Hantavirus có lây từ người sang người không? Giải thích rõ để tránh hiểu sai

[david.tuongpham]

Khi xuất hiện thông tin về một loại virus có tỷ lệ tử vong cao, phản ứng thường thấy là lo ngại về khả năng lây lan giữa người với người giống như cúm hay COVID-19. Với Hantavirus, điều này cần được nhìn nhận đúng bản chất, nếu không rất dễ dẫn đến hoang mang không cần thiết.

Trên thực tế, Hantavirus gần như không lây từ người sang người trong các điều kiện thông thường. Đây là một bệnh lây từ động vật sang người, chủ yếu liên quan đến các loài gặm nhấm. Con đường lây nhiễm phổ biến nhất không phải từ tiếp xúc giữa người với người, mà là do hít phải các hạt bụi trong không khí có chứa virus từ phân, nước tiểu hoặc nước bọt của chuột. Những tình huống như dọn nhà lâu ngày không ở, quét kho lúa, mở cửa nhà bị đóng kín lâu ngày là các hoàn cảnh dễ phát sinh nguy cơ hơn nhiều so với việc tiếp xúc với người bệnh.

Tuy nhiên, vẫn tồn tại một ngoại lệ rất hiếm. Một số nghiên cứu ghi nhận khả năng lây truyền giữa người với người liên quan đến chủng Andes tại khu vực Nam Mỹ, cụ thể ở Chile và Argentina. Ngoài chủng đặc biệt này, chưa có bằng chứng cho thấy các chủng Hantavirus phổ biến khác trên thế giới có thể lây lan giữa người với người. Điều đó có nghĩa là trong phần lớn các trường hợp, người mắc bệnh không phải là nguồn lây cho cộng đồng xung quanh.

Một hiểu lầm khá phổ biến là cho rằng có thể nhiễm bệnh khi bắt tay, ôm hoặc chăm sóc người bệnh. Điều này không đúng với Hantavirus. Các tiếp xúc xã hội thông thường không phải là con đường lây truyền của virus này. Khác với các bệnh đường hô hấp, Hantavirus không phát tán qua giọt bắn khi ho hoặc hắt hơi trong đa số trường hợp. Vì vậy, việc tiếp xúc gần với người bệnh không phải là yếu tố nguy cơ chính.

Cũng có nhiều người nhầm rằng Hantavirus lây lan giống như cúm hoặc COVID-19. Thực tế hoàn toàn khác. Những bệnh như COVID-19 lây qua giọt bắn và không khí giữa người với người, còn Hantavirus lại gắn với môi trường có chuột nhiễm bệnh. Nguy cơ đến từ việc hít phải bụi nhiễm virus, chứ không phải từ hơi thở hay tiếp xúc trực tiếp với người bệnh.

Một quan niệm khác là mọi loại chuột đều mang virus nguy hiểm. Thực tế chỉ một số loài gặm nhấm nhất định mới là vật chủ của Hantavirus. Ví dụ, tại Bắc Mỹ, chuột hươu là nguồn mang virus chính, trong khi các loại chuột nhà thường gặp không phải lúc nào cũng là nguồn lây của các chủng nguy hiểm. Điều này cho thấy nguy cơ không nằm ở “mọi con chuột”, mà ở việc tiếp xúc với môi trường có loài mang mầm bệnh.

Ngoài ra, nhiều người cũng lo ngại về khả năng lây qua đường truyền máu hoặc các thủ thuật y tế. Cho đến nay, chưa có bằng chứng nào ghi nhận việc Hantavirus lây qua những con đường này. Dù virus có thể tồn tại trong máu người bệnh, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc nó dễ dàng lây qua các can thiệp y tế thông thường.

Điểm cần hiểu rõ là Hantavirus nguy hiểm, nhưng không phải kiểu bệnh dễ bùng phát thành đại dịch do lây từ người sang người. Nguy cơ thực sự nằm ở môi trường sống, đặc biệt là những nơi có dấu hiệu của chuột như kho thực phẩm, nhà lâu ngày không sử dụng, hoặc khu vực nông thôn có nhiều loài gặm nhấm.

Vì vậy, thay vì lo lắng về việc tiếp xúc với người khác, điều quan trọng hơn là chú ý đến các tình huống quen thuộc trong đời sống. Khi dọn dẹp nhà cửa, đặc biệt là những không gian kín lâu ngày, cần hạn chế quét khô làm bụi bay lên, ưu tiên lau ẩm và có biện pháp bảo vệ hô hấp. Kiểm soát chuột và giữ vệ sinh môi trường sống vẫn là cách phòng tránh hiệu quả nhất. #hantavirus

>> Hantavirus có nguy hiểm không? Có thể gây tử vong như thế nào?