Thay vì mặc những chiếc áo dài được may từ chất liệu vải cao cấp, Đạo Quang Đế lại tận dụng những bộ quần áo cũ rách vá để mặc tiếp, ngay cả quả trứng gà cũng không ăn vì chê đắt.
Đây là câu chuyện hoàn toàn có thật trong lịch sử Trung Quốc về một vị hoàng đế tên là Đạo Quang Đế.
Đạo Quang Đế (1782 - 1850), tên thật là Miên Ninh, là Hoàng đế thứ 8 của nhà Thanh. Ông lên ngôi năm 1820, đổi niên hiệu là Mân Ninh, lấy hiệu là Đạo Quang, ngoài ra ông còn được gọi với một tên khác là Thanh Tuyên Tông.
Vị vua này có đặc điểm là cực kỳ tiết kiệm và thậm chí bị cho là keo kiệt khi thực hiện tiết kiệm làm mục tiêu duy trì ngân sách, lấy đó làm tiêu chí đánh giá năng lực và phẩm chất của các quan đại thần.
Dưới thời trị vì của Hoàng đế Đạo Quang, chi tiêu quân sự gia tăng đã khiến cho quốc khố của nhà Thanh cạn kiệt nhanh chóng. Trong khi đó, Đại Thanh lại chọn chính sách “trọng nông ức thương”, bế quan tỏa cảng nên việc mở mang ngân khố quốc gia ngày càng khó khăn.
Trước tình hình đó, ngay từ khi lên ngôi, Đạo Quang Đế đã ban hành luật tiết kiệm gồm 3 điều. Theo đó, thứ nhất là trọng nghĩa khinh lợi, không tích tư tài, trước là vì quốc gia, sau là vì thiên hạ và bách tính. Thứ hai là đình chỉ việc các tỉnh cống nạp vì nhà vua cho rằng các tỉnh cống nạp các đặc sản như trái cây, rau, dưa, chè và dược liệu đều là mồ hôi nước mắt của người dân, nếu bỏ việc cống nạp sẽ phần nào giảm gánh nặng cho người dân, hơn nữa đường xa, vận chuyển nhiều có thể sẽ gây lãng phí nhân lực, tài lực. Thứ ba, Đạo Quang Đế không cho xây thêm cung điện, lầu các, do đó những kẻ đề cử ý kiến xây thêm cung điện sẽ trở thành tội nhân và bị truy cứu.
Hoàng đế Đạo Quang cũng trực tiếp cắt giảm chi tiêu bạc hàng năm của hoàng cung từ 400.000 xuống 200.000 lượng bạc.
Dù tiết kiệm là một việc tốt và đáng được khen ngợi nhưng dường như đối với Hoàng đế Đạo Quang, như vậy là chưa đủ.
Đường đường là hoàng đế nhưng Đạo Quang Đế thường mặc quần áo cũ rách khiến các quan không dám mặc đẹp, quần áo mới cũng phải cố đắp thêm vài miếng vá. Nhưng điều mà Đạo Quang Đế không biết là đám quan lại rách rưới này khi rời cung lại mặc áo gấm, sống cuộc sống xa hoa.
Đặc biệt, trong triều có đại học sĩ Tào Chấn Dung, do bản tính bủn xỉn không gì sánh được, ông và hoàng đế đã tạo nên một đôi bạn tri kỷ, trò chuyện rất tâm đầu ý hợp. Một hôm, nhìn hai mảng lớn trên quần rách của Tào học sĩ, Đạo Quang Đế hỏi giá vá bao nhiêu. Khi tên họ Tào bảo phải nộp ba đồng, vị hoàng đế đã không khỏi giật mình thốt lên rằng 'Trời ơi, cũng hai miếng vá y như vậy, sao phủ nội vụ tính của trẫm những năm lạng bạc'. Sau đó, Hoàng đế ra lệnh cho Hoàng hậu dạy mọi người trong cung cách may vá để mỗi khi áo bị rách có thể "tự vá" mà không mất tiền.
Đạo Quang Đế thường diện trang phục cũ, vá vì tiết kiệm. Ảnh: Sohu
Trong Mãn Thanh ngoại sử có ghi rằng “Đạo Quang Hoàng đế 'y phi tam hoán bất dịch'”, nghĩa là không thay đổi y phục trong 3 hoán. Thượng tuần, trung tuần, hạ tuần của mỗi tháng lần lượt sẽ gọi là là thượng hoán, trung hoán, hạ hoán, hợp lại làm một tháng, thì Đạo Quang Đế 'ba hoán' mới đổi một bộ quần áo', nghĩa là một tháng mới thay quần áo một lần.
Đạo Quang Đế cũng đã nghĩ ra một giải pháp là yêu cầu tất cả cung nữ, hoạn quan đều phải ra ngoài kiếm tiền nuôi thân, để tam cung lục viện vắng tanh như chùa Bà Đanh và hoàng đế cũng chả buồn vui chơi, giải trí mà chỉ suốt ngày quanh quẩn ở nhà cho đỡ tốn. Có vẻ như việc cắt hết các khoản chi tiêu đối với Đạo Quang Đế vẫn không đủ nên vị hoàng đế này còn tự cắt xén đi bữa trưa của mình.
Trong lúc nhà bếp vất vả nghĩ món ăn cho Hoàng đế, Hoàng đế còn sai Tào hỏi giá hàng quán bên ngoài và chê giá nhà bếp trong cung đắt. Ngay cả khi thèm một quả trứng, hoàng đế cũng phải kiềm chế vì mỗi quả trứng có giá tới 5 lạng bạc.
Có lần, khi đang rất đói, Hoàng đế Đạo Quang hỏi Tào Tháo có thích ăn trứng gà không, ông nhiệt tình nói: 'Dạ có, trứng gà bổ lắm, sáng nào thần cũng phải ăn 4 quả trứng'. Khi đó, hoàng đế không khỏi ngạc nhiên và cho rằng ăn như vậy là quá tốn kém.
Tào học sĩ vội giải thích rằng không đắt vì trứng gà ông ăn là do gà gia đình ông nuôi đẻ ra chứ không phải mua. Chính vì vậy mà hoàng đế rất vui mừng, sai nội thần mua gà về nuôi để chúng đẻ trứng ăn, nhưng khi nghe nói mỗi con gà có giá 24 lạng bạc, ông đành nhịn.
Trong cung, vị hoàng đế này cũng ban hành quy định ngoại trừ thái hậu, hoàng đế và hoàng hậu, các thành viên khác trong hoàng tộc không được phép ăn thịt, trừ những ngày lễ tết. Những phi tần bình thường cũng không được trang điểm, mặc quần áo gấm vóc.
Để tiết kiệm tiền mua dầu thắp đèn, hoàng đế và hoàng hậu đi ngủ ngay sau khi ăn xong. Bữa tiệc sinh nhật của hoàng đế, sinh nhật của hoàng hậu hay những lễ lớn trong năm đều bị hủy bỏ.
Thời kỳ Đạo Quang Đế trị vì, việc tổ chức hôn lễ cho các Hoàng tử được tiến hành vô cùng giản lược. Khi hoàng đế còn yêu cầu nhà gái không được dùng của hồi môn xa hoa, nếu cố tình như vậy không những không được đáp lễ mà còn bị trừng phạt.
Năm 1828, Ngọ Môn tổ chức lễ dâng tù binh, Đạo Quang Đế lúc bấy giờ trong lòng vui mừng khôn xiết và đã mở tiệc chiêu đãi các tướng sĩ có công dẹp giặc.
Vài ngày sau, yến tiệc được tổ chức ở Thanh Y Viện (sau này là Di Hòa Viên). Trong bữa tiệc, các tướng sĩ và binh lính chỉ được thiết đãi với ít rau dưa, các tướng sĩ không dám ra về trước khi yến tiệc kết thúc, chỉ biết ngây người nhìn nhau.
Khi vạch ra kế hoạch phòng thủ Tân Cương, các tướng lĩnh, những người biết rõ bản chất của Hoàng đế Đạo Quang, chỉ dám cử 18.000 binh sĩ để phòng thủ. Nhưng Đạo Quang Đế mặc cả xuống 1/3 và chỉ đưa 6.000.000 quân.
Lúc này các tướng quân thấy vậy đã cho đề xuất phương án phòng thủ phía Đông nhưng Hoàng đế nghe xong đã vô cùng giận dữ, cho rằng các tướng lĩnh có ý đồ riêng nên đã bỏ bê Tân Cương.
Sau khi chiến tranh thuốc phiện nổ ra, có quan viên từng dâng tấu xin Đạo Quang Đế tăng thêm kinh phí xây dựng đội phòng thủ trên biển. Nhưng ngay khi hay tin về số tiền phải bỏ ra, vị hoàng đế này đã rất sốc và nhất quyết không đồng ý.
Sau cùng do tuyến phòng bị hải quân lỏng lẻo và không được tu bổ mà Anh quốc đã lợi dụng cơ hội để tấn công vào, khiến cho lãnh thổ Thanh triều liên tiếp bị chiếm đoạt, thậm chí bị đánh đuổi đến tận Nam Kinh.
Sau đó triều đình nhà Thanh đã buộc phải ký kết 'Điều ước Nam Kinh' và phải bồi thường thêm 2.100 vạn cho Anh Quốc.