Đoạn Video
Ảnh
Chi Le
Thành viên nổi tiếng
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa công bố khảo sát hộ kinh doanh năm 2026, với kết quả cho thấy khu vực hộ kinh doanh vẫn là trụ cột quan trọng của kinh tế hộ gia đình và an sinh xã hội, nhưng đang trong tình trạng “sức khỏe yếu”: lợi nhuận thấp, doanh thu và khách hàng giảm, xu hướng chủ yếu là duy trì hoặc thu hẹp, rất ít hộ muốn chuyển thành doanh nghiệp.
Vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở thị trường hay chi phí đầu vào, mà ở sự lệch pha giữa quy định quản lý ngày càng phức tạp và năng lực tuân thủ còn hạn chế của các hộ, đặc biệt là hộ siêu nhỏ.
Các quy định về thuế, kế toán và hóa đơn điện tử là rào cản lớn:
* Chỉ khoảng một nửa hộ nắm cơ bản quy định, nhiều hộ chỉ “nghe nói”.
* Khó khăn phổ biến ở xuất hóa đơn, hạch toán, kê khai và nộp thuế.
* Chi phí và thời gian tuân thủ tăng theo quy mô doanh thu.
* Hơn 70% lo thủ tục phức tạp, gần 70% sợ bị phạt, trên 60% lo chi phí cao và không kịp cập nhật.
Khuyến nghị chính của VCCI với hộ kinh doanh:
* Đơn giản hóa quy định thuế, kế toán, hóa đơn điện tử phù hợp với năng lực thực tế của hộ, nhất là nhóm nhỏ, ít học và lớn tuổi.
* Phát triển công cụ hỗ trợ rẻ, dễ dùng như phần mềm kế toán đơn giản, hướng dẫn dễ hiểu, hỗ trợ trực tiếp tại địa phương.
* Phân nhóm chính sách: hỗ trợ sinh kế cho hộ phụ thuộc hoàn toàn; hỗ trợ tuân thủ cho hộ siêu nhỏ; thúc đẩy chuyển đổi cho hộ lớn hơn.
Về chuyển đổi lên doanh nghiệp, VCCI đề xuất cần giảm chi phí thực tế khi chuyển đổi, có ưu đãi tài chính giai đoạn đầu, đơn giản hóa thủ tục sau chuyển đổi, hỗ trợ kế toán thuế những năm đầu và áp dụng lộ trình nghĩa vụ tăng dần thay vì tăng đột ngột.
Nếu không giảm chi phí và rủi ro sau chuyển đổi, tỷ lệ hộ kinh doanh sẵn sàng lên doanh nghiệp sẽ tiếp tục thấp, theo báo cáo.
Mới đây, Quốc hội đã biểu quyết thông qua bỏ ngưỡng 500 triệu đồng doanh thu/ năm được miễn thuế với hộ kinh doanh, nâng lên thành 1 tỷ. Tôi cho rằng với tính chất kinh doanh nhỏ lẻ, manh mún, việc áp dụng các chuẩn mực kế toán, sổ sách với hộ kinh doanh ngay không khả thi mặc dù điều này là cần thiết giúp nâng cao tính minh bạch. Hộ kinh doanh cũng muốn được nộp thuế dễ dàng, như thuế khoán chứ không đòi hỏi miễn thuế. Do đó, theo tôi vẫn nên áp dụng thuế khoán, chia theo các cấp độ doanh thu nhất định, ở cấp độ doanh thu lớn tầm 1 tỷ trở lên sẽ yêu cầu mức độ sổ sách có độ phức tạp dần dần. Có như vậy mới hình thành dần môi trường kinh doanh minh bạch được.
Vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở thị trường hay chi phí đầu vào, mà ở sự lệch pha giữa quy định quản lý ngày càng phức tạp và năng lực tuân thủ còn hạn chế của các hộ, đặc biệt là hộ siêu nhỏ.
Các quy định về thuế, kế toán và hóa đơn điện tử là rào cản lớn:
* Chỉ khoảng một nửa hộ nắm cơ bản quy định, nhiều hộ chỉ “nghe nói”.
* Khó khăn phổ biến ở xuất hóa đơn, hạch toán, kê khai và nộp thuế.
* Chi phí và thời gian tuân thủ tăng theo quy mô doanh thu.
* Hơn 70% lo thủ tục phức tạp, gần 70% sợ bị phạt, trên 60% lo chi phí cao và không kịp cập nhật.
Khuyến nghị chính của VCCI với hộ kinh doanh:
* Đơn giản hóa quy định thuế, kế toán, hóa đơn điện tử phù hợp với năng lực thực tế của hộ, nhất là nhóm nhỏ, ít học và lớn tuổi.
* Phát triển công cụ hỗ trợ rẻ, dễ dùng như phần mềm kế toán đơn giản, hướng dẫn dễ hiểu, hỗ trợ trực tiếp tại địa phương.
* Phân nhóm chính sách: hỗ trợ sinh kế cho hộ phụ thuộc hoàn toàn; hỗ trợ tuân thủ cho hộ siêu nhỏ; thúc đẩy chuyển đổi cho hộ lớn hơn.
Về chuyển đổi lên doanh nghiệp, VCCI đề xuất cần giảm chi phí thực tế khi chuyển đổi, có ưu đãi tài chính giai đoạn đầu, đơn giản hóa thủ tục sau chuyển đổi, hỗ trợ kế toán thuế những năm đầu và áp dụng lộ trình nghĩa vụ tăng dần thay vì tăng đột ngột.
Nếu không giảm chi phí và rủi ro sau chuyển đổi, tỷ lệ hộ kinh doanh sẵn sàng lên doanh nghiệp sẽ tiếp tục thấp, theo báo cáo.
Mới đây, Quốc hội đã biểu quyết thông qua bỏ ngưỡng 500 triệu đồng doanh thu/ năm được miễn thuế với hộ kinh doanh, nâng lên thành 1 tỷ. Tôi cho rằng với tính chất kinh doanh nhỏ lẻ, manh mún, việc áp dụng các chuẩn mực kế toán, sổ sách với hộ kinh doanh ngay không khả thi mặc dù điều này là cần thiết giúp nâng cao tính minh bạch. Hộ kinh doanh cũng muốn được nộp thuế dễ dàng, như thuế khoán chứ không đòi hỏi miễn thuế. Do đó, theo tôi vẫn nên áp dụng thuế khoán, chia theo các cấp độ doanh thu nhất định, ở cấp độ doanh thu lớn tầm 1 tỷ trở lên sẽ yêu cầu mức độ sổ sách có độ phức tạp dần dần. Có như vậy mới hình thành dần môi trường kinh doanh minh bạch được.
