Một hành vi vi phạm hành chính có thể gây thiệt hại hàng tỉ đồng, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, môi trường sống và quyền lợi của hàng nghìn người. Nhưng nếu mức phạt thấp hơn nhiều so với lợi ích mà người vi phạm thu được, liệu chế tài có đủ sức răn đe?
Đó là một trong những lý do dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỉ đồng lên 1,5 tỉ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỉ đồng lên 3 tỉ đồng đối với tổ chức. Dự thảo cũng bổ sung nhiều biện pháp cưỡng chế nhằm bảo đảm quyết định xử phạt được thực hiện nghiêm túc.
Vì sao cần tăng mức phạt?
Thứ nhất, mức phạt phải theo kịp sự phát triển kinh tế – xã hội.
Giá cả, thu nhập, quy mô hoạt động kinh doanh và mức độ thiệt hại do vi phạm có thể tăng lên theo thời gian. Nếu chế tài không được điều chỉnh phù hợp, một số cá nhân, doanh nghiệp có thể coi tiền phạt chỉ là chi phí phải trả để tiếp tục vi phạm.
Thứ hai, phải ngăn chặn tình trạng “phạt không đau bằng tiền kiếm được”.
Trong các lĩnh vực như môi trường, an toàn thực phẩm, chất lượng hàng hóa, phòng cháy chữa cháy và khám chữa bệnh, vi phạm có thể để lại hậu quả rất lớn. Nếu lợi nhuận bất chính cao hơn nhiều so với mức phạt, chế tài sẽ khó phát huy đầy đủ tác dụng phòng ngừa.
Thứ ba, xử phạt phải đi đôi với khả năng buộc người vi phạm khắc phục hậu quả.
Theo thông tin về dự thảo, các biện pháp được đề xuất bổ sung bao gồm tạm hoãn xuất cảnh trong những trường hợp luật định, niêm phong cơ sở, yêu cầu ngừng cung cấp điện, nước, tạm dừng một số thủ tục liên quan đến phương tiện và ngăn chặn truy cập Internet, dịch vụ viễn thông trong những trường hợp đáp ứng điều kiện áp dụng. <Cite refs={["turn985545search6","turn985545search7"]}/>
Mục tiêu là hạn chế tình trạng quyết định xử phạt đã ban hành nhưng người vi phạm vẫn cố tình không chấp hành.
Nhưng tăng mức phạt không có nghĩa cứ vi phạm là bị phạt 1,5 tỉ đồng
Đây là điều người dân cần hiểu rõ.
1,5 tỉ đồng là mức phạt tối đa được đề xuất, không phải mức phạt mặc định áp dụng cho mọi cá nhân. Mức phạt cụ thể phải căn cứ vào hành vi, lĩnh vực, tính chất và mức độ vi phạm cùng các quy định pháp luật có liên quan.
Tuy nhiên, bên cạnh yêu cầu tăng tính răn đe, một vấn đề không thể bỏ qua là bảo đảm việc xử phạt đúng người, đúng hành vi, đúng thẩm quyền và tương xứng với mức độ vi phạm.
Các biện pháp cưỡng chế như tạm hoãn xuất cảnh, ngừng cung cấp dịch vụ thiết yếu hay chặn truy cập Internet đều có thể tác động đáng kể đến quyền và lợi ích của cá nhân, tổ chức. Vì vậy, điều kiện áp dụng, trình tự thực hiện, phạm vi và thời hạn phải được quy định rõ ràng; đồng thời phải có cơ chế giải trình, khiếu nại và kiểm tra việc thực thi.
Đặc biệt, việc ngừng cung cấp điện, nước hoặc dịch vụ viễn thông cần tránh gây ảnh hưởng không cần thiết đến những người không liên quan đến hành vi vi phạm.
Điều người dân mong đợi không chỉ là mức phạt cao hơn
Một chính sách xử phạt hiệu quả cần bảo đảm ba điều: đủ sức răn đe, thực thi nghiêm minh và không tạo ra sự tùy tiện.
Nếu người vi phạm thu lợi lớn từ hành vi trái pháp luật nhưng chỉ chịu mức phạt không đáng kể, công bằng xã hội bị ảnh hưởng. Ngược lại, nếu quy định thiếu rõ ràng, áp dụng thiếu nhất quán hoặc biện pháp cưỡng chế vượt quá mức cần thiết, quyền lợi hợp pháp của người dân cũng có thể bị tổn hại.
Vì vậy, cùng với việc nâng mức phạt tối đa, cần công khai các căn cứ xác định mức phạt, phân biệt rõ những hành vi có mức độ nguy hiểm khác nhau, tăng hiệu quả giám sát và bảo đảm người bị xử phạt có đầy đủ quyền theo pháp luật.
Pháp luật nghiêm không chỉ nằm ở mức phạt cao, mà còn ở khả năng phát hiện vi phạm, xử lý công bằng và buộc người vi phạm thực sự chịu trách nhiệm về hậu quả mình gây ra.
Đó là một trong những lý do dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỉ đồng lên 1,5 tỉ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỉ đồng lên 3 tỉ đồng đối với tổ chức. Dự thảo cũng bổ sung nhiều biện pháp cưỡng chế nhằm bảo đảm quyết định xử phạt được thực hiện nghiêm túc.
Vì sao cần tăng mức phạt?
Thứ nhất, mức phạt phải theo kịp sự phát triển kinh tế – xã hội.
Giá cả, thu nhập, quy mô hoạt động kinh doanh và mức độ thiệt hại do vi phạm có thể tăng lên theo thời gian. Nếu chế tài không được điều chỉnh phù hợp, một số cá nhân, doanh nghiệp có thể coi tiền phạt chỉ là chi phí phải trả để tiếp tục vi phạm.
Thứ hai, phải ngăn chặn tình trạng “phạt không đau bằng tiền kiếm được”.
Trong các lĩnh vực như môi trường, an toàn thực phẩm, chất lượng hàng hóa, phòng cháy chữa cháy và khám chữa bệnh, vi phạm có thể để lại hậu quả rất lớn. Nếu lợi nhuận bất chính cao hơn nhiều so với mức phạt, chế tài sẽ khó phát huy đầy đủ tác dụng phòng ngừa.
Thứ ba, xử phạt phải đi đôi với khả năng buộc người vi phạm khắc phục hậu quả.
Theo thông tin về dự thảo, các biện pháp được đề xuất bổ sung bao gồm tạm hoãn xuất cảnh trong những trường hợp luật định, niêm phong cơ sở, yêu cầu ngừng cung cấp điện, nước, tạm dừng một số thủ tục liên quan đến phương tiện và ngăn chặn truy cập Internet, dịch vụ viễn thông trong những trường hợp đáp ứng điều kiện áp dụng. <Cite refs={["turn985545search6","turn985545search7"]}/>
Mục tiêu là hạn chế tình trạng quyết định xử phạt đã ban hành nhưng người vi phạm vẫn cố tình không chấp hành.
Nhưng tăng mức phạt không có nghĩa cứ vi phạm là bị phạt 1,5 tỉ đồng
Đây là điều người dân cần hiểu rõ.
1,5 tỉ đồng là mức phạt tối đa được đề xuất, không phải mức phạt mặc định áp dụng cho mọi cá nhân. Mức phạt cụ thể phải căn cứ vào hành vi, lĩnh vực, tính chất và mức độ vi phạm cùng các quy định pháp luật có liên quan.
Tuy nhiên, bên cạnh yêu cầu tăng tính răn đe, một vấn đề không thể bỏ qua là bảo đảm việc xử phạt đúng người, đúng hành vi, đúng thẩm quyền và tương xứng với mức độ vi phạm.
Các biện pháp cưỡng chế như tạm hoãn xuất cảnh, ngừng cung cấp dịch vụ thiết yếu hay chặn truy cập Internet đều có thể tác động đáng kể đến quyền và lợi ích của cá nhân, tổ chức. Vì vậy, điều kiện áp dụng, trình tự thực hiện, phạm vi và thời hạn phải được quy định rõ ràng; đồng thời phải có cơ chế giải trình, khiếu nại và kiểm tra việc thực thi.
Đặc biệt, việc ngừng cung cấp điện, nước hoặc dịch vụ viễn thông cần tránh gây ảnh hưởng không cần thiết đến những người không liên quan đến hành vi vi phạm.
Điều người dân mong đợi không chỉ là mức phạt cao hơn
Một chính sách xử phạt hiệu quả cần bảo đảm ba điều: đủ sức răn đe, thực thi nghiêm minh và không tạo ra sự tùy tiện.
Nếu người vi phạm thu lợi lớn từ hành vi trái pháp luật nhưng chỉ chịu mức phạt không đáng kể, công bằng xã hội bị ảnh hưởng. Ngược lại, nếu quy định thiếu rõ ràng, áp dụng thiếu nhất quán hoặc biện pháp cưỡng chế vượt quá mức cần thiết, quyền lợi hợp pháp của người dân cũng có thể bị tổn hại.
Vì vậy, cùng với việc nâng mức phạt tối đa, cần công khai các căn cứ xác định mức phạt, phân biệt rõ những hành vi có mức độ nguy hiểm khác nhau, tăng hiệu quả giám sát và bảo đảm người bị xử phạt có đầy đủ quyền theo pháp luật.
Pháp luật nghiêm không chỉ nằm ở mức phạt cao, mà còn ở khả năng phát hiện vi phạm, xử lý công bằng và buộc người vi phạm thực sự chịu trách nhiệm về hậu quả mình gây ra.
