Đoạn Video
Ảnh
Lê Nhã Linh
Thành viên nổi tiếng
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngày 9/8 tuyên bố Israel bác bỏ lộ trình hòa bình 15 điểm do Hội đồng Hòa bình (Board of Peace) do Mỹ dẫn đầu đề xuất cho Dải Gaza, đồng thời khẳng định quân đội Israel sẽ không rút khỏi vùng lãnh thổ này cho đến khi Hamas được giải giáp hoàn toàn. Động thái có nguy cơ tạo thêm trở ngại cho nỗ lực của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm duy trì lệnh ngừng bắn và thúc đẩy giai đoạn tiếp theo của tiến trình hòa bình Gaza.
Netanyahu công khai bác bỏ lộ trình 15 điểm
Phát biểu tại cuộc họp nội các ngày 9/8, ông Netanyahu tuyên bố Israel "bác bỏ" văn bản 15 điểm do Hội đồng Hòa bình đưa ra. Nhà lãnh đạo Israel đồng thời nhấn mạnh quân đội nước này sẽ không tiến hành bất kỳ đợt rút quân nào khỏi Gaza trước khi Hamas thực sự bị tước vũ khí.
Theo Reuters, lập trường của Israel khác biệt đáng kể với cách chính quyền Tổng thống Trump và Hội đồng Hòa bình mô tả thỏa thuận đạt được với Hamas hồi cuối tháng 7. Washington coi việc Hamas đồng ý với lộ trình giải giáp là một bước đột phá, trong đó quá trình giải giáp sẽ diễn ra theo từng giai đoạn song song với việc Israel rút quân khỏi Gaza.
Điểm bất đồng cốt lõi nằm ở trình tự thực hiện. Israel muốn Hamas phải hoàn tất việc giải giáp trước khi quân đội nước này rút khỏi Gaza. Trong khi đó, khuôn khổ do Mỹ hậu thuẫn hướng tới việc hai quá trình được triển khai song song, với việc rút quân Israel gắn với những mốc cụ thể của quá trình phi quân sự hóa.
Hamas đã chấp thuận lộ trình 15 điểm như thế nào?
Ngày 30/7, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Hội đồng Hòa bình đã đạt được một thỏa thuận với Hamas về việc "giải giáp hoàn toàn" phong trào này cùng các nhóm vũ trang khác tại Gaza. Theo các nguồn quốc tế, Hamas sau đó đã đồng ý với một lộ trình gồm 15 điểm để triển khai các giai đoạn tiếp theo của thỏa thuận ngừng bắn.
Lộ trình này được xây dựng trên nền tảng kế hoạch Gaza rộng hơn của chính quyền Trump. Bản kế hoạch khung của Hội đồng Hòa bình đề cập tới việc chấm dứt chiến sự, trao trả con tin, tăng cường viện trợ nhân đạo, thành lập một chính quyền kỹ trị Palestine tạm thời, tái thiết Gaza và triển khai một lực lượng ổn định quốc tế.
Về vấn đề an ninh, Hamas và các nhóm vũ trang sẽ không được tham gia quản lý Gaza. Hệ thống đường hầm, cơ sở sản xuất vũ khí và các hạ tầng quân sự sẽ bị phá hủy; vũ khí phải được vô hiệu hóa dưới sự giám sát quốc tế. Một lực lượng ổn định quốc tế cũng được đề xuất triển khai tại Gaza và phối hợp với lực lượng cảnh sát Palestine được tuyển chọn, đào tạo.
Tuy nhiên, chính Israel cho rằng lộ trình mới vẫn chưa đáp ứng yêu cầu về phi quân sự hóa hoàn toàn Gaza trước khi quân đội Israel rút đi. Đây là lý do khiến Jerusalem không chấp nhận văn bản mà Hamas đã đồng ý.
Vì sao vấn đề giải giáp Hamas trở thành điểm nghẽn?
Giải giáp Hamas từ lâu đã là một trong những vấn đề khó giải quyết nhất của tiến trình hòa bình Gaza. Nickolay Mladenov, đại diện cấp cao của Hội đồng Hòa bình phụ trách Gaza, từng cảnh báo rằng tiến trình ngừng bắn bị đình trệ chính vì bất đồng về việc Hamas phải từ bỏ vũ khí. Theo ông, vấn đề này liên quan trực tiếp đến mọi bước tiếp theo, từ tái thiết Gaza, thành lập chính quyền mới cho tới việc Israel rút quân.
Một kế hoạch được trình bày trước đó cũng dự kiến quá trình giải giáp Hamas diễn ra theo nhiều giai đoạn trong khoảng 8 tháng. Đổi lại, lực lượng Israel sẽ từng bước rút khỏi Gaza sau khi các mốc phi quân sự hóa được xác minh.
Nhưng Israel không muốn chấp nhận một cơ chế mà quân đội phải rút trước khi chắc chắn Hamas đã mất hoàn toàn năng lực quân sự. Reuters cho biết Jerusalem yêu cầu việc giải giáp và phi quân sự hóa phải được hoàn tất trước khi rút quân, trong khi Hamas muốn việc Israel chấm dứt các cuộc tấn công và rút quân trở thành một phần của tiến trình thực hiện thỏa thuận.
Mâu thuẫn xuất hiện ngay trong liên minh Mỹ - Israel
Việc ông Netanyahu công khai bác bỏ kế hoạch cho thấy khoảng cách giữa chính phủ Israel và chính quyền Trump đang trở nên rõ ràng hơn.
Washington coi thỏa thuận với Hamas hồi cuối tháng 7 là một bước tiến lớn hướng tới việc chấm dứt xung đột và xây dựng một chính quyền dân sự mới tại Gaza. Trong khi đó, các quan chức Israel cho rằng văn bản mới không giải quyết đầy đủ những yêu cầu an ninh của nước này.
Washington Post trước đó cũng ghi nhận Hội đồng Hòa bình và chính phủ cánh hữu của Israel đang ngày càng có nguy cơ va chạm về tương lai Gaza. Một số quan chức Israel thậm chí công khai phản đối việc rút quân và đưa ra những tuyên bố về việc Israel tiếp tục hiện diện tại Gaza.
Trong khi đó, ông Netanyahu đang chịu sức ép từ các lực lượng cánh hữu trong chính phủ, vốn phản đối việc Israel rút quân khỏi Gaza trước khi Hamas bị loại bỏ hoàn toàn về mặt quân sự. Reuters cũng cho rằng vấn đề Gaza diễn ra trong bối cảnh ông Netanyahu chuẩn bị cho cuộc bầu cử và phải cân bằng giữa sức ép từ các đồng minh cánh hữu với quan hệ với Washington.
Các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn, thỏa thuận ngừng bắn đứng trước thử thách
Bất đồng ngoại giao diễn ra trong lúc tình hình thực địa tại Gaza vẫn căng thẳng. Theo AP, sau cuộc gặp giữa ông Mladenov và ông Netanyahu ngày 3/8, phía Hội đồng Hòa bình đã thúc giục Israel hạn chế các cuộc không kích để tạo điều kiện cho thỏa thuận mới được triển khai. Tuy nhiên, các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn, với 17 người được cho là thiệt mạng trong các đợt tấn công vào cuối tuần đó.
Reuters cho biết các hoạt động quân sự của Israel đã khiến hơn 1.250 người thiệt mạng tại Gaza kể từ khi lệnh ngừng bắn được thiết lập vào tháng 10/2025, phần lớn là dân thường. Điều này càng làm gia tăng áp lực đối với các nỗ lực quốc tế nhằm chuyển từ giai đoạn ngừng bắn sang tái thiết và quản trị Gaza sau chiến tranh.
Tiến trình hòa bình đứng trước một vòng bế tắc mới
Về lý thuyết, lộ trình do Mỹ hậu thuẫn đã đưa ra một công thức để xử lý những vấn đề then chốt của Gaza: Hamas giải giáp, lực lượng quốc tế đảm bảo an ninh, chính quyền kỹ trị Palestine tiếp quản quản lý dân sự và Israel từng bước rút quân. Kế hoạch cũng hướng tới tái thiết cơ sở hạ tầng và tạo điều kiện cho một tương lai chính trị của người Palestine.
Nhưng tuyên bố mới nhất của ông Netanyahu cho thấy các bên vẫn chưa thống nhất được thứ tự và điều kiện thực hiện những bước này. Hamas muốn tiến trình giải giáp gắn với việc Israel rút quân, trong khi Israel yêu cầu Hamas phải bị giải giáp thực sự trước khi quân đội rời Gaza.
Nếu không tìm được cơ chế dung hòa, kế hoạch do Washington thúc đẩy có nguy cơ tiếp tục bị đình trệ. Khi đó, những vấn đề vốn phụ thuộc lẫn nhau như rút quân Israel, giải giáp Hamas, thành lập chính quyền mới, triển khai lực lượng quốc tế và tái thiết Gaza sẽ khó có thể chuyển sang giai đoạn thực hiện.
Vì vậy, tuyên bố ngày 9/8 của ông Netanyahu không chỉ là sự phản đối một văn bản cụ thể mà còn cho thấy bất đồng căn bản về cách thức kết thúc cuộc xung đột Gaza vẫn chưa được giải quyết.
Netanyahu công khai bác bỏ lộ trình 15 điểm
Phát biểu tại cuộc họp nội các ngày 9/8, ông Netanyahu tuyên bố Israel "bác bỏ" văn bản 15 điểm do Hội đồng Hòa bình đưa ra. Nhà lãnh đạo Israel đồng thời nhấn mạnh quân đội nước này sẽ không tiến hành bất kỳ đợt rút quân nào khỏi Gaza trước khi Hamas thực sự bị tước vũ khí.
Theo Reuters, lập trường của Israel khác biệt đáng kể với cách chính quyền Tổng thống Trump và Hội đồng Hòa bình mô tả thỏa thuận đạt được với Hamas hồi cuối tháng 7. Washington coi việc Hamas đồng ý với lộ trình giải giáp là một bước đột phá, trong đó quá trình giải giáp sẽ diễn ra theo từng giai đoạn song song với việc Israel rút quân khỏi Gaza.
Điểm bất đồng cốt lõi nằm ở trình tự thực hiện. Israel muốn Hamas phải hoàn tất việc giải giáp trước khi quân đội nước này rút khỏi Gaza. Trong khi đó, khuôn khổ do Mỹ hậu thuẫn hướng tới việc hai quá trình được triển khai song song, với việc rút quân Israel gắn với những mốc cụ thể của quá trình phi quân sự hóa.
Hamas đã chấp thuận lộ trình 15 điểm như thế nào?
Ngày 30/7, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Hội đồng Hòa bình đã đạt được một thỏa thuận với Hamas về việc "giải giáp hoàn toàn" phong trào này cùng các nhóm vũ trang khác tại Gaza. Theo các nguồn quốc tế, Hamas sau đó đã đồng ý với một lộ trình gồm 15 điểm để triển khai các giai đoạn tiếp theo của thỏa thuận ngừng bắn.
Lộ trình này được xây dựng trên nền tảng kế hoạch Gaza rộng hơn của chính quyền Trump. Bản kế hoạch khung của Hội đồng Hòa bình đề cập tới việc chấm dứt chiến sự, trao trả con tin, tăng cường viện trợ nhân đạo, thành lập một chính quyền kỹ trị Palestine tạm thời, tái thiết Gaza và triển khai một lực lượng ổn định quốc tế.
Về vấn đề an ninh, Hamas và các nhóm vũ trang sẽ không được tham gia quản lý Gaza. Hệ thống đường hầm, cơ sở sản xuất vũ khí và các hạ tầng quân sự sẽ bị phá hủy; vũ khí phải được vô hiệu hóa dưới sự giám sát quốc tế. Một lực lượng ổn định quốc tế cũng được đề xuất triển khai tại Gaza và phối hợp với lực lượng cảnh sát Palestine được tuyển chọn, đào tạo.
Tuy nhiên, chính Israel cho rằng lộ trình mới vẫn chưa đáp ứng yêu cầu về phi quân sự hóa hoàn toàn Gaza trước khi quân đội Israel rút đi. Đây là lý do khiến Jerusalem không chấp nhận văn bản mà Hamas đã đồng ý.
Vì sao vấn đề giải giáp Hamas trở thành điểm nghẽn?
Giải giáp Hamas từ lâu đã là một trong những vấn đề khó giải quyết nhất của tiến trình hòa bình Gaza. Nickolay Mladenov, đại diện cấp cao của Hội đồng Hòa bình phụ trách Gaza, từng cảnh báo rằng tiến trình ngừng bắn bị đình trệ chính vì bất đồng về việc Hamas phải từ bỏ vũ khí. Theo ông, vấn đề này liên quan trực tiếp đến mọi bước tiếp theo, từ tái thiết Gaza, thành lập chính quyền mới cho tới việc Israel rút quân.
Một kế hoạch được trình bày trước đó cũng dự kiến quá trình giải giáp Hamas diễn ra theo nhiều giai đoạn trong khoảng 8 tháng. Đổi lại, lực lượng Israel sẽ từng bước rút khỏi Gaza sau khi các mốc phi quân sự hóa được xác minh.
Nhưng Israel không muốn chấp nhận một cơ chế mà quân đội phải rút trước khi chắc chắn Hamas đã mất hoàn toàn năng lực quân sự. Reuters cho biết Jerusalem yêu cầu việc giải giáp và phi quân sự hóa phải được hoàn tất trước khi rút quân, trong khi Hamas muốn việc Israel chấm dứt các cuộc tấn công và rút quân trở thành một phần của tiến trình thực hiện thỏa thuận.
Mâu thuẫn xuất hiện ngay trong liên minh Mỹ - Israel
Việc ông Netanyahu công khai bác bỏ kế hoạch cho thấy khoảng cách giữa chính phủ Israel và chính quyền Trump đang trở nên rõ ràng hơn.
Washington coi thỏa thuận với Hamas hồi cuối tháng 7 là một bước tiến lớn hướng tới việc chấm dứt xung đột và xây dựng một chính quyền dân sự mới tại Gaza. Trong khi đó, các quan chức Israel cho rằng văn bản mới không giải quyết đầy đủ những yêu cầu an ninh của nước này.
Washington Post trước đó cũng ghi nhận Hội đồng Hòa bình và chính phủ cánh hữu của Israel đang ngày càng có nguy cơ va chạm về tương lai Gaza. Một số quan chức Israel thậm chí công khai phản đối việc rút quân và đưa ra những tuyên bố về việc Israel tiếp tục hiện diện tại Gaza.
Trong khi đó, ông Netanyahu đang chịu sức ép từ các lực lượng cánh hữu trong chính phủ, vốn phản đối việc Israel rút quân khỏi Gaza trước khi Hamas bị loại bỏ hoàn toàn về mặt quân sự. Reuters cũng cho rằng vấn đề Gaza diễn ra trong bối cảnh ông Netanyahu chuẩn bị cho cuộc bầu cử và phải cân bằng giữa sức ép từ các đồng minh cánh hữu với quan hệ với Washington.
Các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn, thỏa thuận ngừng bắn đứng trước thử thách
Bất đồng ngoại giao diễn ra trong lúc tình hình thực địa tại Gaza vẫn căng thẳng. Theo AP, sau cuộc gặp giữa ông Mladenov và ông Netanyahu ngày 3/8, phía Hội đồng Hòa bình đã thúc giục Israel hạn chế các cuộc không kích để tạo điều kiện cho thỏa thuận mới được triển khai. Tuy nhiên, các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn, với 17 người được cho là thiệt mạng trong các đợt tấn công vào cuối tuần đó.
Reuters cho biết các hoạt động quân sự của Israel đã khiến hơn 1.250 người thiệt mạng tại Gaza kể từ khi lệnh ngừng bắn được thiết lập vào tháng 10/2025, phần lớn là dân thường. Điều này càng làm gia tăng áp lực đối với các nỗ lực quốc tế nhằm chuyển từ giai đoạn ngừng bắn sang tái thiết và quản trị Gaza sau chiến tranh.
Tiến trình hòa bình đứng trước một vòng bế tắc mới
Về lý thuyết, lộ trình do Mỹ hậu thuẫn đã đưa ra một công thức để xử lý những vấn đề then chốt của Gaza: Hamas giải giáp, lực lượng quốc tế đảm bảo an ninh, chính quyền kỹ trị Palestine tiếp quản quản lý dân sự và Israel từng bước rút quân. Kế hoạch cũng hướng tới tái thiết cơ sở hạ tầng và tạo điều kiện cho một tương lai chính trị của người Palestine.
Nhưng tuyên bố mới nhất của ông Netanyahu cho thấy các bên vẫn chưa thống nhất được thứ tự và điều kiện thực hiện những bước này. Hamas muốn tiến trình giải giáp gắn với việc Israel rút quân, trong khi Israel yêu cầu Hamas phải bị giải giáp thực sự trước khi quân đội rời Gaza.
Nếu không tìm được cơ chế dung hòa, kế hoạch do Washington thúc đẩy có nguy cơ tiếp tục bị đình trệ. Khi đó, những vấn đề vốn phụ thuộc lẫn nhau như rút quân Israel, giải giáp Hamas, thành lập chính quyền mới, triển khai lực lượng quốc tế và tái thiết Gaza sẽ khó có thể chuyển sang giai đoạn thực hiện.
Vì vậy, tuyên bố ngày 9/8 của ông Netanyahu không chỉ là sự phản đối một văn bản cụ thể mà còn cho thấy bất đồng căn bản về cách thức kết thúc cuộc xung đột Gaza vẫn chưa được giải quyết.
