Thông tin về hai tù binh Triều Tiên thổi bùng căng thẳng Ukraine - Hàn Quốc

B
Ánh Bình Minh
Phản hồi: 0

Ánh Bình Minh✔

Thành viên nổi tiếng
Việc Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky công khai tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc rằng Kiev đã chuyển hai tù binh Triều Tiên sang Hàn Quốc đang gây ra một tranh cãi ngoại giao bất ngờ giữa hai nước. Seoul cáo buộc Ukraine phá vỡ thỏa thuận giữ bí mật, trong khi Kiev phủ nhận từng có một thỏa thuận không công khai như vậy.

Vụ việc diễn ra đúng thời điểm Hàn Quốc đang tìm cách duy trì chính sách thận trọng với Triều Tiên, đồng thời Ukraine rất muốn tăng cường hợp tác quốc phòng với Seoul.

Từ hai tù binh bị bắt ở Kursk đến cuộc tranh cãi ngoại giao

Ngày 23/9, phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở New York, Tổng thống Zelensky cho biết Ukraine "gần đây" đã đưa hai tù binh Triều Tiên tới Hàn Quốc. Ông nói việc bắt sống hai người này không dễ dàng và kể rằng một trong hai người từng tìm cách ****** khi nhận ra mình sắp bị bắt.

Hai quân nhân Triều Tiên bị lực lượng Ukraine bắt vào tháng 1/2025 trong các cuộc giao tranh tại tỉnh Kursk của Nga. Đây là những tù binh Triều Tiên đầu tiên được xác nhận bị bắt sống kể từ khi Bình Nhưỡng đưa quân sang hỗ trợ Nga trong cuộc chiến với Ukraine. Reuters cho biết hai người được cho là đã bày tỏ mong muốn tới Hàn Quốc thay vì trở về Triều Tiên.

Theo AP, việc chuyển giao diễn ra sau nhiều tháng tham vấn giữa Kiev và Seoul. Hàn Quốc trước đó khẳng định nếu các quân nhân Triều Tiên muốn tới Hàn Quốc, Seoul sẵn sàng tiếp nhận và cung cấp sự bảo vệ, hỗ trợ theo luật pháp nước này.

Tháng 7, Tổng thống Zelensky và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đã thống nhất xử lý vấn đề hai tù binh trên cơ sở nhân đạo và tôn trọng nguyện vọng của họ. Hai nhà lãnh đạo đạt đồng thuận trong cuộc gặp bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara.

Reuters đưa tin việc chuyển giao thực tế được thực hiện hồi đầu tháng 9 thông qua một nước thứ ba. Hai người hiện được các cơ quan chức năng Hàn Quốc bảo vệ và sẽ trải qua quá trình thẩm tra an ninh, phỏng vấn và đánh giá sức khỏe. Quá trình này có thể kéo dài tới 90 ngày.

1790738791657.png

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phát biểu tại New York, Mỹ ngày 23/9. Ảnh: AP​

Vì sao Seoul tức giận?

Điểm gây tranh cãi không phải bản thân việc hai tù binh được đưa tới Hàn Quốc, mà là việc thông tin này được công khai.

Sau phát biểu của ông Zelensky, Tổng thống Lee Jae Myung cho rằng Ukraine đã công bố một vấn đề mà hai bên thống nhất phải giữ kín. Ông nói việc không tiết lộ là cần thiết vì thông tin có thể gây ra nhiều vấn đề và hai bên đã thống nhất về nguyên tắc này.

Đến ngày 28/9, Bộ Ngoại giao Hàn Quốc triệu tập đại biện lâm thời Ukraine Andrii Vieshkin để bày tỏ phản đối. Seoul yêu cầu Ukraine giải thích và xin lỗi về việc công khai thông tin. AFP cho biết Hàn Quốc cảnh báo việc tiết lộ có thể ảnh hưởng tới an toàn của hai quân nhân cũng như gia đình họ tại Triều Tiên.

Ngày 29/9, Bộ Ngoại giao Hàn Quốc tiếp tục khẳng định hai nước đã có "sự hiểu biết rõ ràng" trong các cuộc trao đổi ở nhiều cấp về việc giữ bí mật quá trình chuyển giao. Seoul bác bỏ lập luận của Kiev rằng không tồn tại thỏa thuận bảo mật.

Trong khi đó, phía Ukraine đưa ra cách diễn giải hoàn toàn khác.

Dmytro Lytvyn, cố vấn của ông Zelensky, nói ngày 25/9 rằng "không có thỏa thuận nào như thế". Ông cho rằng sẽ rất khó hiểu nếu Ukraine âm thầm đưa hai người này đến một nơi khác mà không thông báo.

Chính sự đối lập trong cách hiểu này khiến tranh cãi không còn đơn thuần là vấn đề thông tin. Seoul cho rằng lòng tin giữa hai chính phủ đã bị ảnh hưởng, trong khi Kiev không thừa nhận mình vi phạm cam kết.

Hai người lính Triều Tiên muốn tới Hàn Quốc


Số phận của hai tù binh đã trở thành vấn đề nhạy cảm từ đầu năm 2025.

Tháng 2/2025, nghị sĩ Hàn Quốc Yu Yong-weon tới Ukraine và gặp cả hai người. Một trong hai người, được xác định bằng họ Ri, nói muốn tới Hàn Quốc và đặt câu hỏi liệu mình có thể sống một cuộc sống với gia đình, nhà ở và những quyền cơ bản hay không.

Hàn Quốc có cơ sở pháp lý đặc biệt để tiếp nhận họ. Theo chính sách của Seoul, người Triều Tiên được xem là công dân Hàn Quốc theo Hiến pháp, nên những người này có thể được tiếp nhận nếu bày tỏ nguyện vọng.

Đây cũng là lý do Seoul không muốn hai tù binh bị trao trả về Triều Tiên. Reuters dẫn các chuyên gia cho rằng nếu trở về, họ có thể đối mặt nguy cơ bị trừng phạt hoặc ngược đãi. Hàn Quốc hiện tiến hành thẩm tra và bảo vệ họ theo cơ chế dành cho người đào thoát khỏi Triều Tiên.

Hai người cũng có giá trị tình báo đáng kể. Họ từng phục vụ trong các đơn vị đặc nhiệm của Triều Tiên và có thể cung cấp thông tin về quá trình huấn luyện, tổ chức lực lượng và hoạt động tác chiến của quân đội Bình Nhưỡng tại Nga.

Một vấn đề nhân đạo nhưng mang màu sắc địa chính trị

Vụ việc trở nên đặc biệt nhạy cảm bởi hai tù binh không chỉ là những người lính bị bắt trong chiến tranh. Họ là bằng chứng trực tiếp về việc Triều Tiên đưa quân tham gia chiến sự bên phía Nga.

Reuters cho biết Triều Tiên đã đưa khoảng 14.000-15.000 quân sang Nga kể từ năm 2024, chủ yếu hoạt động tại khu vực Kursk. Tổng thống Zelensky ngày 28/9 còn nói hơn 8.000 quân Triều Tiên hiện có mặt tại Nga và khoảng 10.000 người khác đang được chuẩn bị để triển khai.

Moscow và Bình Nhưỡng trước đó đã xác nhận sự hiện diện của quân đội Triều Tiên trong chiến dịch tại Kursk. Việc hai tù binh được đưa sang Hàn Quốc vì vậy không chỉ liên quan đến quyền lựa chọn nơi sinh sống của họ mà còn chạm tới quan hệ Nga - Triều Tiên và an ninh trên bán đảo Triều Tiên.

Đáng chú ý, tranh cãi Ukraine - Hàn Quốc nổ ra trong lúc quan hệ liên Triều vốn đang căng thẳng. Reuters ngày 29/9 đưa tin Seoul cáo buộc Bình Nhưỡng đặt mìn tại khu phi quân sự khiến binh sĩ Hàn Quốc bị thương, trong khi Triều Tiên bác bỏ cáo buộc. Đến ngày 30/9, Hàn Quốc tiếp tục yêu cầu Triều Tiên dừng các hoạt động củng cố biên giới.

Trong bối cảnh đó, Seoul có lý do để đặc biệt thận trọng với bất kỳ thông tin nào có thể ảnh hưởng tới hai quân nhân và gia đình họ ở Triều Tiên.

Căng thẳng có thể ảnh hưởng đến quan hệ quốc phòng

Một hệ quả khác khiến vụ việc được chú ý là Ukraine đang rất cần sự hỗ trợ của Hàn Quốc.

Hàn Quốc là một trong những cường quốc công nghiệp quốc phòng đang lên của thế giới. Theo SIPRI, trong giai đoạn 2021-2025, nước này đứng thứ 9 toàn cầu về xuất khẩu vũ khí, chiếm khoảng 3% tổng lượng xuất khẩu vũ khí quốc tế. Xuất khẩu vũ khí của Hàn Quốc tăng mạnh trong những năm gần đây, trong khi các nước châu Âu tăng mua vũ khí để bổ sung kho dự trữ sau khi viện trợ cho Ukraine.

Ukraine đặc biệt quan tâm tới năng lực phòng không của Hàn Quốc, trong đó có hệ thống Patriot và Cheongung-II, cùng các hệ thống pháo K9, xe tăng và nhiều loại đạn dược, khí tài khác.

Tuy nhiên, Seoul đến nay vẫn không trực tiếp cung cấp vũ khí sát thương cho Ukraine, chủ yếu giới hạn hỗ trợ ở viện trợ nhân đạo và phi sát thương. Reuters nhận định tranh cãi mới có thể làm phức tạp thêm nỗ lực của Kiev trong việc tìm kiếm sự hỗ trợ quân sự từ Hàn Quốc.

Kyiv Independent cũng đánh giá vụ việc diễn ra vào thời điểm Ukraine đang muốn tăng cường hợp tác với Seoul về phòng không, trong khi Hàn Quốc vẫn duy trì chính sách hạn chế cung cấp vũ khí trực tiếp cho một khu vực chiến sự.

Seoul phải cân bằng giữa Ukraine và vấn đề Triều Tiên

Với chính quyền Tổng thống Lee Jae Myung, đây còn là một bài toán ngoại giao nhạy cảm hơn.

Khác với chính sách cứng rắn của một số chính quyền tiền nhiệm, ông Lee đang tìm cách giảm căng thẳng và mở lại đối thoại với Bình Nhưỡng. Vì vậy, việc thông tin hai quân nhân Triều Tiên đã đào thoát sang Hàn Quốc được công khai tại một diễn đàn quốc tế có thể khiến Seoul khó xử trong quan hệ với Bình Nhưỡng.

Guardian dẫn các phân tích cho rằng việc chuyển giao được công khai có thể khiến Triều Tiên chú ý hơn tới số phận của hai quân nhân và gia đình họ. Seoul vì thế muốn kiểm soát chặt thông tin về vụ việc.

Với Ukraine, ngược lại, hai tù binh là một phần trong bằng chứng cho thấy Bình Nhưỡng đang trực tiếp tham gia cuộc chiến của Nga. Việc Zelensky đưa câu chuyện ra trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc cũng giúp Kiev nhấn mạnh quy mô hợp tác quân sự ngày càng sâu giữa Nga và Triều Tiên.

Chính vì vậy, một vấn đề ban đầu mang tính nhân đạo đã nhanh chóng trở thành điểm giao nhau giữa chiến sự Ukraine, quan hệ Nga - Triều Tiên, chính sách liên Triều và nhu cầu hợp tác quốc phòng giữa Kiev với Seoul.

Tranh cãi chưa có dấu hiệu khép lại

Đến ngày 29/9, Hàn Quốc vẫn yêu cầu Ukraine đưa ra lời xin lỗi và giải thích chính thức, trong khi Kiev chưa chấp nhận cách diễn giải của Seoul về một thỏa thuận bảo mật. Reuters cho rằng cơ sở pháp lý của việc chuyển giao vẫn còn những điểm phức tạp, dù các chuyên gia nhận định việc đưa tù binh tới một nước thứ ba an toàn có thể phù hợp với các nguyên tắc nhân đạo nếu việc hồi hương khiến họ có nguy cơ bị ngược đãi.

Điều đáng chú ý là hai tù binh hiện đã tới Hàn Quốc an toàn. Vì vậy, tâm điểm của cuộc tranh cãi giờ đây không còn nằm ở việc họ sẽ đi đâu, mà là ai đã đồng ý điều gì, thông tin nào đáng lẽ phải được giữ kín và mức độ ảnh hưởng của vụ việc đối với lòng tin giữa Seoul và Kiev.

Với Hàn Quốc, đây là câu chuyện liên quan trực tiếp tới an ninh bán đảo Triều Tiên và sự an toàn của những người được Seoul xem là công dân. Với Ukraine, đây lại là một phần trong cuộc chiến ngoại giao nhằm phơi bày vai trò quân sự ngày càng sâu của Bình Nhưỡng trong cuộc chiến Nga - Ukraine. Sự khác biệt về ưu tiên đó lý giải vì sao việc công bố chỉ vài câu tại Liên Hợp Quốc lại có thể nhanh chóng biến thành một tranh chấp ngoại giao giữa hai đối tác.
 


Đăng nhập một lần thảo luận tẹt ga
Back
Top