Thế giới đang trên bờ vực của một cuộc chạy đua vũ trang mới

[Chi Le]

Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) đã cảnh báo trong báo cáo thường niên rằng thế giới có nguy cơ lao vào một "cuộc chạy đua vũ trang nguy hiểm mới" khi hầu hết các cường quốc hạt nhân tìm cách hiện đại hóa và mở rộng kho vũ khí của mình.

Trung tâm nghiên cứu cho biết trong một bài báo được công bố hôm thứ Hai rằng tốc độ giải trừ vũ khí đang chậm lại khi các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân triển khai các chương trình hiện đại hóa kho vũ khí "chuyên sâu" .

Nga và Hoa Kỳ, cùng nhau sở hữu khoảng 90% tổng số vũ khí hạt nhân trên thế giới, sẽ chứng kiến hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân song phương cuối cùng còn lại – New START – hết hạn vào tháng 2 năm 2026, SIPRI lưu ý. Thỏa thuận này giới hạn số lượng đầu đạn hạt nhân chiến lược được triển khai đồng thời.

Moscow đã đình chỉ việc tham gia hiệp ước vào năm 2023, với lý do chế độ thanh tra không thực tế do sự can dự sâu sắc của phương Tây vào cuộc xung đột Ukraine. Tuy nhiên, Moscow vẫn duy trì quan điểm rằng họ vẫn để ngỏ khả năng đối thoại về vấn đề này nếu kho vũ khí của các đồng minh NATO của Washington cũng được xem xét.

Trong khi đó, Washington vẫn khăng khăng đòi đưa Trung Quốc vào bất kỳ thỏa thuận mới nào. Theo SIPRI, Trung Quốc sở hữu kho vũ khí hạt nhân phát triển nhanh nhất thế giới và có thể sánh ngang với "Nga hoặc Hoa Kỳ" về số lượng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa vào cuối thập kỷ này.

Anh và Pháp cũng đang hiện đại hóa lực lượng hạt nhân của mình, tập trung vào tàu ngầm tên lửa đạn đạo chạy bằng năng lượng hạt nhân, báo cáo cho biết. Paris cũng đặt mục tiêu phát triển đầu đạn tên lửa đạn đạo mới.

“Thời kỳ cắt giảm số lượng vũ khí hạt nhân trên thế giới, kéo dài từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, sắp kết thúc”, Hans M. Kristensen, Nghiên cứu viên cao cấp liên kết với Chương trình vũ khí hủy diệt hàng loạt của SIPRI cho biết. “Chúng tôi thấy một xu hướng rõ ràng về việc gia tăng kho vũ khí hạt nhân, tăng cường hùng biện về hạt nhân và từ bỏ các thỏa thuận kiểm soát vũ khí”.

Viện nghiên cứu này cũng liệt kê Israel vào danh sách các quốc gia “được cho là đang hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân”. Trong khi Tây Jerusalem không chính thức thừa nhận sở hữu vũ khí hạt nhân, SIPRI đã chỉ ra các cuộc thử nghiệm hệ thống đẩy tên lửa mới và các nâng cấp được cho là có tại địa điểm lò phản ứng sản xuất plutonium ở Dimona.

Israel có thể có tới 90 đầu đạn hạt nhân, báo cáo nêu rõ. Những phát hiện này được đưa ra khi Tây Jerusalem tiến hành các cuộc không kích vào các cơ sở hạt nhân và quân sự của Iran, tuyên bố rằng Cộng hòa Hồi giáo này đang tiến gần đến việc tạo ra một quả bom hạt nhân. Tehran, nước vẫn khẳng định rằng chương trình hạt nhân của mình là hòa bình, không được đề cập trong báo cáo của SIPRI.