Đoạn Video
Ảnh
Ánh Bình Minh
Thành viên nổi tiếng
Việc ca sĩ Phương Diễm Huyền bị khởi tố về hành vi "Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan" khiến nhiều người bất ngờ. Không ít ý kiến đặt câu hỏi: Nếu một ca sĩ đã được phép biểu diễn ca khúc trên sân khấu thì tại sao khi đăng lại video lên YouTube lại vẫn có thể vi phạm pháp luật?
Thực tế, đây là điểm mà nhiều nghệ sĩ, đơn vị tổ chức biểu diễn và cả các YouTuber thường nhầm lẫn. Theo cơ quan điều tra, giấy phép biểu diễn không đồng nghĩa với quyền khai thác tác phẩm trên môi trường số, bởi mỗi hình thức sử dụng tác phẩm được pháp luật bảo hộ như một quyền tài sản riêng biệt.
Được hát trên sân khấu không có nghĩa được đăng YouTube
Theo thông tin từ Công an TP.HCM, Nguyễn Thị Hiền (nghệ danh Phương Diễm Huyền) bị khởi tố để điều tra về tội "Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan" theo Điều 225 Bộ luật Hình sự.
Cơ quan điều tra cho rằng trong thời gian dài, chủ kênh YouTube "Phương Diễm Huyền" đã đăng tải nhiều tác phẩm âm nhạc lên nền tảng này mà không xin phép, không thanh toán tiền bản quyền theo quy định. Nhiều video đạt hàng triệu lượt xem và bị xác định đã giúp chủ kênh thu lợi bất chính hàng trăm triệu đồng, đồng thời gây thiệt hại hàng trăm triệu đồng cho các tác giả.
Điểm đáng chú ý là phần lớn những ca khúc này vốn đã được biểu diễn công khai trên sân khấu. Điều này khiến nhiều người lầm tưởng rằng nếu đã được biểu diễn thì có thể tự do ghi hình và đăng tải lên YouTube để khai thác doanh thu.
Tuy nhiên, pháp luật về sở hữu trí tuệ lại quy định hoàn toàn khác.
Một bài hát có nhiều loại quyền khác nhau
Theo khuyến cáo của Công an TP.HCM, quyền biểu diễn, quyền sao chép và quyền truyền đạt tác phẩm đến công chúng là các quyền tài sản độc lập.
Điều đó có nghĩa là:
Nói cách khác, việc được phép hát trên sân khấu không đồng nghĩa với việc được phép biến buổi biểu diễn thành một sản phẩm số để phát hành rộng rãi và kiếm tiền.
YouTube cho bật kiếm tiền không đồng nghĩa có bản quyền
Một hiểu lầm khá phổ biến trong cộng đồng sáng tạo nội dung là nếu YouTube không chặn video hoặc cho phép bật tính năng kiếm tiền thì đồng nghĩa video đó hợp pháp.
Thực tế, YouTube chỉ là nền tảng phân phối nội dung. Hệ thống Content ID hay các công cụ quản lý bản quyền của nền tảng không thay thế quy định của pháp luật Việt Nam về quyền tác giả.
Việc một video vẫn tồn tại trên YouTube hoặc tạo ra doanh thu quảng cáo không chứng minh người đăng đã được cấp quyền khai thác tác phẩm. Nếu chủ sở hữu quyền tác giả chứng minh việc sử dụng là trái phép và cơ quan điều tra xác định có đủ dấu hiệu vi phạm, người đăng vẫn có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Đây cũng là nội dung mà cơ quan điều tra đang làm rõ trong vụ án liên quan đến Phương Diễm Huyền.
Lời cảnh báo đối với hàng nghìn YouTuber
Không chỉ khởi tố chủ một kênh YouTube có hơn 200.000 người theo dõi, Công an TP.HCM còn đồng thời khởi tố Giám đốc Công ty TNHH Truyền thông và Giải trí Unicorn Việt Nam, đơn vị quản lý một kênh YouTube khác bị cáo buộc đăng tải hàng trăm video vi phạm bản quyền.
Sau vụ việc, cơ quan công an đã phát đi khuyến cáo đối với các doanh nghiệp truyền thông, đơn vị sản xuất nội dung và người quản lý các kênh YouTube, Facebook, TikTok cần chủ động rà soát nguồn gốc tác phẩm, ký hợp đồng sử dụng và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán tiền bản quyền trước khi khai thác nội dung có mục đích thương mại.
Trong bối cảnh kinh tế sáng tạo phát triển mạnh, hàng nghìn cá nhân đang kiếm tiền từ các nền tảng số bằng video ca nhạc, livestream và nội dung giải trí. Vụ Phương Diễm Huyền cho thấy việc xử lý vi phạm bản quyền không còn dừng ở các tranh chấp dân sự hay yêu cầu gỡ video, mà có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự nếu hành vi bị xác định gây thiệt hại lớn hoặc thu lợi bất chính theo quy định.
Đối với những người làm nội dung, đây là lời nhắc rằng doanh thu từ YouTube chỉ thực sự bền vững khi đi cùng với việc tôn trọng quyền tác giả. Một video được hàng triệu lượt xem có thể mang lại nguồn thu đáng kể, nhưng nếu được xây dựng trên việc khai thác tác phẩm khi chưa có đầy đủ quyền sử dụng, rủi ro pháp lý cũng có thể rất lớn.
Thực tế, đây là điểm mà nhiều nghệ sĩ, đơn vị tổ chức biểu diễn và cả các YouTuber thường nhầm lẫn. Theo cơ quan điều tra, giấy phép biểu diễn không đồng nghĩa với quyền khai thác tác phẩm trên môi trường số, bởi mỗi hình thức sử dụng tác phẩm được pháp luật bảo hộ như một quyền tài sản riêng biệt.
Được hát trên sân khấu không có nghĩa được đăng YouTube
Theo thông tin từ Công an TP.HCM, Nguyễn Thị Hiền (nghệ danh Phương Diễm Huyền) bị khởi tố để điều tra về tội "Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan" theo Điều 225 Bộ luật Hình sự.
Cơ quan điều tra cho rằng trong thời gian dài, chủ kênh YouTube "Phương Diễm Huyền" đã đăng tải nhiều tác phẩm âm nhạc lên nền tảng này mà không xin phép, không thanh toán tiền bản quyền theo quy định. Nhiều video đạt hàng triệu lượt xem và bị xác định đã giúp chủ kênh thu lợi bất chính hàng trăm triệu đồng, đồng thời gây thiệt hại hàng trăm triệu đồng cho các tác giả.
Điểm đáng chú ý là phần lớn những ca khúc này vốn đã được biểu diễn công khai trên sân khấu. Điều này khiến nhiều người lầm tưởng rằng nếu đã được biểu diễn thì có thể tự do ghi hình và đăng tải lên YouTube để khai thác doanh thu.
Tuy nhiên, pháp luật về sở hữu trí tuệ lại quy định hoàn toàn khác.
Một bài hát có nhiều loại quyền khác nhau
Theo khuyến cáo của Công an TP.HCM, quyền biểu diễn, quyền sao chép và quyền truyền đạt tác phẩm đến công chúng là các quyền tài sản độc lập.
Điều đó có nghĩa là:
- Được phép biểu diễn một ca khúc chỉ đồng nghĩa với việc được hát ca khúc đó trong phạm vi đã được cấp phép.
- Nếu ghi hình buổi biểu diễn, tạo thành video, đây là hành vi sao chép tác phẩm.
- Khi đưa video lên YouTube, Facebook hoặc TikTok, người đăng còn thực hiện quyền truyền đạt tác phẩm đến công chúng trên môi trường số.
Nói cách khác, việc được phép hát trên sân khấu không đồng nghĩa với việc được phép biến buổi biểu diễn thành một sản phẩm số để phát hành rộng rãi và kiếm tiền.
YouTube cho bật kiếm tiền không đồng nghĩa có bản quyền
Một hiểu lầm khá phổ biến trong cộng đồng sáng tạo nội dung là nếu YouTube không chặn video hoặc cho phép bật tính năng kiếm tiền thì đồng nghĩa video đó hợp pháp.
Thực tế, YouTube chỉ là nền tảng phân phối nội dung. Hệ thống Content ID hay các công cụ quản lý bản quyền của nền tảng không thay thế quy định của pháp luật Việt Nam về quyền tác giả.
Việc một video vẫn tồn tại trên YouTube hoặc tạo ra doanh thu quảng cáo không chứng minh người đăng đã được cấp quyền khai thác tác phẩm. Nếu chủ sở hữu quyền tác giả chứng minh việc sử dụng là trái phép và cơ quan điều tra xác định có đủ dấu hiệu vi phạm, người đăng vẫn có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Đây cũng là nội dung mà cơ quan điều tra đang làm rõ trong vụ án liên quan đến Phương Diễm Huyền.
Lời cảnh báo đối với hàng nghìn YouTuber
Không chỉ khởi tố chủ một kênh YouTube có hơn 200.000 người theo dõi, Công an TP.HCM còn đồng thời khởi tố Giám đốc Công ty TNHH Truyền thông và Giải trí Unicorn Việt Nam, đơn vị quản lý một kênh YouTube khác bị cáo buộc đăng tải hàng trăm video vi phạm bản quyền.
Bị can Nguyễn Thành Hiệp (Giám đốc Công ty TNHH Truyền thông và Giải trí Unicorn Việt Nam). Ảnh: CACC
Sau vụ việc, cơ quan công an đã phát đi khuyến cáo đối với các doanh nghiệp truyền thông, đơn vị sản xuất nội dung và người quản lý các kênh YouTube, Facebook, TikTok cần chủ động rà soát nguồn gốc tác phẩm, ký hợp đồng sử dụng và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán tiền bản quyền trước khi khai thác nội dung có mục đích thương mại.
Trong bối cảnh kinh tế sáng tạo phát triển mạnh, hàng nghìn cá nhân đang kiếm tiền từ các nền tảng số bằng video ca nhạc, livestream và nội dung giải trí. Vụ Phương Diễm Huyền cho thấy việc xử lý vi phạm bản quyền không còn dừng ở các tranh chấp dân sự hay yêu cầu gỡ video, mà có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự nếu hành vi bị xác định gây thiệt hại lớn hoặc thu lợi bất chính theo quy định.
Đối với những người làm nội dung, đây là lời nhắc rằng doanh thu từ YouTube chỉ thực sự bền vững khi đi cùng với việc tôn trọng quyền tác giả. Một video được hàng triệu lượt xem có thể mang lại nguồn thu đáng kể, nhưng nếu được xây dựng trên việc khai thác tác phẩm khi chưa có đầy đủ quyền sử dụng, rủi ro pháp lý cũng có thể rất lớn.
