Đoạn Video
Ảnh
Hoa Kỳ ngày nay
Thành viên nổi tiếng
Một câu chuyện địa chính trị rất đáng theo dõi đang diễn ra tại Venezuela. Mỹ không chỉ quay trở lại ngành dầu khí nước này mà còn chuẩn bị tiếp quản một số mỏ dầu trước đây do doanh nghiệp Trung Quốc vận hành. Câu hỏi thú vị lúc này là: Nếu những lợi ích đã gây dựng nhiều năm tại Venezuela thực sự bị Mỹ lấy mất, Trung Quốc sẽ phản ứng như thế nào?
Theo Reuters, công ty North American Blue Energy Partners (NABEP) được Venezuela trao 14 hợp đồng mới và dự kiến kiểm soát tổng cộng 17 dự án dầu khí. Trong số 14 dự án mới, 5 dự án trước đây do các công ty Trung Quốc vận hành, gồm những dự án liên quan tới Sinopec, China National Petroleum Corporation (CNPC) và China Concord Resources. Một quan chức Mỹ thậm chí nói khá thẳng rằng thỏa thuận không chỉ tạo cơ hội cho Mỹ mà còn đưa lượng dầu trước đây xuất sang Trung Quốc chuyển hướng sang thị trường Mỹ.
Đây là một phần trong thỏa thuận dầu mỏ lớn mà Tổng thống Donald Trump vừa đạt được với chính quyền Venezuela. Theo Nhà Trắng, NABEP được cấp quyền khai thác trong 100 năm đối với 17 mỏ có khoảng 65 tỷ thùng dầu dự trữ. Chính phủ Mỹ được nắm 35% cổ phần tại công ty mẹ của NABEP, được quyền mua 20% sản lượng với giá thành và có quyền ưu tiên mua phần sản lượng còn lại. Washington còn có quyền phủ quyết đối với việc bổ nhiệm thành viên hội đồng quản trị. Nói cách khác, đây không đơn thuần là việc một doanh nghiệp Mỹ đầu tư vào Venezuela mà Washington trực tiếp có lợi ích kinh tế và quyền chi phối trong cấu trúc mới.
Vấn đề nằm ở chỗ Trung Quốc đã đầu tư và xây dựng quan hệ năng lượng với Venezuela trong nhiều năm. Bây giờ, sau những biến động chính trị tại Caracas, một số dự án từng nằm trong tay doanh nghiệp Trung Quốc có nguy cơ chuyển sang một công ty được Mỹ hậu thuẫn.
Bắc Kinh lập tức lên tiếng. Ngày 1/9, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Guo Jiakun tuyên bố hợp tác Trung Quốc - Venezuela được bảo vệ bởi luật pháp quốc tế và pháp luật hai nước, đồng thời nhấn mạnh “các quyền và lợi ích hợp pháp của Trung Quốc tại Venezuela phải được bảo đảm”.
Câu nói này đáng chú ý bởi Trung Quốc chưa tuyên bố sẽ phản ứng cụ thể ra sao. Nhưng nếu các hợp đồng hoặc quyền khai thác của doanh nghiệp Trung Quốc thực sự bị chuyển giao, Bắc Kinh có một số lựa chọn.
Trước hết là con đường pháp lý và ngoại giao. Trung Quốc có thể yêu cầu Venezuela tôn trọng các hợp đồng cũ, đàm phán bồi thường hoặc bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp Trung Quốc. Đây có lẽ là lựa chọn ít đối đầu nhất.
Nếu không đạt kết quả, Bắc Kinh có thể sử dụng sức mạnh kinh tế. Trung Quốc là một thị trường năng lượng khổng lồ, đồng thời có khả năng cung cấp vốn, thiết bị và đầu tư cho nhiều quốc gia đang phát triển. Quan hệ với Venezuela cũng không chỉ có dầu mỏ mà còn liên quan đến các khoản vay, thương mại và nhiều dự án khác. Điều đó tạo cho Bắc Kinh những công cụ để thương lượng với Caracas.
Khả năng đáng chú ý hơn là Trung Quốc phản ứng ở những địa bàn khác. Cạnh tranh giữa các cường quốc hiếm khi chỉ diễn ra tại đúng nơi lợi ích bị mất. Nếu Washington thu hẹp không gian kinh tế của Trung Quốc tại Venezuela, Bắc Kinh có thể tăng cường đầu tư và quan hệ năng lượng tại những quốc gia mà Mỹ cũng có lợi ích. Khi đó, câu chuyện có thể chuyển từ tranh chấp vài mỏ dầu thành một phần của cuộc cạnh tranh rộng hơn về năng lượng và ảnh hưởng quốc tế.
Dù vậy, Mỹ cũng chưa chắc đã dễ dàng biến 65 tỷ thùng dầu dưới lòng đất thành lợi ích thực tế. Ngành dầu Venezuela xuống cấp sau nhiều năm thiếu đầu tư, dầu tại đây phần lớn thuộc loại nặng và cần lượng vốn khổng lồ để khai thác, vận chuyển và chế biến. Một số tập đoàn dầu khí lớn của Mỹ cũng đang thận trọng vì lịch sử quốc hữu hóa tài sản và những bất ổn pháp lý tại Venezuela.
Chính vì thế, Venezuela đang trở thành một phép thử rất thú vị cho quan hệ Mỹ - Trung. Washington đã đi trước một nước cờ và trực tiếp đụng vào những lợi ích mà doanh nghiệp Trung Quốc từng nắm giữ. Bắc Kinh đã cảnh báo rằng quyền lợi của mình “phải được bảo đảm”, nhưng chưa cho biết sẽ bảo đảm bằng cách nào.
Nếu Mỹ thực sự tiếp quản các mỏ dầu này, bước đi tiếp theo của Trung Quốc mới là phần đáng xem nhất. Hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ thương lượng, mặc cả, đưa nhau ra pháp lý hay trả đũa lợi ích ở một nơi khác? Venezuela có thể trở thành một trường hợp hiếm hoi để quan sát rất rõ cách Mỹ và Trung Quốc xử lý khi lợi ích kinh tế của hai bên va chạm trực tiếp.
Theo Reuters, công ty North American Blue Energy Partners (NABEP) được Venezuela trao 14 hợp đồng mới và dự kiến kiểm soát tổng cộng 17 dự án dầu khí. Trong số 14 dự án mới, 5 dự án trước đây do các công ty Trung Quốc vận hành, gồm những dự án liên quan tới Sinopec, China National Petroleum Corporation (CNPC) và China Concord Resources. Một quan chức Mỹ thậm chí nói khá thẳng rằng thỏa thuận không chỉ tạo cơ hội cho Mỹ mà còn đưa lượng dầu trước đây xuất sang Trung Quốc chuyển hướng sang thị trường Mỹ.
Đây là một phần trong thỏa thuận dầu mỏ lớn mà Tổng thống Donald Trump vừa đạt được với chính quyền Venezuela. Theo Nhà Trắng, NABEP được cấp quyền khai thác trong 100 năm đối với 17 mỏ có khoảng 65 tỷ thùng dầu dự trữ. Chính phủ Mỹ được nắm 35% cổ phần tại công ty mẹ của NABEP, được quyền mua 20% sản lượng với giá thành và có quyền ưu tiên mua phần sản lượng còn lại. Washington còn có quyền phủ quyết đối với việc bổ nhiệm thành viên hội đồng quản trị. Nói cách khác, đây không đơn thuần là việc một doanh nghiệp Mỹ đầu tư vào Venezuela mà Washington trực tiếp có lợi ích kinh tế và quyền chi phối trong cấu trúc mới.
Vấn đề nằm ở chỗ Trung Quốc đã đầu tư và xây dựng quan hệ năng lượng với Venezuela trong nhiều năm. Bây giờ, sau những biến động chính trị tại Caracas, một số dự án từng nằm trong tay doanh nghiệp Trung Quốc có nguy cơ chuyển sang một công ty được Mỹ hậu thuẫn.
Bắc Kinh lập tức lên tiếng. Ngày 1/9, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Guo Jiakun tuyên bố hợp tác Trung Quốc - Venezuela được bảo vệ bởi luật pháp quốc tế và pháp luật hai nước, đồng thời nhấn mạnh “các quyền và lợi ích hợp pháp của Trung Quốc tại Venezuela phải được bảo đảm”.
Câu nói này đáng chú ý bởi Trung Quốc chưa tuyên bố sẽ phản ứng cụ thể ra sao. Nhưng nếu các hợp đồng hoặc quyền khai thác của doanh nghiệp Trung Quốc thực sự bị chuyển giao, Bắc Kinh có một số lựa chọn.
Trước hết là con đường pháp lý và ngoại giao. Trung Quốc có thể yêu cầu Venezuela tôn trọng các hợp đồng cũ, đàm phán bồi thường hoặc bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp Trung Quốc. Đây có lẽ là lựa chọn ít đối đầu nhất.
Nếu không đạt kết quả, Bắc Kinh có thể sử dụng sức mạnh kinh tế. Trung Quốc là một thị trường năng lượng khổng lồ, đồng thời có khả năng cung cấp vốn, thiết bị và đầu tư cho nhiều quốc gia đang phát triển. Quan hệ với Venezuela cũng không chỉ có dầu mỏ mà còn liên quan đến các khoản vay, thương mại và nhiều dự án khác. Điều đó tạo cho Bắc Kinh những công cụ để thương lượng với Caracas.
Khả năng đáng chú ý hơn là Trung Quốc phản ứng ở những địa bàn khác. Cạnh tranh giữa các cường quốc hiếm khi chỉ diễn ra tại đúng nơi lợi ích bị mất. Nếu Washington thu hẹp không gian kinh tế của Trung Quốc tại Venezuela, Bắc Kinh có thể tăng cường đầu tư và quan hệ năng lượng tại những quốc gia mà Mỹ cũng có lợi ích. Khi đó, câu chuyện có thể chuyển từ tranh chấp vài mỏ dầu thành một phần của cuộc cạnh tranh rộng hơn về năng lượng và ảnh hưởng quốc tế.
Dù vậy, Mỹ cũng chưa chắc đã dễ dàng biến 65 tỷ thùng dầu dưới lòng đất thành lợi ích thực tế. Ngành dầu Venezuela xuống cấp sau nhiều năm thiếu đầu tư, dầu tại đây phần lớn thuộc loại nặng và cần lượng vốn khổng lồ để khai thác, vận chuyển và chế biến. Một số tập đoàn dầu khí lớn của Mỹ cũng đang thận trọng vì lịch sử quốc hữu hóa tài sản và những bất ổn pháp lý tại Venezuela.
Chính vì thế, Venezuela đang trở thành một phép thử rất thú vị cho quan hệ Mỹ - Trung. Washington đã đi trước một nước cờ và trực tiếp đụng vào những lợi ích mà doanh nghiệp Trung Quốc từng nắm giữ. Bắc Kinh đã cảnh báo rằng quyền lợi của mình “phải được bảo đảm”, nhưng chưa cho biết sẽ bảo đảm bằng cách nào.
Nếu Mỹ thực sự tiếp quản các mỏ dầu này, bước đi tiếp theo của Trung Quốc mới là phần đáng xem nhất. Hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ thương lượng, mặc cả, đưa nhau ra pháp lý hay trả đũa lợi ích ở một nơi khác? Venezuela có thể trở thành một trường hợp hiếm hoi để quan sát rất rõ cách Mỹ và Trung Quốc xử lý khi lợi ích kinh tế của hai bên va chạm trực tiếp.
