Đoạn Video
Ảnh
Ánh Bình Minh
Thành viên nổi tiếng
Ngày 20/5, bà Nguyễn Thị Kim Tiến cùng 9 bị cáo khác bị đưa ra xét xử sơ thẩm tại Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội về các tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí và Nhận hối lộ. Trong vụ án này, có 6 bị cáo được áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú. Riêng bà Tiến trước đó bị bắt tạm giam từ đầu tháng 7/2025, song đến tháng 2/2026 đã được thay đổi biện pháp ngăn chặn từ tạm giam sang bảo lĩnh.
Theo cáo trạng, cựu Bộ trưởng Y tế bị truy tố theo Điều 219 Bộ luật Hình sự về hành vi Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí. Cơ quan tố tụng xác định thiệt hại của vụ án lên tới hơn 800 tỷ đồng, thuộc trường hợp đặc biệt nghiêm trọng.
Tội danh đặc biệt nghiêm trọng nhưng vẫn có thể được bảo lĩnh
Với tội danh đặc biệt nghiêm trọng theo Điều 219 Bộ luật Hình sự, về nguyên tắc bị can thường sẽ bị áp dụng biện pháp tạm giam trong giai đoạn điều tra, truy tố và xét xử. Tuy nhiên, pháp luật vẫn cho phép cơ quan tố tụng xem xét thay thế biện pháp này bằng các biện pháp ngăn chặn khác nếu thấy không cần thiết phải tiếp tục cách ly bị can khỏi xã hội.
Trong trường hợp của bà Nguyễn Thị Kim Tiến, cơ quan tiến hành tố tụng được cho là đã cân nhắc nhiều yếu tố như nhân thân của bị cáo, những đóng góp trong lĩnh vực y tế, thành tích trong quá trình công tác, đơn xin bảo lĩnh của người thân thích cũng như khả năng bảo đảm quá trình tố tụng vẫn diễn ra bình thường. Trên cơ sở đó, cơ quan tố tụng đã áp dụng Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự để thay đổi biện pháp ngăn chặn từ tạm giam sang bảo lĩnh.
Giới luật sư cũng cho rằng việc thay đổi biện pháp ngăn chặn không đồng nghĩa với miễn trách nhiệm hình sự hoặc xác định bị cáo vô tội. Đây chỉ là việc cho phép bị can, bị cáo được tại ngoại có điều kiện trong thời gian giải quyết vụ án.
Bảo lĩnh là gì?
Theo Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, bảo lĩnh là một biện pháp ngăn chặn được áp dụng để thay thế tạm giam. Căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi cũng như nhân thân của bị can, bị cáo, cơ quan điều tra, viện kiểm sát hoặc tòa án có thể quyết định cho người đó được bảo lĩnh.
Pháp luật quy định hai nhóm chủ thể có thể đứng ra nhận bảo lĩnh, gồm cơ quan hoặc tổ chức nơi bị can, bị cáo công tác và cá nhân là người thân thích đáp ứng đủ điều kiện luật định. Với trường hợp cá nhân nhận bảo lĩnh, người này phải từ đủ 18 tuổi trở lên, có nhân thân tốt, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, có thu nhập ổn định và đủ điều kiện quản lý người được bảo lĩnh.
Ngoài ra, người được bảo lĩnh cũng phải làm giấy cam đoan thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo yêu cầu của cơ quan tố tụng trong suốt quá trình giải quyết vụ án.
Người được bảo lĩnh phải cam kết những gì?
Theo quy định hiện hành, bị can hoặc bị cáo được bảo lĩnh phải cam kết chấp hành đầy đủ các yêu cầu của cơ quan tố tụng như có mặt theo giấy triệu tập, không bỏ trốn, không tiếp tục phạm tội và không thực hiện các hành vi cản trở hoạt động điều tra, xét xử.
Cụ thể, người được bảo lĩnh không được mua chuộc, cưỡng ép hoặc xúi giục người khác khai báo gian dối; không tiêu hủy hay giả mạo chứng cứ; không tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án; đồng thời không được đe dọa hoặc trả thù người làm chứng, bị hại hay người tố giác tội phạm. Nếu vi phạm những cam kết này, cơ quan tố tụng có thể hủy quyết định bảo lĩnh và áp dụng lại biện pháp tạm giam.
Bảo lĩnh khác gì với bảo lãnh?
Nhiều người thường nhầm lẫn giữa “bảo lĩnh” và “bảo lãnh”, dù đây là hai khái niệm pháp lý hoàn toàn khác nhau. Bảo lĩnh thuộc lĩnh vực tố tụng hình sự, là biện pháp thay thế tạm giam dành cho bị can hoặc bị cáo nhằm bảo đảm hoạt động tố tụng diễn ra bình thường. Trong khi đó, bảo lãnh thuộc lĩnh vực dân sự, kinh tế và được hiểu là cam kết thực hiện nghĩa vụ tài sản thay cho người khác.
Nói cách khác, bảo lĩnh cho phép bị can được tại ngoại nhưng vẫn chịu sự giám sát của cơ quan tố tụng, còn bảo lãnh thường liên quan đến việc đứng ra cam kết trả nợ hoặc thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho người có trách nhiệm.
Theo cáo trạng, cựu Bộ trưởng Y tế bị truy tố theo Điều 219 Bộ luật Hình sự về hành vi Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí. Cơ quan tố tụng xác định thiệt hại của vụ án lên tới hơn 800 tỷ đồng, thuộc trường hợp đặc biệt nghiêm trọng.
Tội danh đặc biệt nghiêm trọng nhưng vẫn có thể được bảo lĩnh
Với tội danh đặc biệt nghiêm trọng theo Điều 219 Bộ luật Hình sự, về nguyên tắc bị can thường sẽ bị áp dụng biện pháp tạm giam trong giai đoạn điều tra, truy tố và xét xử. Tuy nhiên, pháp luật vẫn cho phép cơ quan tố tụng xem xét thay thế biện pháp này bằng các biện pháp ngăn chặn khác nếu thấy không cần thiết phải tiếp tục cách ly bị can khỏi xã hội.
Trong trường hợp của bà Nguyễn Thị Kim Tiến, cơ quan tiến hành tố tụng được cho là đã cân nhắc nhiều yếu tố như nhân thân của bị cáo, những đóng góp trong lĩnh vực y tế, thành tích trong quá trình công tác, đơn xin bảo lĩnh của người thân thích cũng như khả năng bảo đảm quá trình tố tụng vẫn diễn ra bình thường. Trên cơ sở đó, cơ quan tố tụng đã áp dụng Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự để thay đổi biện pháp ngăn chặn từ tạm giam sang bảo lĩnh.
Giới luật sư cũng cho rằng việc thay đổi biện pháp ngăn chặn không đồng nghĩa với miễn trách nhiệm hình sự hoặc xác định bị cáo vô tội. Đây chỉ là việc cho phép bị can, bị cáo được tại ngoại có điều kiện trong thời gian giải quyết vụ án.
Bảo lĩnh là gì?
Theo Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, bảo lĩnh là một biện pháp ngăn chặn được áp dụng để thay thế tạm giam. Căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi cũng như nhân thân của bị can, bị cáo, cơ quan điều tra, viện kiểm sát hoặc tòa án có thể quyết định cho người đó được bảo lĩnh.
Pháp luật quy định hai nhóm chủ thể có thể đứng ra nhận bảo lĩnh, gồm cơ quan hoặc tổ chức nơi bị can, bị cáo công tác và cá nhân là người thân thích đáp ứng đủ điều kiện luật định. Với trường hợp cá nhân nhận bảo lĩnh, người này phải từ đủ 18 tuổi trở lên, có nhân thân tốt, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, có thu nhập ổn định và đủ điều kiện quản lý người được bảo lĩnh.
Ngoài ra, người được bảo lĩnh cũng phải làm giấy cam đoan thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo yêu cầu của cơ quan tố tụng trong suốt quá trình giải quyết vụ án.
Người được bảo lĩnh phải cam kết những gì?
Theo quy định hiện hành, bị can hoặc bị cáo được bảo lĩnh phải cam kết chấp hành đầy đủ các yêu cầu của cơ quan tố tụng như có mặt theo giấy triệu tập, không bỏ trốn, không tiếp tục phạm tội và không thực hiện các hành vi cản trở hoạt động điều tra, xét xử.
Cụ thể, người được bảo lĩnh không được mua chuộc, cưỡng ép hoặc xúi giục người khác khai báo gian dối; không tiêu hủy hay giả mạo chứng cứ; không tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án; đồng thời không được đe dọa hoặc trả thù người làm chứng, bị hại hay người tố giác tội phạm. Nếu vi phạm những cam kết này, cơ quan tố tụng có thể hủy quyết định bảo lĩnh và áp dụng lại biện pháp tạm giam.
Bảo lĩnh khác gì với bảo lãnh?
Nhiều người thường nhầm lẫn giữa “bảo lĩnh” và “bảo lãnh”, dù đây là hai khái niệm pháp lý hoàn toàn khác nhau. Bảo lĩnh thuộc lĩnh vực tố tụng hình sự, là biện pháp thay thế tạm giam dành cho bị can hoặc bị cáo nhằm bảo đảm hoạt động tố tụng diễn ra bình thường. Trong khi đó, bảo lãnh thuộc lĩnh vực dân sự, kinh tế và được hiểu là cam kết thực hiện nghĩa vụ tài sản thay cho người khác.
Nói cách khác, bảo lĩnh cho phép bị can được tại ngoại nhưng vẫn chịu sự giám sát của cơ quan tố tụng, còn bảo lãnh thường liên quan đến việc đứng ra cam kết trả nợ hoặc thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho người có trách nhiệm.
