Đoạn Video
Ảnh
Ánh Bình Minh✔
Thành viên nổi tiếng
Hôi miệng kéo dài khiến nhiều người nghĩ nguyên nhân nằm ở răng, nướu hoặc vệ sinh khoang miệng. Tuy nhiên, ở một số trường hợp, tình trạng này có thể liên quan đến trào ngược dạ dày thực quản (GERD), đặc biệt khi hôi miệng đi kèm ợ nóng, ợ chua, cảm giác chua hoặc đắng trong miệng, thức ăn hay dịch dạ dày trào lên cổ họng.
Các nghiên cứu đã ghi nhận mối liên quan giữa GERD với một số vấn đề trong khoang miệng, trong đó có hôi miệng. Tuy nhiên, không nên mặc định cứ hôi miệng là do dạ dày, bởi phần lớn các trường hợp hôi miệng vẫn có thể liên quan đến các vấn đề trong miệng như mảng bám, bệnh nướu, sâu răng, vi khuẩn trên lưỡi hoặc khô miệng.
Vì sao trào ngược có thể khiến hơi thở có mùi?
Khi bị GERD, dịch và thức ăn trong dạ dày có thể trào ngược lên thực quản, thậm chí lên họng và miệng. Người bệnh có thể cảm nhận vị chua, đắng hoặc mùi khó chịu sau những đợt trào ngược.
GERD cũng có thể gây các triệu chứng ngoài thực quản như ho kéo dài, khàn giọng hoặc những biểu hiện ở vùng miệng, họng. Một tổng quan hệ thống về GERD và sức khỏe răng miệng cho thấy hôi miệng có thể là một trong những biểu hiện ngoài thực quản ở người mắc GERD, dù mối quan hệ này không có nghĩa mọi trường hợp hôi miệng đều xuất phát từ trào ngược.
Ngoài ra, môi trường axit do dịch trào ngược có thể ảnh hưởng đến răng. Tình trạng tiếp xúc thường xuyên với axit có thể góp phần gây mòn răng, từ đó làm sức khỏe răng miệng xấu đi và có thể khiến vấn đề về hơi thở trở nên rõ rệt hơn.
Trước hết cần xác định hôi miệng có thực sự do trào ngược
Đây là bước quan trọng vì điều trị dạ dày nhưng bỏ qua nguyên nhân trong khoang miệng sẽ khó giải quyết được tình trạng hôi miệng.
Nếu hôi miệng kéo dài, nên kiểm tra răng và nướu để loại trừ sâu răng, viêm nướu, viêm nha chu, mảng bám hoặc các vấn đề khác. Vi khuẩn trong mảng bám và các hợp chất lưu huỳnh dễ bay hơi là những yếu tố quan trọng tạo ra mùi hôi trong miệng.
Khô miệng cũng là một nguyên nhân đáng chú ý. Khi lượng nước bọt giảm, khả năng làm sạch tự nhiên của khoang miệng giảm theo, đồng thời nguy cơ hôi miệng, sâu răng và bệnh nướu tăng lên. Một số thuốc, mất nước, hút thuốc, uống nhiều caffeine và một số bệnh lý có thể gây khô miệng.
Vì vậy, nếu đã vệ sinh răng miệng tốt nhưng hơi thở vẫn có mùi, đặc biệt kèm ợ nóng, ợ chua hoặc dịch chua trào lên họng, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ tiêu hóa để đánh giá khả năng GERD.
Nếu hôi miệng liên quan đến trào ngược, cần kiểm soát GERD
Không có cách trị hôi miệng do trào ngược hiệu quả nếu tình trạng trào ngược vẫn diễn ra thường xuyên. Mục tiêu quan trọng là kiểm soát nguyên nhân gây trào ngược.
Một trong những thay đổi đơn giản nhưng có ích là không nằm ngay sau khi ăn. Người bị GERD, đặc biệt người thường có triệu chứng về đêm, nên ăn bữa cuối ít nhất 2-3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ.
Nếu thừa cân hoặc béo phì, giảm cân có thể giúp cải thiện triệu chứng GERD. Các hướng dẫn của American College of Gastroenterology khuyến nghị giảm cân ở người thừa cân hoặc béo phì mắc GERD.
Người bệnh cũng nên chú ý những thực phẩm hoặc đồ uống thực sự làm triệu chứng của mình nặng hơn. Các tác nhân thường được nhắc đến gồm thực phẩm nhiều chất béo, chocolate, caffeine, bạc hà, đồ cay, thực phẩm có tính axit và rượu. Tuy nhiên, không nhất thiết phải kiêng toàn bộ nếu chúng không gây triệu chứng ở từng người.
Nếu thường xuyên bị trào ngược ban đêm, có thể nâng phần đầu giường khoảng 15-20 cm bằng nêm hoặc giải pháp nâng đầu giường phù hợp. Chỉ kê thêm nhiều gối không phải là cách tối ưu để tạo độ dốc cho cơ thể.
Bỏ thuốc lá, tránh mặc quần áo quá chật quanh vùng bụng và ăn chậm, nhai kỹ cũng có thể giúp giảm các yếu tố làm trầm trọng thêm tình trạng trào ngược.
Đừng chỉ súc miệng để che mùi
Nước súc miệng có thể giúp kiểm soát mùi trong thời gian nhất định, nhưng không thay thế việc điều trị nguyên nhân.
Theo Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA), nước súc miệng mỹ phẩm chủ yếu giúp che mùi tạm thời, trong khi một số loại nước súc miệng điều trị có thành phần kháng khuẩn có thể giúp kiểm soát các yếu tố gây hôi miệng tốt hơn. Tuy nhiên, nước súc miệng vẫn không thay thế việc đánh răng và làm sạch kẽ răng hằng ngày.
Người bị hôi miệng nên đánh răng ít nhất hai lần mỗi ngày bằng kem đánh răng có fluoride, làm sạch kẽ răng hằng ngày và vệ sinh lưỡi. Nếu có dấu hiệu bệnh nướu, sâu răng hoặc cao răng, nên đi khám nha khoa thay vì chỉ sử dụng sản phẩm khử mùi.
Nếu miệng thường xuyên khô, uống đủ nước và có thể sử dụng kẹo cao su không đường để kích thích tiết nước bọt. ADA ghi nhận nhai kẹo cao su không đường có thể làm tăng dòng chảy nước bọt.
Có cần uống thuốc dạ dày không?
Nếu được chẩn đoán GERD, bác sĩ có thể chỉ định thuốc tùy mức độ và tình trạng của từng người. Các nhóm thuốc thường được sử dụng gồm thuốc kháng acid, thuốc chẹn H2 và thuốc ức chế bơm proton (PPI).
PPI có khả năng giảm tiết acid mạnh hơn thuốc chẹn H2 và có hiệu quả trong việc làm lành tổn thương niêm mạc thực quản ở nhiều người mắc GERD. Tuy nhiên, việc dùng thuốc kéo dài hoặc tự ý dùng thuốc trong thời gian dài nên được trao đổi với bác sĩ để cân nhắc lợi ích và nguy cơ.
Đặc biệt, không nên tự kết luận rằng hôi miệng là do "dư axit" rồi tự mua thuốc giảm acid dùng kéo dài. Nếu triệu chứng tái diễn thường xuyên, cần xác định đúng nguyên nhân và mức độ bệnh.
Khi nào cần đi khám?
Người bị ợ nóng hoặc các triệu chứng liên quan đến trào ngược từ hai lần mỗi tuần trở lên, hoặc phải thường xuyên sử dụng thuốc không kê đơn để kiểm soát triệu chứng, nên trao đổi với bác sĩ.
Cần đi khám sớm nếu xuất hiện khó nuốt hoặc đau khi nuốt, nôn dai dẳng, sụt cân không rõ nguyên nhân, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen. Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo biến chứng hoặc một bệnh lý khác cần được đánh giá.
Tóm lại, nếu trào ngược dạ dày thực quản đi kèm hôi miệng, cách xử lý không chỉ là tìm một loại nước súc miệng để khử mùi. Cần đồng thời kiểm soát tình trạng trào ngược, duy trì vệ sinh răng miệng tốt và kiểm tra các nguyên nhân khác như sâu răng, bệnh nướu hoặc khô miệng. Khi kiểm soát được nguyên nhân, tình trạng hơi thở có mùi mới có cơ hội cải thiện bền vững.
Các nghiên cứu đã ghi nhận mối liên quan giữa GERD với một số vấn đề trong khoang miệng, trong đó có hôi miệng. Tuy nhiên, không nên mặc định cứ hôi miệng là do dạ dày, bởi phần lớn các trường hợp hôi miệng vẫn có thể liên quan đến các vấn đề trong miệng như mảng bám, bệnh nướu, sâu răng, vi khuẩn trên lưỡi hoặc khô miệng.
Vì sao trào ngược có thể khiến hơi thở có mùi?
Khi bị GERD, dịch và thức ăn trong dạ dày có thể trào ngược lên thực quản, thậm chí lên họng và miệng. Người bệnh có thể cảm nhận vị chua, đắng hoặc mùi khó chịu sau những đợt trào ngược.
GERD cũng có thể gây các triệu chứng ngoài thực quản như ho kéo dài, khàn giọng hoặc những biểu hiện ở vùng miệng, họng. Một tổng quan hệ thống về GERD và sức khỏe răng miệng cho thấy hôi miệng có thể là một trong những biểu hiện ngoài thực quản ở người mắc GERD, dù mối quan hệ này không có nghĩa mọi trường hợp hôi miệng đều xuất phát từ trào ngược.
Ngoài ra, môi trường axit do dịch trào ngược có thể ảnh hưởng đến răng. Tình trạng tiếp xúc thường xuyên với axit có thể góp phần gây mòn răng, từ đó làm sức khỏe răng miệng xấu đi và có thể khiến vấn đề về hơi thở trở nên rõ rệt hơn.
Trước hết cần xác định hôi miệng có thực sự do trào ngược
Đây là bước quan trọng vì điều trị dạ dày nhưng bỏ qua nguyên nhân trong khoang miệng sẽ khó giải quyết được tình trạng hôi miệng.
Nếu hôi miệng kéo dài, nên kiểm tra răng và nướu để loại trừ sâu răng, viêm nướu, viêm nha chu, mảng bám hoặc các vấn đề khác. Vi khuẩn trong mảng bám và các hợp chất lưu huỳnh dễ bay hơi là những yếu tố quan trọng tạo ra mùi hôi trong miệng.
Khô miệng cũng là một nguyên nhân đáng chú ý. Khi lượng nước bọt giảm, khả năng làm sạch tự nhiên của khoang miệng giảm theo, đồng thời nguy cơ hôi miệng, sâu răng và bệnh nướu tăng lên. Một số thuốc, mất nước, hút thuốc, uống nhiều caffeine và một số bệnh lý có thể gây khô miệng.
Vì vậy, nếu đã vệ sinh răng miệng tốt nhưng hơi thở vẫn có mùi, đặc biệt kèm ợ nóng, ợ chua hoặc dịch chua trào lên họng, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ tiêu hóa để đánh giá khả năng GERD.
Nếu hôi miệng liên quan đến trào ngược, cần kiểm soát GERD
Không có cách trị hôi miệng do trào ngược hiệu quả nếu tình trạng trào ngược vẫn diễn ra thường xuyên. Mục tiêu quan trọng là kiểm soát nguyên nhân gây trào ngược.
Một trong những thay đổi đơn giản nhưng có ích là không nằm ngay sau khi ăn. Người bị GERD, đặc biệt người thường có triệu chứng về đêm, nên ăn bữa cuối ít nhất 2-3 giờ trước khi nằm hoặc đi ngủ.
Nếu thừa cân hoặc béo phì, giảm cân có thể giúp cải thiện triệu chứng GERD. Các hướng dẫn của American College of Gastroenterology khuyến nghị giảm cân ở người thừa cân hoặc béo phì mắc GERD.
Người bệnh cũng nên chú ý những thực phẩm hoặc đồ uống thực sự làm triệu chứng của mình nặng hơn. Các tác nhân thường được nhắc đến gồm thực phẩm nhiều chất béo, chocolate, caffeine, bạc hà, đồ cay, thực phẩm có tính axit và rượu. Tuy nhiên, không nhất thiết phải kiêng toàn bộ nếu chúng không gây triệu chứng ở từng người.
Nếu thường xuyên bị trào ngược ban đêm, có thể nâng phần đầu giường khoảng 15-20 cm bằng nêm hoặc giải pháp nâng đầu giường phù hợp. Chỉ kê thêm nhiều gối không phải là cách tối ưu để tạo độ dốc cho cơ thể.
Bỏ thuốc lá, tránh mặc quần áo quá chật quanh vùng bụng và ăn chậm, nhai kỹ cũng có thể giúp giảm các yếu tố làm trầm trọng thêm tình trạng trào ngược.
Đừng chỉ súc miệng để che mùi
Nước súc miệng có thể giúp kiểm soát mùi trong thời gian nhất định, nhưng không thay thế việc điều trị nguyên nhân.
Theo Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA), nước súc miệng mỹ phẩm chủ yếu giúp che mùi tạm thời, trong khi một số loại nước súc miệng điều trị có thành phần kháng khuẩn có thể giúp kiểm soát các yếu tố gây hôi miệng tốt hơn. Tuy nhiên, nước súc miệng vẫn không thay thế việc đánh răng và làm sạch kẽ răng hằng ngày.
Người bị hôi miệng nên đánh răng ít nhất hai lần mỗi ngày bằng kem đánh răng có fluoride, làm sạch kẽ răng hằng ngày và vệ sinh lưỡi. Nếu có dấu hiệu bệnh nướu, sâu răng hoặc cao răng, nên đi khám nha khoa thay vì chỉ sử dụng sản phẩm khử mùi.
Nếu miệng thường xuyên khô, uống đủ nước và có thể sử dụng kẹo cao su không đường để kích thích tiết nước bọt. ADA ghi nhận nhai kẹo cao su không đường có thể làm tăng dòng chảy nước bọt.
Có cần uống thuốc dạ dày không?
Nếu được chẩn đoán GERD, bác sĩ có thể chỉ định thuốc tùy mức độ và tình trạng của từng người. Các nhóm thuốc thường được sử dụng gồm thuốc kháng acid, thuốc chẹn H2 và thuốc ức chế bơm proton (PPI).
PPI có khả năng giảm tiết acid mạnh hơn thuốc chẹn H2 và có hiệu quả trong việc làm lành tổn thương niêm mạc thực quản ở nhiều người mắc GERD. Tuy nhiên, việc dùng thuốc kéo dài hoặc tự ý dùng thuốc trong thời gian dài nên được trao đổi với bác sĩ để cân nhắc lợi ích và nguy cơ.
Đặc biệt, không nên tự kết luận rằng hôi miệng là do "dư axit" rồi tự mua thuốc giảm acid dùng kéo dài. Nếu triệu chứng tái diễn thường xuyên, cần xác định đúng nguyên nhân và mức độ bệnh.
Khi nào cần đi khám?
Người bị ợ nóng hoặc các triệu chứng liên quan đến trào ngược từ hai lần mỗi tuần trở lên, hoặc phải thường xuyên sử dụng thuốc không kê đơn để kiểm soát triệu chứng, nên trao đổi với bác sĩ.
Cần đi khám sớm nếu xuất hiện khó nuốt hoặc đau khi nuốt, nôn dai dẳng, sụt cân không rõ nguyên nhân, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen. Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo biến chứng hoặc một bệnh lý khác cần được đánh giá.
Tóm lại, nếu trào ngược dạ dày thực quản đi kèm hôi miệng, cách xử lý không chỉ là tìm một loại nước súc miệng để khử mùi. Cần đồng thời kiểm soát tình trạng trào ngược, duy trì vệ sinh răng miệng tốt và kiểm tra các nguyên nhân khác như sâu răng, bệnh nướu hoặc khô miệng. Khi kiểm soát được nguyên nhân, tình trạng hơi thở có mùi mới có cơ hội cải thiện bền vững.
