Pickaxe Mountain là gì mà ông Trump tuyên bố sẽ "phá hủy"? Bên trong "pháo đài hạt nhân" được cho là kiên cố nhất của Iran

[Ánh Bình Minh]

Trong tuyên bố mới nhất về chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, ông Donald Trump khẳng định quân đội Mỹ sẽ "phá hủy Pickaxe Mountain" nếu Tehran không thay đổi hành vi. Phát biểu này nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới quan sát quốc tế bởi Pickaxe Mountain được xem là một trong những cơ sở quân sự và hạt nhân bí mật, kiên cố bậc nhất của Iran. Vậy Pickaxe Mountain là gì và vì sao nơi này lại trở thành mục tiêu mới của Washington?

Pickaxe Mountain nằm ở đâu?

Pickaxe Mountain là tên mà giới tình báo và truyền thông phương Tây dùng để chỉ một khu vực núi nằm gần tổ hợp hạt nhân Natanz, tỉnh Isfahan, miền trung Iran.

Trong nhiều năm qua, các ảnh vệ tinh thương mại đã ghi nhận hoạt động đào hầm quy mô lớn tại đây. Theo các chuyên gia của Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS), Iran đã xây dựng nhiều đường hầm sâu xuyên qua lòng núi cùng hệ thống cửa hầm được gia cố bằng bê tông cốt thép, tạo thành một tổ hợp ngầm có khả năng chống chịu rất cao trước các cuộc không kích.

Khác với các cơ sở hạt nhân từng bị tấn công trước đây, Pickaxe Mountain được cho là được thiết kế ngay từ đầu để đối phó với các loại bom xuyên phá hầm ngầm hiện đại.

Vì sao Pickaxe Mountain được xem là "pháo đài hạt nhân"?

Theo Reuters và nhiều chuyên gia hạt nhân quốc tế, điều khiến Pickaxe Mountain trở nên đặc biệt không phải quy mô mà là độ sâu và khả năng bảo vệ.

Các ảnh vệ tinh do Planet Labs và Maxar Technologies công bố cho thấy khu vực này có ít nhất hai hệ thống đường hầm lớn ăn sâu vào lòng núi cùng nhiều lối vào riêng biệt. Một số chuyên gia ước tính các công trình được xây dựng sâu hơn đáng kể so với cơ sở làm giàu uranium Fordow – vốn từng được coi là cơ sở hạt nhân kiên cố nhất của Iran.

Việc xây dựng dưới lớp đá dày giúp các cơ sở này có thể chịu được những đợt không kích thông thường, đồng thời làm giảm đáng kể hiệu quả của các loại bom xuyên boong-ke.

Chính vì vậy, Pickaxe Mountain được nhiều nhà phân tích gọi là "pháo đài hạt nhân" mới của Iran.

Iran xây gì bên trong ngọn núi?

Cho đến nay, Tehran chưa từng công bố chính thức chức năng của Pickaxe Mountain.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS) cùng nhiều chuyên gia phương Tây, khu vực này nhiều khả năng được sử dụng để phục vụ chương trình hạt nhân hoặc lưu giữ các thiết bị, máy ly tâm và vật liệu nhạy cảm.

Một số chuyên gia còn cho rằng Iran có thể đã chuyển một phần dây chuyền sản xuất hoặc nghiên cứu từ các cơ sở dễ bị tấn công sang hệ thống hầm ngầm mới nhằm giảm nguy cơ bị phá hủy trong trường hợp xảy ra chiến tranh.

Điều này khiến Pickaxe Mountain trở thành một trong những địa điểm được tình báo Mỹ và Israel theo dõi sát sao trong nhiều năm qua.

Vì sao ông Trump lại nhắc đích danh Pickaxe Mountain?

Phát biểu của Tổng thống Donald Trump được nhiều chuyên gia xem là dấu hiệu cho thấy Washington tin rằng chương trình hạt nhân của Iran chưa bị vô hiệu hóa hoàn toàn.

Trước đó, sau chiến dịch quân sự đầu tiên, Nhà Trắng từng tuyên bố đã giáng đòn nặng vào các cơ sở hạt nhân của Tehran. Tuy nhiên, việc ông Trump tuyên bố sẽ tiếp tục "phá hủy Pickaxe Mountain" cho thấy Mỹ hiện đánh giá vẫn còn những mục tiêu quan trọng chưa bị đánh trúng.

Theo Reuters, đây được xem như sự thừa nhận rằng năng lực hạt nhân cốt lõi của Iran có thể vẫn tồn tại trong các công trình ngầm được bảo vệ kỹ lưỡng.

Nói cách khác, Pickaxe Mountain đã trở thành biểu tượng của phần "chưa hoàn thành" trong chiến dịch quân sự của Mỹ.

Mỹ có đủ khả năng phá hủy Pickaxe Mountain?

Đây là câu hỏi gây nhiều tranh luận trong giới quân sự.

Mỹ hiện sở hữu bom xuyên phá GBU-57 Massive Ordnance Penetrator (MOP), loại bom nặng khoảng 13,6 tấn được thiết kế để tấn công các mục tiêu nằm sâu dưới lòng đất.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định ngay cả loại bom này cũng chưa chắc có thể phá hủy hoàn toàn một hệ thống hầm được xây dựng sâu trong núi đá cứng, đặc biệt nếu Iran đã thiết kế nhiều lớp phòng vệ hoặc nhiều đường hầm độc lập.

Một số cựu quan chức quân đội Mỹ cho rằng nếu muốn vô hiệu hóa hoàn toàn Pickaxe Mountain, Washington có thể phải tiến hành nhiều đợt tấn công liên tiếp nhằm vào cùng một khu vực thay vì chỉ sử dụng một đòn đánh đơn lẻ.

Không chỉ là mục tiêu quân sự

Giới phân tích cho rằng việc Tổng thống Trump công khai nhắc tên Pickaxe Mountain còn mang ý nghĩa chính trị và chiến lược.

Thứ nhất, đây là thông điệp gửi tới Iran rằng Mỹ biết rõ vị trí và mức độ quan trọng của các cơ sở ngầm.

Thứ hai, tuyên bố này nhằm trấn an các đồng minh của Washington, đặc biệt là Israel và các quốc gia vùng Vịnh, rằng Mỹ vẫn quyết tâm ngăn chặn Iran phát triển năng lực hạt nhân.

Thứ ba, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược với Nga và Trung Quốc ngày càng gay gắt, việc nhấn mạnh khả năng tấn công những mục tiêu được coi là "bất khả xâm phạm" cũng là cách Washington thể hiện năng lực răn đe quân sự.

Pickaxe Mountain có thể trở thành tâm điểm của cuộc đối đầu mới

Nếu trước đây Natanz và Fordow là hai cái tên thường xuyên xuất hiện trong các cuộc tranh cãi về chương trình hạt nhân Iran, thì Pickaxe Mountain đang nổi lên như biểu tượng mới của cuộc đối đầu giữa Tehran và Washington.

Đối với Iran, đây được cho là lớp "lá chắn cuối cùng" bảo vệ năng lực hạt nhân trong trường hợp xảy ra chiến tranh. Còn với Mỹ, sự tồn tại của tổ hợp hầm ngầm này đồng nghĩa với việc mục tiêu vô hiệu hóa hoàn toàn chương trình hạt nhân Iran vẫn chưa đạt được.

Chính vì vậy, việc Tổng thống Trump tuyên bố sẽ "phá hủy Pickaxe Mountain" không chỉ là một phát ngôn cứng rắn, mà còn cho thấy ngọn núi này nhiều khả năng sẽ trở thành một trong những mục tiêu chiến lược quan trọng nhất nếu căng thẳng Mỹ - Iran tiếp tục leo thang trong thời gian tới.