việc, Chủ tịch UBND TP Hà Nội yêu cầu UBND phường Đông Ngạc phối hợp các đơn vị liên quan kiểm tra, xác minh tình trạng ngập úng tại khu vực, làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân và xử lý theo quy định nếu có vi phạm.
Ngày 21/9, UBND phường Đông Ngạc cho biết Công an TP Hà Nội và Công an phường đang điều tra, xác minh trách nhiệm các bên liên quan.
Điều này có nghĩa, ở thời điểm hiện tại, chưa thể kết luận trách nhiệm pháp lý thuộc về riêng nhà thầu duy tu, đơn vị quản lý hay một cá nhân cụ thể.
Nhưng vụ việc cho thấy một vấn đề lớn hơn về cách vận hành hạ tầng đô thị: những yêu cầu về an toàn trong hồ sơ hợp đồng chỉ thực sự có ý nghĩa khi chúng được biến thành hành động cụ thể ngoài đường phố.
Một dòng quy định yêu cầu sửa chữa trong 24 giờ không thể bảo vệ người dân nếu không có cơ chế phát hiện sự cố kịp thời. Một phương án ứng trực cũng không có nhiều ý nghĩa nếu tại điểm nguy hiểm không có cảnh báo, rào chắn hoặc biện pháp ngăn người dân tiếp cận.
Gần 200 tỷ đồng là chi phí cho cả một hệ thống dịch vụ công trong 5 năm, nhưng sự an toàn của người dân đôi khi lại phụ thuộc vào một chi tiết rất nhỏ: một chiếc nắp cống có được đặt đúng chỗ hay không, và có ai kịp thời cảnh báo khi nó biến mất.
Nam sinh đã không còn cơ hội trở về sau chuyến đi qua tuyến đường ngập nước hôm 17/9. Phần việc còn lại của cơ quan chức năng là xác định chính xác điều gì đã xảy ra trước thời điểm ấy, những quy trình nào đã được thực hiện, quy trình nào chưa được thực hiện và trách nhiệm của từng bên nằm ở đâu.
Bởi với hạ tầng công cộng, “an toàn” không thể chỉ được chứng minh bằng hồ sơ. Nó phải hiện diện ngay tại nơi người dân đang đi qua.
Sửa lần cuối bởi điều hành viên:
