Xe 50cc “độ” thành 150cc: Nguy cơ pháp lý và rủi ro an toàn sau tai nạn ở Đắk Lắk

[Minh Phương]

Sau vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng tại Đắk Lắk khiến một thiếu niên tử vong, thông tin chiếc xe liên quan có dung tích động cơ thực tế vượt 150cc - thay vì 50cc như thiết kế ban đầu - đã làm dấy lên nhiều tranh cãi về việc “độ” xe máy.

Dung tích động cơ tăng gấp hơn 3 lần

Theo kết quả giám định của cơ quan chức năng, phương tiện trong vụ việc là xe máy nhãn hiệu Espero, biển số 47AB-325.78. Dù số khung và số máy vẫn là nguyên bản, dung tích xi-lanh đo được lên tới 155,7 cm³, tương đương các dòng xe phổ thông tầm trung hiện nay.

Trong khi đó, phiên bản xuất xưởng của dòng xe này chỉ có dung tích 49,5 cm³. Điều này cho thấy động cơ đã bị can thiệp, nâng cấp vượt xa thiết kế ban đầu.

Cơ quan công an cho biết việc tăng dung tích có thể được thực hiện bằng cách “đôn dên” (tăng hành trình piston thông qua thay đổi tay dên) và “xoáy nòng” (mở rộng đường kính xi-lanh để lắp piston lớn hơn).

Khả năng kỹ thuật gây tranh cãi

Theo phân tích của một kỹ sư đăng trên báo Vietnamnet, trên thực tế, hai phương pháp trên khá phổ biến trong giới độ xe nhằm cải thiện hiệu suất. Tuy nhiên, việc nâng dung tích từ 50cc lên hơn 150cc - tức gấp hơn 3 lần - vẫn là vấn đề gây tranh luận, kể cả với người trong ngành.

Một kỹ sư cơ khí cho biết về lý thuyết, việc tăng dung tích là khả thi. Tuy nhiên, mức tăng thường chỉ đạt khoảng 50-70% trong điều kiện tối đa. Việc đôn dên chỉ giúp tăng hành trình piston khoảng 20-25%, còn xoáy nòng thường chỉ mở rộng thêm 1,5–2 mm để đảm bảo độ bền xi-lanh.

Do đó, việc đạt mức tăng gấp ba lần được đánh giá là rất hiếm, thậm chí khó xảy ra trong thực tế nếu không thay đổi sâu rộng nhiều bộ phận khác.

Ngoài ra, việc “độ” quá mức tiềm ẩn nhiều rủi ro. Toàn bộ hệ thống xe - từ động cơ, truyền động đến khung sườn, phanh và giảm xóc - vốn chỉ được thiết kế cho công suất thấp của xe 50cc. Khi công suất tăng đột biến, các bộ phận này khó đảm bảo an toàn vận hành.

Vi phạm pháp luật và nguy cơ bị xử lý nặng

Dưới góc độ pháp lý, việc tự ý thay đổi kết cấu xe là hành vi bị nghiêm cấm. Phương tiện tham gia giao thông phải đúng với thiết kế và tiêu chuẩn kỹ thuật đã được phê duyệt.

Xe 50cc vốn không yêu cầu giấy phép lái xe đối với người từ đủ 16 tuổi. Tuy nhiên, khi đã bị “độ” lên mức dung tích lớn hơn (trên 125cc), phương tiện không còn thuộc nhóm này nữa.

Trong trường hợp đó, người điều khiển và chủ xe có thể bị xử phạt với nhiều lỗi như: thay đổi kết cấu xe, sử dụng phương tiện không đúng đăng ký và không có giấy phép lái xe phù hợp.

Theo quy định hiện hành, hành vi tự ý thay đổi kết cấu xe có thể bị phạt từ 4 đến 6 triệu đồng và buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu. Nếu người điều khiển không có giấy phép phù hợp với dung tích xe, mức phạt cũng có thể lên tới 4-6 triệu đồng.

Đặc biệt, nếu việc vi phạm dẫn đến tai nạn nghiêm trọng, người liên quan còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.