Đoạn Video
Ảnh
Lãi suất liên ngân hàng là mức lãi suất các ngân hàng thương mại vay mượn lẫn nhau trên thị trường liên ngân hàng, thường với kỳ hạn rất ngắn, từ qua đêm, 1 tuần đến tối đa vài tháng. Đây là “mạch máu” của hệ thống ngân hàng, giúp các nhà băng cân đối dòng tiền trong ngắn hạn khi thiếu hụt dự trữ bắt buộc tại Ngân hàng Nhà nước.
Do chủ yếu phục vụ nhu cầu thanh khoản ngắn hạn, lãi suất liên ngân hàng thường thấp hơn nhiều so với lãi suất cho vay đối với người dân và doanh nghiệp. Khi lãi suất này biến động mạnh, đặc biệt là tăng đột biến, nó phản ánh hệ thống đang gặp căng thẳng về thanh khoản.
Vì sao lãi suất liên ngân hàng vọt lên 17%?
Theo dữ liệu của Hội Nghiên cứu thị trường liên ngân hàng Việt Nam (Vira), ngày 3/2, lãi suất chào bình quân liên ngân hàng tiền đồng tăng rất mạnh, từ 2 đến gần 8 điểm phần trăm ở hầu hết các kỳ hạn ngắn. Đáng chú ý nhất, lãi suất vay mượn qua đêm – kỳ hạn chiếm tỷ trọng giao dịch lớn nhất – vọt lên tới 17%, mức cao nhất trong nhiều năm. Các kỳ hạn khác cũng tăng mạnh: 1 tuần lên 15%, 2 tuần 6,4%, 1 tháng 9,5%.
Ông Nguyễn Hoàn Niên, chuyên gia phân tích tại Chứng khoán Shinhan, cho biết mức 17% là đỉnh cao nhất trong khoảng một thập kỷ, từng xuất hiện trong giai đoạn 2010–2011 khi thị trường tài chính có nhiều biến động tiêu cực. Tuy nhiên, dữ liệu sau đó cho thấy lãi suất qua đêm đã nhanh chóng hạ xuống quanh 9,5–10%, cho thấy cú sốc 17% nhiều khả năng chỉ mang tính thời điểm.
Nguyên nhân của đợt tăng đột biến này đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng:
Để hạ nhiệt thị trường, Ngân hàng Nhà nước đã phải liên tục bơm tiền qua kênh cho vay cầm cố giấy tờ có giá (OMO). Riêng phiên 3/2, nhà điều hành chào thầu tổng cộng 118.000 tỷ đồng ở các kỳ hạn 7, 28 và 56 ngày, lãi suất 4,5%. Hơn 80.900 tỷ đồng đã được bơm ra, nâng tổng khối lượng lưu hành trên kênh cầm cố lên trên 441.200 tỷ đồng – mức cao kỷ lục. Tính chung, Ngân hàng Nhà nước bơm ròng hơn 65.000 tỷ đồng trong phiên này.
Điều đó ảnh hưởng gì đến người dân?
Về nguyên tắc, lãi suất liên ngân hàng không tác động trực tiếp ngay lập tức tới người gửi tiền hay người vay vốn. Tuy nhiên, nếu mặt bằng lãi suất liên ngân hàng duy trì ở mức cao trong thời gian dài, hệ quả lan tỏa là khó tránh khỏi.
Thứ nhất, áp lực tăng lãi suất huy động. Khi chi phí vốn ngắn hạn của ngân hàng tăng, các nhà băng có thể phải nâng lãi suất tiền gửi để hút thêm vốn từ dân cư.
Thứ hai, lãi suất cho vay có thể chịu sức ép đi lên, đặc biệt với các khoản vay mới hoặc vay ngắn hạn, ảnh hưởng đến chi phí vốn của doanh nghiệp và người dân.
Thứ ba, tín hiệu cảnh báo về thanh khoản hệ thống. Lãi suất liên ngân hàng cao phản ánh hệ thống đang “khát tiền” trong ngắn hạn, buộc Ngân hàng Nhà nước phải can thiệp mạnh hơn để ổn định thị trường.
Dù vậy, theo đánh giá của các chuyên gia, đợt tăng vọt lên 17% nhiều khả năng chỉ là hiện tượng nhất thời do yếu tố mùa vụ và thời điểm. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất liên ngân hàng có thể thiết lập ở mức cao hơn so với cuối năm trước và kéo dài ít nhất đến hết quý I. Người dân và doanh nghiệp vì thế cần theo dõi sát diễn biến lãi suất, nhất là khi có kế hoạch vay vốn hoặc đầu tư trong giai đoạn đầu năm.
Do chủ yếu phục vụ nhu cầu thanh khoản ngắn hạn, lãi suất liên ngân hàng thường thấp hơn nhiều so với lãi suất cho vay đối với người dân và doanh nghiệp. Khi lãi suất này biến động mạnh, đặc biệt là tăng đột biến, nó phản ánh hệ thống đang gặp căng thẳng về thanh khoản.
Vì sao lãi suất liên ngân hàng vọt lên 17%?
Theo dữ liệu của Hội Nghiên cứu thị trường liên ngân hàng Việt Nam (Vira), ngày 3/2, lãi suất chào bình quân liên ngân hàng tiền đồng tăng rất mạnh, từ 2 đến gần 8 điểm phần trăm ở hầu hết các kỳ hạn ngắn. Đáng chú ý nhất, lãi suất vay mượn qua đêm – kỳ hạn chiếm tỷ trọng giao dịch lớn nhất – vọt lên tới 17%, mức cao nhất trong nhiều năm. Các kỳ hạn khác cũng tăng mạnh: 1 tuần lên 15%, 2 tuần 6,4%, 1 tháng 9,5%.
Ông Nguyễn Hoàn Niên, chuyên gia phân tích tại Chứng khoán Shinhan, cho biết mức 17% là đỉnh cao nhất trong khoảng một thập kỷ, từng xuất hiện trong giai đoạn 2010–2011 khi thị trường tài chính có nhiều biến động tiêu cực. Tuy nhiên, dữ liệu sau đó cho thấy lãi suất qua đêm đã nhanh chóng hạ xuống quanh 9,5–10%, cho thấy cú sốc 17% nhiều khả năng chỉ mang tính thời điểm.
Nguyên nhân của đợt tăng đột biến này đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng:
- Yếu tố mùa vụ cuối tháng 1 – cận Tết: Đây là thời điểm doanh nghiệp tạm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp quý. Dòng tiền lớn chảy vào Kho bạc Nhà nước làm thanh khoản trong hệ thống ngân hàng tạm thời bị hút bớt, trong khi cần thời gian để dòng tiền này quay trở lại.
- Nhu cầu tiền mặt tăng cao dịp Tết: Doanh nghiệp cần vốn để chi trả lương, thưởng Tết và các khoản tất niên, khiến nhu cầu rút tiền và vay ngắn hạn tăng mạnh.
- Tâm lý phòng thủ thanh khoản của ngân hàng: Trước cao điểm thanh toán, các ngân hàng có xu hướng giữ tiền, làm nguồn vốn cho vay trên thị trường liên ngân hàng trở nên khan hiếm hơn, đẩy lãi suất lên cao.
Để hạ nhiệt thị trường, Ngân hàng Nhà nước đã phải liên tục bơm tiền qua kênh cho vay cầm cố giấy tờ có giá (OMO). Riêng phiên 3/2, nhà điều hành chào thầu tổng cộng 118.000 tỷ đồng ở các kỳ hạn 7, 28 và 56 ngày, lãi suất 4,5%. Hơn 80.900 tỷ đồng đã được bơm ra, nâng tổng khối lượng lưu hành trên kênh cầm cố lên trên 441.200 tỷ đồng – mức cao kỷ lục. Tính chung, Ngân hàng Nhà nước bơm ròng hơn 65.000 tỷ đồng trong phiên này.
Điều đó ảnh hưởng gì đến người dân?
Về nguyên tắc, lãi suất liên ngân hàng không tác động trực tiếp ngay lập tức tới người gửi tiền hay người vay vốn. Tuy nhiên, nếu mặt bằng lãi suất liên ngân hàng duy trì ở mức cao trong thời gian dài, hệ quả lan tỏa là khó tránh khỏi.
Thứ nhất, áp lực tăng lãi suất huy động. Khi chi phí vốn ngắn hạn của ngân hàng tăng, các nhà băng có thể phải nâng lãi suất tiền gửi để hút thêm vốn từ dân cư.
Thứ hai, lãi suất cho vay có thể chịu sức ép đi lên, đặc biệt với các khoản vay mới hoặc vay ngắn hạn, ảnh hưởng đến chi phí vốn của doanh nghiệp và người dân.
Thứ ba, tín hiệu cảnh báo về thanh khoản hệ thống. Lãi suất liên ngân hàng cao phản ánh hệ thống đang “khát tiền” trong ngắn hạn, buộc Ngân hàng Nhà nước phải can thiệp mạnh hơn để ổn định thị trường.
Dù vậy, theo đánh giá của các chuyên gia, đợt tăng vọt lên 17% nhiều khả năng chỉ là hiện tượng nhất thời do yếu tố mùa vụ và thời điểm. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất liên ngân hàng có thể thiết lập ở mức cao hơn so với cuối năm trước và kéo dài ít nhất đến hết quý I. Người dân và doanh nghiệp vì thế cần theo dõi sát diễn biến lãi suất, nhất là khi có kế hoạch vay vốn hoặc đầu tư trong giai đoạn đầu năm.
