Nhiều địa phương bắt đầu phát sách giáo khoa miễn phí, phụ huynh cần lưu ý gì?

[Cô giáo Vân]

Từ năm học 2026-2027, nhiều địa phương bắt đầu triển khai chính sách cấp sách giáo khoa miễn phí cho học sinh. Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng đây không phải là phát sách để sở hữu, mà phần lớn là cho học sinh mượn sử dụng trong năm học và phải hoàn trả cho nhà trường vào cuối năm. Nếu sách bị mất hoặc hư hỏng vượt quá mức hao mòn thông thường, học sinh hoặc phụ huynh có thể phải bồi hoàn theo quy định.

Đây là một chính sách rất nhân văn, giúp giảm đáng kể chi phí đầu năm học cho các gia đình. Nhưng để chính sách phát huy hiệu quả lâu dài, mỗi cuốn sách cần được sử dụng nhiều năm, nhiều thế hệ học sinh. Vì vậy, ngay từ đầu năm, phụ huynh nên lưu ý một số vấn đề sau.

Trước hết, hãy coi bộ sách giáo khoa là tài sản chung chứ không phải đồ dùng cá nhân. Sau khi nhận sách, nên kiểm tra ngay số lượng và tình trạng từng cuốn, nếu phát hiện thiếu trang, rách hoặc in lỗi cần báo ngay cho giáo viên để tránh phát sinh tranh cãi khi trả sách cuối năm.

Phụ huynh cũng nên bọc bìa toàn bộ sách, dán nhãn ghi tên học sinh ở vị trí quy định và hướng dẫn con cất sách vào cặp đúng cách. Chỉ vài thao tác đơn giản này cũng có thể giúp sách bền hơn rất nhiều sau một năm sử dụng.

Đặc biệt, không nên viết, vẽ trực tiếp lên sách nếu không có yêu cầu bắt buộc. Hiện nay vẫn có một số sách, nhất là ở bậc tiểu học, có phần bài tập để học sinh điền đáp án. Nếu có thể, phụ huynh nên hướng dẫn con làm vào vở hoặc giấy nháp để cuốn sách vẫn có thể sử dụng cho khóa sau. Về lâu dài, ngành giáo dục cũng nên nghiên cứu tách phần bài tập thành vở bài tập riêng, còn sách giáo khoa chỉ giữ nội dung học.

Một điểm cần lưu ý là sách tiếng Anh thường có giá cao nhất trong bộ sách giáo khoa do có nhiều trang màu, chất lượng in cao và đi kèm học liệu. Nếu làm mất hoặc hư hỏng cuốn sách này, khoản bồi hoàn có thể lớn hơn các môn khác. Vì vậy, phụ huynh nên nhắc con đặc biệt giữ gìn sách tiếng Anh, tránh để quên ở lớp, làm ướt hoặc xé rách.

Bên cạnh trách nhiệm của gia đình, nhà trường cũng cần có quy chế quản lý rõ ràng. Khi phát sách, nên lập danh sách bàn giao, ghi nhận tình trạng sách. Cuối năm, việc kiểm tra cần dựa trên tiêu chí cụ thể, phân biệt rõ hao mòn tự nhiên với hư hỏng do bất cẩn. Một cuốn sách hơi cũ sau một năm học là điều bình thường, nhưng mất sách, rách nhiều trang, viết kín nội dung hoặc làm hỏng không thể tiếp tục sử dụng thì cần có quy định bồi hoàn minh bạch.

Các trường cũng nên xây dựng một "quy trình chăm sóc sách giáo khoa". Những cuốn chỉ bong gáy hoặc rách nhẹ có thể được dán, ép bìa để tiếp tục đưa vào sử dụng, thay vì loại bỏ ngay. Đồng thời, nên có một lượng sách dự phòng để hỗ trợ học sinh chuyển trường hoặc thay thế trong những trường hợp bất khả kháng.

Một góp ý khác là nhà trường cần thông báo rõ với phụ huynh ngay từ đầu năm về quyền và trách nhiệm khi mượn sách. Nhiều gia đình có thể chưa hiểu đây là sách phải hoàn trả, dẫn đến tâm lý sử dụng như tài sản riêng. Khi phụ huynh nắm rõ quy định, việc phối hợp nhắc nhở con giữ gìn sách sẽ hiệu quả hơn.

Chính sách miễn phí sách giáo khoa chỉ thực sự thành công khi mỗi bộ sách có thể phục vụ nhiều khóa học sinh. Điều đó không chỉ giúp tiết kiệm ngân sách mà còn hình thành cho học sinh ý thức trân trọng tài sản công. Mỗi cuốn sách được giữ gìn cẩn thận hôm nay sẽ giúp thêm một học sinh khác được học bằng chính cuốn sách đó vào năm sau. Đó cũng là giá trị lớn nhất mà chính sách này hướng tới.