Đoạn Video
Ảnh
Minh Phương
Thành viên nổi tiếng
Đề xuất doanh nghiệp được vay vàng trong dân
Với thị trường Việt Nam, do đặc thù khan hiếm trong khi nhu cầu mua vàng tăng cao, giá vàng tiếp tục thu hút các nhà đầu tư. Các doanh nghiệp cho biết tỷ lệ mua vàng vẫn chiếm 70% lượng khách đến giao dịch.
Phía Ngân hàng Nhà nước cho biết, hiện đã có 11 doanh nghiệp, ngân hàng xin cấp phép sản xuất vàng miếng và nhập khẩu vàng.
Trong bối cảnh đó, Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam (VGTA) vừa có kiến nghị gửi Thủ tướng Chính phủ về việc cụ thể hóa chính sách quản lý đối với hoạt động kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ. Đáng chú ý, hiệp hội đề xuất cho phép doanh nghiệp được vay vàng trong dân với lãi suất thỏa thuận để phục vụ sản xuất.
Theo VGTA, việc ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp là cần thiết nhằm thúc đẩy ngành vàng trang sức mỹ nghệ phát triển, từng bước đưa Việt Nam trở thành trung tâm chế tác và xuất khẩu vàng trang sức chất lượng cao trong khu vực.
Hiệp hội cho rằng cần xây dựng chính sách thông thoáng, giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu đầu vào, bao gồm cả nguồn vàng nhập khẩu và nguồn vàng huy động trong dân. Các quy định cần rõ ràng, minh bạch, tránh phát sinh cơ chế "xin - cho", qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước với mức giá tiệm cận thế giới.
Thực tế hiện nay, VGTA cho biết chưa có văn bản quy phạm pháp luật cụ thể nào hướng dẫn việc mua bán, huy động vàng trong nước để làm nguyên liệu sản xuất vàng trang sức. Điều này dẫn đến việc nguồn lực vàng trong dân chưa được khai thác hiệu quả.
"Do không có quy định, hướng dẫn cụ thể từ cơ quan quản lý nhà nước nên hoạt động thu mua hoặc huy động vàng dưới các hình thức như mua, vay... luôn tiềm ẩn rủi ro pháp lý. Thời gian qua, đã có nhiều doanh nghiệp bị xử phạt hành chính hoặc bị chuyển cơ quan chức năng để làm rõ các hoạt động liên quan", đại diện VGTA cho biết.
Từ thực tế trên, hiệp hội kiến nghị Chính phủ sớm ban hành quy định cụ thể về cơ chế huy động và mua bán vàng trong dân làm nguyên liệu đầu vào cho sản xuất. Trong đó, cho phép doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh vàng trang sức được vay vàng trong dân với lãi suất thỏa thuận, phù hợp với quy định của pháp luật dân sự.
Theo ước tính của VGTA, nhu cầu vàng nguyên liệu phục vụ sản xuất vàng trang sức tại Việt Nam vào khoảng 50 tấn mỗi năm, tương đương khoảng 5 tỉ USD, tức trung bình 416 triệu USD mỗi tháng. Sau khi chế tác, khoảng một nửa sản lượng sẽ phục vụ thị trường trong nước, phần còn lại - tương đương 25 tấn - dành cho xuất khẩu.
Hiệp hội cho rằng lượng vàng xuất khẩu này có thể mang về từ 3,5 đến 4 tỉ USD mỗi năm. Như vậy, việc nhập khẩu vàng nguyên liệu không chỉ đáp ứng nhu cầu nội địa mà còn góp phần tái tạo nguồn ngoại tệ cho nền kinh tế thông qua hoạt động xuất khẩu.
VGTA nhấn mạnh nếu có cơ chế phù hợp để huy động vàng trong dân và nhập khẩu nguyên liệu thuận lợi, ngành vàng trang sức Việt Nam sẽ có cơ hội phát triển mạnh mẽ hơn, gia tăng giá trị gia tăng và đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế.
Vay vàng trong dân: Lợi hay hại?
Đề xuất cho phép doanh nghiệp vay vàng từ người dân đang được nhìn nhận như một cách “kích hoạt” nguồn vàng tích trữ, biến tài sản nằm yên trong dân thành nguyên liệu phục vụ sản xuất. Tuy nhiên, đằng sau ý tưởng này là nhiều rủi ro phức tạp, từng khiến thị trường tài chính phải trả giá trong quá khứ.
Trong kiến nghị gửi Thủ tướng về chính sách quản lý hoạt động kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ, Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam đề xuất cho phép doanh nghiệp được vay vàng trong dân với lãi suất thỏa thuận. Lý do là hiện chưa có cơ chế pháp lý rõ ràng để huy động nguồn vàng nội địa làm nguyên liệu, trong khi một lượng lớn vàng vẫn đang “đóng băng” trong dân. Điều này khiến doanh nghiệp chế tác phải phụ thuộc vào nhập khẩu hoặc mua lại với chi phí cao, làm suy giảm năng lực cạnh tranh.
Xét về lý thuyết, việc huy động vàng trong dân có thể giúp “khơi thông dòng chảy” của nguồn lực này, tạo thêm đầu vào cho sản xuất. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng đây là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro khó kiểm soát. TS. Đinh Thế Hiển cho biết, hoạt động huy động và cho vay vàng từng gây bất ổn thị trường tiền tệ, buộc cơ quan quản lý phải chấm dứt trước đây.
Vấn đề cốt lõi nằm ở sự lệch pha giữa tài sản và dòng tiền. Doanh nghiệp vay vàng nhưng lại kinh doanh bằng tiền đồng. Khi giá vàng biến động mạnh, đặc biệt trong các giai đoạn tăng nóng như năm 2024–2025, chi phí mua lại vàng để trả nợ có thể vượt xa số tiền thu được từ bán sản phẩm. Ví dụ, nếu vay 50 lượng vàng để sản xuất, khi giá vàng tăng 30–40%, doanh nghiệp có thể rơi vào tình trạng thua lỗ nặng dù hoạt động kinh doanh không gặp trục trặc.
Rủi ro không chỉ dừng ở từng doanh nghiệp riêng lẻ. Nếu nhiều doanh nghiệp cùng gặp khó khăn trong việc trả vàng, nguy cơ đổ vỡ dây chuyền là hoàn toàn có thể xảy ra, kéo theo tác động lan rộng đến thị trường vàng và cả hệ thống tài chính. Thực tế trước đây đã từng có trường hợp các tiệm vàng không thể hoàn trả vàng cho người dân khi giá tăng cao, dẫn đến tranh chấp và làm suy giảm niềm tin thị trường.
Ở góc độ khác, ông Nguyễn Quang Huy - chuyên gia tài chính ngân hàng - cho rằng khi doanh nghiệp vay vàng và trả lãi, bản chất giao dịch đã trở thành hoạt động tín dụng chứ không còn là quan hệ dân sự đơn thuần. Do đó, cần áp dụng các tiêu chuẩn chặt chẽ về quản lý rủi ro, minh bạch và kỷ luật thị trường.
Một vấn đề quan trọng được đặt ra là cơ chế bảo vệ người dân trong trường hợp doanh nghiệp mất khả năng thanh toán hoặc ngừng hoạt động. Khác với tiền gửi ngân hàng, người dân cho vay vàng hiện chưa có hệ thống bảo đảm tương ứng. Vì vậy, cần thiết lập các điều kiện nghiêm ngặt đối với doanh nghiệp tham gia, bao gồm năng lực tài chính, lịch sử tuân thủ pháp luật và khả năng quản trị rủi ro. Quy mô huy động cũng phải được kiểm soát, tránh tình trạng sử dụng đòn bẩy quá mức.
Minh bạch thông tin được xem là yếu tố then chốt. Doanh nghiệp cần công bố định kỳ về quy mô huy động, mục đích sử dụng vàng và các rủi ro liên quan, đồng thời chịu kiểm toán độc lập để xác nhận nghĩa vụ và tài sản.
Trong bối cảnh Việt Nam đang theo định hướng hạn chế “vàng hóa” nền kinh tế, việc tái khởi động cơ chế huy động vàng cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Một hướng đi khả thi là triển khai thí điểm với quy mô nhỏ, phạm vi hạn chế và giám sát chặt chẽ.
Có thể thấy, việc huy động vàng trong dân là một ý tưởng đáng chú ý nhằm tận dụng nguồn lực xã hội, nhưng không phải là giải pháp đơn giản cho bài toán nguyên liệu của ngành vàng trang sức. Vấn đề không chỉ nằm ở việc có nên triển khai hay không, mà quan trọng hơn là thiết kế chính sách như thế nào để vừa khai thác hiệu quả nguồn vàng trong dân, vừa đảm bảo an toàn cho hệ thống tài chính và duy trì niềm tin của người dân.
Với thị trường Việt Nam, do đặc thù khan hiếm trong khi nhu cầu mua vàng tăng cao, giá vàng tiếp tục thu hút các nhà đầu tư. Các doanh nghiệp cho biết tỷ lệ mua vàng vẫn chiếm 70% lượng khách đến giao dịch.
Phía Ngân hàng Nhà nước cho biết, hiện đã có 11 doanh nghiệp, ngân hàng xin cấp phép sản xuất vàng miếng và nhập khẩu vàng.
Trong bối cảnh đó, Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam (VGTA) vừa có kiến nghị gửi Thủ tướng Chính phủ về việc cụ thể hóa chính sách quản lý đối với hoạt động kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ. Đáng chú ý, hiệp hội đề xuất cho phép doanh nghiệp được vay vàng trong dân với lãi suất thỏa thuận để phục vụ sản xuất.
Theo VGTA, việc ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp là cần thiết nhằm thúc đẩy ngành vàng trang sức mỹ nghệ phát triển, từng bước đưa Việt Nam trở thành trung tâm chế tác và xuất khẩu vàng trang sức chất lượng cao trong khu vực.
Hiệp hội cho rằng cần xây dựng chính sách thông thoáng, giúp doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu đầu vào, bao gồm cả nguồn vàng nhập khẩu và nguồn vàng huy động trong dân. Các quy định cần rõ ràng, minh bạch, tránh phát sinh cơ chế "xin - cho", qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước với mức giá tiệm cận thế giới.
Thực tế hiện nay, VGTA cho biết chưa có văn bản quy phạm pháp luật cụ thể nào hướng dẫn việc mua bán, huy động vàng trong nước để làm nguyên liệu sản xuất vàng trang sức. Điều này dẫn đến việc nguồn lực vàng trong dân chưa được khai thác hiệu quả.
"Do không có quy định, hướng dẫn cụ thể từ cơ quan quản lý nhà nước nên hoạt động thu mua hoặc huy động vàng dưới các hình thức như mua, vay... luôn tiềm ẩn rủi ro pháp lý. Thời gian qua, đã có nhiều doanh nghiệp bị xử phạt hành chính hoặc bị chuyển cơ quan chức năng để làm rõ các hoạt động liên quan", đại diện VGTA cho biết.
Từ thực tế trên, hiệp hội kiến nghị Chính phủ sớm ban hành quy định cụ thể về cơ chế huy động và mua bán vàng trong dân làm nguyên liệu đầu vào cho sản xuất. Trong đó, cho phép doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh vàng trang sức được vay vàng trong dân với lãi suất thỏa thuận, phù hợp với quy định của pháp luật dân sự.
Theo ước tính của VGTA, nhu cầu vàng nguyên liệu phục vụ sản xuất vàng trang sức tại Việt Nam vào khoảng 50 tấn mỗi năm, tương đương khoảng 5 tỉ USD, tức trung bình 416 triệu USD mỗi tháng. Sau khi chế tác, khoảng một nửa sản lượng sẽ phục vụ thị trường trong nước, phần còn lại - tương đương 25 tấn - dành cho xuất khẩu.
Hiệp hội cho rằng lượng vàng xuất khẩu này có thể mang về từ 3,5 đến 4 tỉ USD mỗi năm. Như vậy, việc nhập khẩu vàng nguyên liệu không chỉ đáp ứng nhu cầu nội địa mà còn góp phần tái tạo nguồn ngoại tệ cho nền kinh tế thông qua hoạt động xuất khẩu.
VGTA nhấn mạnh nếu có cơ chế phù hợp để huy động vàng trong dân và nhập khẩu nguyên liệu thuận lợi, ngành vàng trang sức Việt Nam sẽ có cơ hội phát triển mạnh mẽ hơn, gia tăng giá trị gia tăng và đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế.
Vay vàng trong dân: Lợi hay hại?
Đề xuất cho phép doanh nghiệp vay vàng từ người dân đang được nhìn nhận như một cách “kích hoạt” nguồn vàng tích trữ, biến tài sản nằm yên trong dân thành nguyên liệu phục vụ sản xuất. Tuy nhiên, đằng sau ý tưởng này là nhiều rủi ro phức tạp, từng khiến thị trường tài chính phải trả giá trong quá khứ.
Trong kiến nghị gửi Thủ tướng về chính sách quản lý hoạt động kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ, Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam đề xuất cho phép doanh nghiệp được vay vàng trong dân với lãi suất thỏa thuận. Lý do là hiện chưa có cơ chế pháp lý rõ ràng để huy động nguồn vàng nội địa làm nguyên liệu, trong khi một lượng lớn vàng vẫn đang “đóng băng” trong dân. Điều này khiến doanh nghiệp chế tác phải phụ thuộc vào nhập khẩu hoặc mua lại với chi phí cao, làm suy giảm năng lực cạnh tranh.
Xét về lý thuyết, việc huy động vàng trong dân có thể giúp “khơi thông dòng chảy” của nguồn lực này, tạo thêm đầu vào cho sản xuất. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng đây là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro khó kiểm soát. TS. Đinh Thế Hiển cho biết, hoạt động huy động và cho vay vàng từng gây bất ổn thị trường tiền tệ, buộc cơ quan quản lý phải chấm dứt trước đây.
Vấn đề cốt lõi nằm ở sự lệch pha giữa tài sản và dòng tiền. Doanh nghiệp vay vàng nhưng lại kinh doanh bằng tiền đồng. Khi giá vàng biến động mạnh, đặc biệt trong các giai đoạn tăng nóng như năm 2024–2025, chi phí mua lại vàng để trả nợ có thể vượt xa số tiền thu được từ bán sản phẩm. Ví dụ, nếu vay 50 lượng vàng để sản xuất, khi giá vàng tăng 30–40%, doanh nghiệp có thể rơi vào tình trạng thua lỗ nặng dù hoạt động kinh doanh không gặp trục trặc.
Rủi ro không chỉ dừng ở từng doanh nghiệp riêng lẻ. Nếu nhiều doanh nghiệp cùng gặp khó khăn trong việc trả vàng, nguy cơ đổ vỡ dây chuyền là hoàn toàn có thể xảy ra, kéo theo tác động lan rộng đến thị trường vàng và cả hệ thống tài chính. Thực tế trước đây đã từng có trường hợp các tiệm vàng không thể hoàn trả vàng cho người dân khi giá tăng cao, dẫn đến tranh chấp và làm suy giảm niềm tin thị trường.
Ở góc độ khác, ông Nguyễn Quang Huy - chuyên gia tài chính ngân hàng - cho rằng khi doanh nghiệp vay vàng và trả lãi, bản chất giao dịch đã trở thành hoạt động tín dụng chứ không còn là quan hệ dân sự đơn thuần. Do đó, cần áp dụng các tiêu chuẩn chặt chẽ về quản lý rủi ro, minh bạch và kỷ luật thị trường.
Một vấn đề quan trọng được đặt ra là cơ chế bảo vệ người dân trong trường hợp doanh nghiệp mất khả năng thanh toán hoặc ngừng hoạt động. Khác với tiền gửi ngân hàng, người dân cho vay vàng hiện chưa có hệ thống bảo đảm tương ứng. Vì vậy, cần thiết lập các điều kiện nghiêm ngặt đối với doanh nghiệp tham gia, bao gồm năng lực tài chính, lịch sử tuân thủ pháp luật và khả năng quản trị rủi ro. Quy mô huy động cũng phải được kiểm soát, tránh tình trạng sử dụng đòn bẩy quá mức.
Minh bạch thông tin được xem là yếu tố then chốt. Doanh nghiệp cần công bố định kỳ về quy mô huy động, mục đích sử dụng vàng và các rủi ro liên quan, đồng thời chịu kiểm toán độc lập để xác nhận nghĩa vụ và tài sản.
Trong bối cảnh Việt Nam đang theo định hướng hạn chế “vàng hóa” nền kinh tế, việc tái khởi động cơ chế huy động vàng cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Một hướng đi khả thi là triển khai thí điểm với quy mô nhỏ, phạm vi hạn chế và giám sát chặt chẽ.
Có thể thấy, việc huy động vàng trong dân là một ý tưởng đáng chú ý nhằm tận dụng nguồn lực xã hội, nhưng không phải là giải pháp đơn giản cho bài toán nguyên liệu của ngành vàng trang sức. Vấn đề không chỉ nằm ở việc có nên triển khai hay không, mà quan trọng hơn là thiết kế chính sách như thế nào để vừa khai thác hiệu quả nguồn vàng trong dân, vừa đảm bảo an toàn cho hệ thống tài chính và duy trì niềm tin của người dân.
