Mỹ nới trừng phạt dầu Nga, châu Âu nổi giận: Mặt trận phương Tây rạn nứt?

B
Ánh Bình Minh
Phản hồi: 0

Ánh Bình Minh✔

Thành viên nổi tiếng
Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump cho phép nối lại một số giao dịch dầu diesel có nguồn gốc Nga đã châm ngòi bất đồng mới giữa Washington với Ukraine và các đồng minh châu Âu. Trong khi Nhà Trắng kỳ vọng nguồn cung bổ sung giúp hạ nhiệt giá nhiên liệu, Kyiv và Brussels cảnh báo động thái này có thể mang lại nguồn thu cho Moscow giữa lúc chiến sự vẫn tiếp diễn. Tranh cãi không chỉ xoay quanh dầu diesel, mà còn đặt ra câu hỏi về mức độ thống nhất của phương Tây trong cách gây sức ép lên Nga.

1791714421194.png


Thỏa thuận dầu diesel bất ngờ giữa Trump và Putin

Ngày 9/10, sau cuộc điện đàm kéo dài khoảng 90 phút với Tổng thống Nga Vladimir Putin, ông Trump thông báo Moscow đồng ý cung cấp hơn 300.000 tấn dầu diesel ngay lập tức cho thị trường Mỹ và toàn cầu. Theo tuyên bố của Tổng thống Mỹ, Nga sẽ cung cấp thêm 500.000 tấn trong tháng 11, tiếp theo là 1 triệu tấn và một lượng bổ sung lên tới 3 triệu tấn, tùy thuộc tình trạng hoạt động của các nhà máy lọc dầu Nga.

Cùng ngày, Bộ Tài chính Mỹ ban hành giấy phép chung cho phép một số giao dịch liên quan đến việc bán, giao hàng, dỡ hàng và nhập khẩu dầu diesel có xuất xứ Nga đến ngày 7/4/2027. Đây là sự nới lỏng có phạm vi xác định, không đồng nghĩa Washington dỡ bỏ toàn bộ hệ thống trừng phạt đối với Nga.

Động thái này diễn ra khi giá nhiên liệu tại Mỹ tăng cao, tạo sức ép đối với chính quyền Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11. Diesel là nhiên liệu thiết yếu đối với vận tải hàng hóa, nông nghiệp và nhiều hoạt động công nghiệp, nên giá tăng có thể lan sang chi phí sản xuất, vận chuyển và giá tiêu dùng.

Nhà Trắng kỳ vọng nguồn cung bổ sung sẽ giúp giảm sức ép trên thị trường. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào khối lượng nhiên liệu được giao, thời điểm giao hàng, khả năng vận chuyển và tình trạng các nhà máy lọc dầu. Những con số được công bố chưa đồng nghĩa toàn bộ lượng hàng đã sẵn sàng đến tay người mua.

Châu Âu phản đối vì lo Nga có thêm tiền cho chiến tranh

Phản ứng từ Brussels nhanh chóng cho thấy sự khác biệt trong cách Mỹ và châu Âu tiếp cận vấn đề Nga.

Ngày 10/10, Đại diện cấp cao của Liên minh châu Âu về chính sách đối ngoại và an ninh Kaja Kallas chỉ trích việc đình chỉ trừng phạt đối với dầu diesel Nga. Bà cảnh báo Moscow có thể thu thêm nguồn lực tài chính để tiếp tục cuộc chiến tại Ukraine, đồng thời nhấn mạnh đây không phải thời điểm thích hợp để giảm sức ép lên Nga.

Lo ngại của EU xuất phát từ một vấn đề cốt lõi: năng lượng vừa là hàng hóa chiến lược, vừa là nguồn thu quan trọng của Nga. Việc mở thêm đầu ra cho các sản phẩm dầu mỏ có thể giúp Moscow tăng doanh thu, dù mức đóng góp thực tế còn phụ thuộc vào giá bán, chi phí sản xuất và vận chuyển, cũng như quy mô giao dịch được thực hiện.

Trong khi Washington tập trung vào khả năng bổ sung nguồn cung và giảm giá nhiên liệu, Brussels đặt trọng tâm vào việc hạn chế nguồn lực kinh tế mà Nga có thể sử dụng để duy trì chiến tranh. Hai mục tiêu này không nhất thiết luôn đối lập, nhưng trong bối cảnh hiện tại, chúng đang dẫn tới những lựa chọn chính sách khác nhau.

Sự phản đối của bà Kallas cũng diễn ra khi EU chuẩn bị tăng cường trừng phạt Moscow. Theo Reuters ngày 7/10, các đại sứ EU đã nhất trí về danh sách mới nhắm vào 1.646 cá nhân và tổ chức, trong đó có nhiều cơ sở thuộc tổ hợp công nghiệp quân sự Nga, các nhà sản xuất tên lửa, động cơ tên lửa, thiết bị bay không người lái và một số cơ sở đóng tàu. Các ngoại trưởng EU dự kiến chính thức thông qua danh sách tại cuộc họp ngày 12/10.

Việc Mỹ nới lỏng một phần hạn chế đối với dầu diesel trong khi EU chuẩn bị mở rộng danh sách trừng phạt cho thấy hai bờ Đại Tây Dương chưa có cùng cách tiếp cận đối với nguồn thu năng lượng của Nga.

Trump và Zelensky công khai bất đồng

Căng thẳng không dừng lại ở chính sách năng lượng. Ngày 10/10, ông Trump tiếp tục công khai chỉ trích Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, cho rằng Ukraine cần một nhà lãnh đạo mới có khả năng đạt thỏa thuận với Nga.

Theo Reuters, ông Trump đồng thời yêu cầu Kyiv ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu Nga, lập luận rằng những cuộc tấn công này góp phần gây sức ép lên nguồn cung diesel toàn cầu. Phát biểu đánh dấu sự gia tăng căng thẳng giữa Washington và Kyiv trong lúc các nỗ lực đàm phán hòa bình chưa đạt được đột phá.

Ông Zelensky phản đối thỏa thuận dầu diesel, gọi quyết định của Mỹ là không công bằng và không trung thực. Nhà lãnh đạo Ukraine cho rằng việc giúp Nga tăng doanh thu xuất khẩu năng lượng có thể tạo thêm nguồn lực để Moscow sản xuất vũ khí, tên lửa và thiết bị bay không người lái.

Bất đồng càng trở nên nhạy cảm khi Ukraine vẫn phải đối phó với các cuộc tấn công của Nga và nhu cầu cấp thiết về hệ thống phòng không, đạn dược cùng các hỗ trợ quân sự khác từ phương Tây.

Theo Reuters và Al Jazeera, tranh cãi về dầu diesel còn phản ánh sự khác biệt trong cách Washington và Kyiv nhìn nhận các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng. Mỹ lo ngại những đòn đánh nhằm vào nhà máy lọc dầu Nga có thể làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu nhiên liệu, trong khi Ukraine xem việc gây tổn thất cho hạ tầng năng lượng Nga là một phần trong nỗ lực hạn chế năng lực tài chính và quân sự của đối phương.

Như vậy, thỏa thuận dầu diesel không chỉ tạo ra bất đồng về thương mại mà còn làm sâu sắc thêm khác biệt trong đánh giá về cách thức gây sức ép để chấm dứt chiến tranh.

Ukraine tìm chỗ dựa tại châu Âu

Trong bối cảnh quan hệ với Nhà Trắng căng thẳng, ông Zelensky tăng cường trao đổi với các lãnh đạo châu Âu nhằm củng cố sự ủng hộ dành cho Ukraine.

Ngày 10/10, Tổng thống Ukraine điện đàm với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb và Thủ tướng Anh Andy Burnham. Nội dung trao đổi tập trung vào tình hình chiến sự, nhu cầu phòng không và các biện pháp tiếp tục gây sức ép lên Nga.

Theo thông tin từ Văn phòng Thủ tướng Anh, ông Burnham cam kết London sẽ tiếp tục siết chặt trừng phạt Nga và triển khai thêm các biện pháp hạn chế năng lực quân sự của Moscow. Hai bên cũng nhất trí tiếp tục thảo luận trực tiếp trong những ngày tiếp theo.

Những động thái này cho thấy Kyiv muốn duy trì sự phối hợp với các đồng minh châu Âu trong thời điểm chính sách của Mỹ trở nên khó đoán hơn đối với Ukraine.

Tuy nhiên, châu Âu không thể mặc nhiên thay thế toàn bộ vai trò của Mỹ. Hỗ trợ Ukraine đòi hỏi nguồn lực tài chính lớn, năng lực sản xuất quốc phòng, hệ thống phòng không, tình báo và khả năng cung cấp vũ khí trong thời gian dài. Khả năng châu Âu bù đắp những thiếu hụt nếu Washington giảm hỗ trợ sẽ phụ thuộc vào mức độ phối hợp giữa các nước thành viên và năng lực thực tế của từng lĩnh vực.

Vì thế, việc các lãnh đạo châu Âu thể hiện sự ủng hộ chính trị có ý nghĩa quan trọng, nhưng chưa đủ để bảo đảm Ukraine không chịu ảnh hưởng nếu quan hệ với Mỹ tiếp tục xấu đi.

Phương Tây đã rạn nứt đến mức nào?

Những diễn biến ngày 9 và 10/10 cho thấy bất đồng Mỹ - châu Âu đang nổi lên rõ rệt, nhưng chưa đủ cơ sở để kết luận liên minh phương Tây đã tan rã.

Mỹ và các nước châu Âu vẫn có chung lợi ích trong việc ngăn chiến tranh lan rộng và tìm kiếm một giải pháp cho xung đột Ukraine. Điểm khác biệt nằm ở cách thức đạt được mục tiêu đó, đặc biệt là việc sử dụng trừng phạt kinh tế, kiểm soát xuất khẩu năng lượng và gây sức ép trong đàm phán.

Với chính quyền Trump, việc cho phép một số giao dịch dầu diesel Nga có thể được xem là biện pháp nhằm bổ sung nguồn cung và giảm áp lực giá nhiên liệu trong nước. Tuy nhiên, động thái này cũng tạo ra câu hỏi về tính nhất quán giữa mục tiêu kinh tế của Mỹ và nỗ lực hạn chế nguồn thu của Nga.

Đối với EU, tiếp tục trừng phạt là cách duy trì sức ép lên Moscow và thể hiện cam kết hỗ trợ Ukraine. Nhưng hiệu quả của chiến lược này phụ thuộc vào khả năng thực thi, sự đồng thuận giữa các thành viên và mức độ phối hợp với các đối tác ngoài châu Âu.

Một vấn đề khác là phản ứng của thị trường năng lượng. Nếu nguồn cung diesel Nga thực sự giúp giảm giá nhiên liệu, Washington có thể coi đây là lợi ích kinh tế đáng kể. Ngược lại, nếu lượng hàng giao thực tế thấp hơn kỳ vọng hoặc giá nhiên liệu vẫn cao do những gián đoạn khác, tranh cãi chính trị sẽ càng nổi bật trong khi lợi ích kinh tế chưa rõ ràng.

Về phía Moscow, việc Mỹ cho phép nối lại một số giao dịch dầu diesel có thể mở ra cơ hội thương mại, đồng thời làm lộ rõ khác biệt giữa các đồng minh của Ukraine. Tuy nhiên, chưa thể kết luận thỏa thuận này sẽ tạo ra bước ngoặt trong quan hệ Mỹ - Nga hay làm suy yếu toàn bộ chính sách trừng phạt của phương Tây.

Phép thử đối với sự đoàn kết của phương Tây

Thỏa thuận dầu diesel giữa ông Trump và ông Putin đang trở thành phép thử đối với khả năng phối hợp chính sách giữa Mỹ, châu Âu và Ukraine. Một bên ưu tiên giảm sức ép giá nhiên liệu, bên kia lo ngại nguồn thu năng lượng sẽ giúp Nga tiếp tục chiến tranh, còn Kyiv phải tìm cách duy trì hỗ trợ trong bối cảnh quan hệ với Washington căng thẳng.

Diễn biến tiếp theo sẽ phụ thuộc vào ba yếu tố: lượng diesel Nga thực sự được giao, việc EU thông qua và thực thi các biện pháp trừng phạt mới, cùng khả năng Mỹ và châu Âu tiếp tục phối hợp trong các cuộc đàm phán về Ukraine.

Nếu Washington và Brussels không tìm được tiếng nói chung, Moscow có thể có thêm dư địa khai thác những khác biệt về chính sách giữa các đối tác của Kyiv. Ngược lại, bất đồng về một biện pháp cụ thể không nhất thiết dẫn đến sự đổ vỡ của toàn bộ liên minh, nếu các bên vẫn duy trì hợp tác về an ninh và ngoại giao.

Trước mắt, quyết định của Mỹ cho thấy lợi ích năng lượng, mục tiêu đối ngoại và yêu cầu an ninh đang va chạm trực tiếp trong cuộc chiến Ukraine. Câu hỏi lớn không chỉ là liệu dầu diesel Nga có giúp hạ nhiệt giá nhiên liệu hay không, mà còn là Washington và các đồng minh có thể duy trì một chiến lược chung đối với Moscow trong khi theo đuổi những ưu tiên khác nhau đến mức nào.
 


Đăng nhập một lần thảo luận tẹt ga
Back
Top