Nhiệm vụ khó nhất của tân Thủ tướng Ukraine: Giữ đất nước vượt qua mùa đông dưới làn tên lửa Nga

[Ánh Bình Minh]

Chỉ vài giờ sau khi được Quốc hội Ukraine phê chuẩn giữ chức Thủ tướng, ông Serhii Koretskyi đã xác định ngay ưu tiên hàng đầu của chính phủ mới: chuẩn bị cho mùa đông. Trong danh sách các nhiệm vụ từ tăng cường quốc phòng, thúc đẩy hội nhập Liên minh châu Âu (EU) đến ổn định kinh tế, việc bảo đảm người dân có điện, khí đốt và hệ thống sưởi ấm giữa lúc Nga tiếp tục tấn công hạ tầng năng lượng được xem là bài toán cấp bách nhất.

Điều này cũng lý giải vì sao Tổng thống Volodymyr Zelensky lựa chọn một CEO ngành năng lượng thay vì một chính trị gia kỳ cựu để đứng đầu chính phủ.

Mùa đông luôn là "mặt trận thứ hai" của Ukraine

Kể từ khi xung đột với Nga bùng phát, mùa đông không chỉ còn là vấn đề thời tiết đối với Ukraine mà đã trở thành một cuộc chiến thực sự.

Trong hai năm gần đây, Nga liên tục mở các chiến dịch không kích quy mô lớn nhằm vào nhà máy điện, trạm biến áp, kho chứa khí đốt và các tuyến truyền tải điện của Ukraine. Mục tiêu không chỉ là phá hủy cơ sở hạ tầng mà còn gây sức ép lên đời sống dân sự, làm suy giảm khả năng duy trì nền kinh tế và buộc Kiev phải phân tán nguồn lực khỏi tiền tuyến.

Những đợt mất điện kéo dài, thiếu nước sinh hoạt, hệ thống sưởi bị gián đoạn giữa mùa đông giá lạnh đã trở thành hình ảnh quen thuộc tại nhiều thành phố của Ukraine. Đó là lý do truyền thông quốc tế nhận định "chiến trường mùa đông" nhiều khi gây sức ép không kém các cuộc giao tranh ở tiền tuyến.

Lý do một chuyên gia năng lượng được ngồi ghế Thủ tướng?

Việc Serhii Koretskyi được bổ nhiệm khiến nhiều người bất ngờ bởi ông gần như không có kinh nghiệm chính trị.

Tuy nhiên, nếu nhìn vào thách thức lớn nhất mà Ukraine phải đối mặt trong những tháng tới, quyết định của Tổng thống Zelensky lại mang tính toán rất rõ ràng.

Suốt nhiều năm qua, Koretskyi là người điều hành các doanh nghiệp năng lượng lớn nhất Ukraine. Khi tiếp quản Ukrnafta và sau đó là Naftogaz, ông phải giải quyết hàng loạt vấn đề từ thiếu nguồn cung, doanh nghiệp thua lỗ, hạ tầng bị tấn công cho đến bảo đảm dòng khí đốt phục vụ hàng triệu người dân.

Dưới sự điều hành của ông, Ukrnafta được cải thiện đáng kể về hiệu quả kinh doanh, tăng sản lượng khai thác và chuyển từ thua lỗ sang có lãi. Trong khi đó, Naftogaz vẫn duy trì được nguồn cung khí đốt bất chấp nhiều cơ sở hạ tầng liên tục trở thành mục tiêu không kích.

Đó chính là kinh nghiệm mà ông Zelensky kỳ vọng sẽ được áp dụng ở quy mô quốc gia.

Bảo vệ hệ thống năng lượng khó hơn xây dựng nó

Khó khăn lớn nhất của chính phủ mới không phải là thiếu nhà máy điện hay thiếu khí đốt, mà là làm thế nào để các công trình này vẫn hoạt động trong điều kiện liên tục bị tấn công.

Mỗi đợt không kích nhằm vào các trạm biến áp hay kho khí đốt đều có thể kéo theo hàng triệu người mất điện. Sau mỗi cuộc tấn công, Ukraine phải huy động lượng lớn nhân lực và thiết bị để khôi phục hệ thống trong thời gian ngắn nhất.

Trong khi đó, năng lực phòng không vẫn chịu áp lực lớn do Nga gia tăng tần suất sử dụng tên lửa hành trình, tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái tầm xa. Điều này đồng nghĩa với việc chính phủ phải cùng lúc giải quyết ba bài toán: sửa chữa hạ tầng, bảo vệ các công trình còn lại và duy trì đủ nhiên liệu cho mùa đông.

Đó là một nhiệm vụ đòi hỏi sự phối hợp giữa quân đội, ngành năng lượng và toàn bộ bộ máy hành chính.

Không chỉ là điện và khí đốt

Nếu mùa đông khiến hệ thống năng lượng sụp đổ, tác động sẽ lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế.

Các nhà máy có thể phải ngừng sản xuất do thiếu điện. Hệ thống giao thông, bệnh viện, trường học và các dịch vụ công đều bị ảnh hưởng. Doanh nghiệp đối mặt với chi phí vận hành tăng cao, trong khi hàng triệu người dân có nguy cơ phải sống trong điều kiện thiếu điện, thiếu nước và không có hệ thống sưởi ổn định.

Đó cũng là lý do ngay sau khi nhậm chức, Thủ tướng Koretskyi cam kết chính phủ sẽ bảo đảm chi trả đầy đủ lương hưu, trợ cấp xã hội và duy trì hoạt động của các dịch vụ công thiết yếu.

Nói cách khác, bảo vệ hệ thống năng lượng không chỉ nhằm giữ cho các bóng đèn tiếp tục sáng mà còn để bảo đảm bộ máy nhà nước và nền kinh tế vẫn vận hành.

Cuộc đua với thời gian

Khác với nhiều chương trình cải cách có thể kéo dài nhiều năm, việc chuẩn bị cho mùa đông chỉ có vài tháng.

Chính phủ mới phải nhanh chóng bổ sung lượng khí đốt dự trữ, sửa chữa các nhà máy điện bị hư hại, gia cố hệ thống truyền tải, xây dựng phương án cấp điện dự phòng, đồng thời phối hợp với các nước châu Âu để bảo đảm nguồn nhập khẩu năng lượng khi cần thiết.

Bên cạnh đó là nhiệm vụ huy động thêm viện trợ quốc tế cho các dự án phục hồi hạ tầng, đặc biệt là các hệ thống phòng không nhằm bảo vệ các cơ sở năng lượng khỏi các đợt tấn công tiếp theo.

Đây là cuộc chạy đua không chỉ với thời tiết mà còn với nhịp độ các cuộc không kích.

Phép thử đầu tiên của tân Thủ tướng

Trên cương vị người đứng đầu chính phủ, Serhii Koretskyi sẽ phải chứng minh rằng kinh nghiệm điều hành doanh nghiệp có thể chuyển hóa thành năng lực quản trị quốc gia trong thời chiến.

Nếu Ukraine vượt qua mùa đông với hệ thống điện ổn định, nguồn cung khí đốt được bảo đảm và đời sống người dân ít bị gián đoạn, đó sẽ là minh chứng rõ ràng nhất cho hiệu quả của chính phủ mới.

Ngược lại, bất kỳ sự cố nghiêm trọng nào về năng lượng cũng sẽ nhanh chóng trở thành phép thử đối với uy tín của vị Thủ tướng vừa nhậm chức.

Bởi trong bối cảnh cuộc xung đột với Nga vẫn chưa có hồi kết, nhiệm vụ quan trọng nhất của Serhii Koretskyi không chỉ là điều hành nền kinh tế hay thúc đẩy cải cách. Trước mắt, ông phải giúp Ukraine vượt qua mùa đông - mùa đông được dự báo sẽ tiếp tục diễn ra dưới những đợt không kích nhằm vào hạ tầng năng lượng, nơi được xem là "mạch máu" của đất nước Ukraine trong thời chiến.