Tranh cãi cha mẹ chia thừa kế chỉ gọi con đẻ, con dâu rể không được tham gia

[AfterSixty]

Mới đây trên mạng xã hội có một chủ đề rất nóng, gây tranh cãi om xòm: cha mẹ chia thừa kế nhưng chỉ gọi con đẻ, không cho con dâu rể tham gia là một vấn đề xã hội khá phổ biến và gây nhiều ý kiến trái chiều. Bề ngoài, đây là chuyện riêng của từng gia đình, nhưng thực chất nó chạm đến những câu hỏi lớn hơn về quyền, trách nhiệm và vị trí của các mối quan hệ trong gia đình hiện đại.

Một luồng ý kiến cho rằng cách làm này là không thỏa đáng. Theo họ, khi con cái đã lập gia đình, con dâu và con rể không còn là “người ngoài” mà là thành viên gắn bó trực tiếp với đời sống của gia đình. Trong thực tế, nhiều con dâu rể cùng lao động, cùng chăm sóc cha mẹ lúc ốm đau, cùng gánh vác trách nhiệm tinh thần lẫn vật chất. Nếu khi bàn đến thừa kế, họ hoàn toàn bị loại ra ngoài, điều đó dễ tạo cảm giác chỉ có nghĩa vụ mà không có quyền lợi. Lập luận này nhấn mạnh rằng quyền và trách nhiệm nên đi cùng nhau, nếu đã kỳ vọng con dâu rể có trách nhiệm lâu dài thì cũng cần ghi nhận vai trò của họ một cách công bằng.

Ngược lại, không ít người đồng tình với việc cha mẹ chỉ gọi con đẻ khi chia thừa kế. Theo quan điểm này, tài sản là kết quả của cả một đời vất vả, nên cha mẹ có toàn quyền quyết định để lại cho ai và theo cách nào. Việc mời con dâu rể tham gia bàn bạc có thể khiến câu chuyện trở nên phức tạp, nảy sinh so đo, mâu thuẫn và làm mất đoàn kết gia đình. Hơn nữa, khi cha mẹ chia cho con ruột, về bản chất gia đình nhỏ của người con đó, bao gồm cả vợ hoặc chồng, vẫn được hưởng lợi gián tiếp. Vì vậy, con dâu rể nên giữ sự tế nhị, đứng ngoài quan sát thay vì can dự sâu, tránh để mình rơi vào tình thế khó xử hoặc bị xem là tranh chấp tài sản.

Việc không cho con dâu rể tham gia bị đẩy sang một hướng tôi thấy phản cảm: không có quyền thì cũng không cần trách nhiệm. Quan điểm này nghe có vẻ công bằng theo logic trao đổi, nhưng nếu nhìn sâu hơn, nó lại làm nghèo đi bản chất của mối quan hệ gia đình.

Gia đình không phải là một hợp đồng dân sự, nơi quyền lợi và nghĩa vụ được cân đo đong đếm một cách sòng phẳng. Việc chăm sóc cha mẹ khi ốm đau, về già trước hết xuất phát từ bổn phận làm con của người con ruột. Con dâu hay con rể tham gia vào trách nhiệm ấy là thông qua hôn nhân, thông qua sự gắn bó với người bạn đời của mình, chứ không phải vì một “suất” trong cuộc họp chia thừa kế. Nếu chỉ vì không được mời bàn chuyện tài sản mà phủi tay với trách nhiệm, thì vấn đề không nằm ở cách chia thừa kế, mà nằm ở cách hiểu sai về đạo làm con.

Cũng cần nhìn nhận rằng, cha mẹ để lại tài sản cho con ruột không đồng nghĩa với việc gạt bỏ con dâu rể. Trong đời sống thực tế, thừa kế cho con của họ cũng chính là cho gia đình nhỏ của người con đó. Ngôi nhà, mảnh đất hay khoản tiền ấy thường được dùng để nuôi dưỡng, ổn định cuộc sống chung của cả hai vợ chồng và con cái. Việc yêu cầu con dâu rể đứng ngoài cuộc bàn bạc không nhất thiết là sự coi thường, mà nhiều khi chỉ là mong muốn giữ cho câu chuyện gọn gàng, tránh va chạm không cần thiết.

Ở chiều ngược lại, sự tế nhị của con dâu rể cũng là một dạng trưởng thành trong quan hệ gia đình. Biết khi nào nên góp ý, khi nào nên lùi lại, không phải vì yếu thế mà vì hiểu rõ vị trí của mình. Việc tự đặt mình ra ngoài cuộc tranh chấp thừa kế đôi khi lại giúp giữ được hòa khí, tránh những rạn nứt khó hàn gắn sau này.

Tranh cãi này cho thấy một điều quan trọng: nếu coi thừa kế là thước đo để quyết định trách nhiệm, gia đình sẽ dần bị biến thành nơi tính toán hơn thua. Khi mỗi người hiểu rằng bổn phận làm con không phụ thuộc vào việc được gọi tên trong cuộc họp chia tài sản, còn thừa kế cho con ruột cũng đã bao hàm lợi ích chung của gia đình nhỏ, thì mối quan hệ giữa cha mẹ, con cái và con dâu rể mới có thể bền vững, vượt lên trên những con số và giấy tờ.