Đoạn Video
Ảnh
Ánh Bình Minh✔
Thành viên nổi tiếng
Hàng nghìn hồ sơ mua sắm quân sự của Nga đang hé lộ quy mô bất thường của một dự án nằm sâu trong núi Kosvinsky Kamen ở dãy Ural. Đằng sau những đơn hàng hàng chục nghìn tấn thép, xi măng và hàng trăm km cáp điện là một tổ hợp chỉ huy hạt nhân được cho là có liên hệ với Perimetr, hệ thống phương Tây thường gọi bằng cái tên “Bàn tay tử thần” (Dead Hand).
Điều khiến hệ thống này trở thành một trong những bí mật đáng chú ý nhất của kho vũ khí hạt nhân Nga không nằm ở khả năng “tự động hủy diệt thế giới” như cách nó thường được mô tả, mà ở một nguyên tắc đáng sợ hơn: ngay cả khi một cuộc tấn công hạt nhân phá hủy trung tâm lãnh đạo và các đường liên lạc thông thường, Moscow vẫn muốn duy trì khả năng truyền lệnh trả đũa.
Những con số khổng lồ trong lòng núi Ural
Cuộc điều tra chung của Danwatch, The Sunday Times và Dossier Center công bố ngày 26/9 cho thấy Bộ Quốc phòng Nga đã tiến hành hoạt động xây dựng và hiện đại hóa quy mô lớn tại Object 1335, còn được gọi là “Grot”, nằm trong núi Kosvinsky Kamen.
Các nhà điều tra đã rà soát gần 2,5 triệu hồ sơ đấu thầu quân sự của Nga và tìm thấy hàng nghìn hợp đồng liên quan tới Object 1335 trong giai đoạn từ năm 2018 đến tháng 8/2024. Quy mô vật tư được đặt hàng cho thấy đây không giống một dự án sửa chữa thông thường.
Các tài liệu ghi nhận ít nhất 22.000 tấn thép, hơn 56.500 tấn xi măng, khoảng 13.000 tấn cát và đá nghiền, 600 km cáp điện, 14.000 bóng đèn, 30 máy biến áp, 21 trạm biến áp và 182 hệ thống thông gió. Nga cũng mua lượng lớn máy móc hạng nặng và thiết bị khoan, đào đá để phục vụ công trình dưới lòng núi.
Các hạng mục khác cho thấy mục tiêu không chỉ là xây dựng một khu phức hợp ngầm mà còn bảo đảm khả năng hoạt động lâu dài trong điều kiện chiến tranh. Hồ sơ đề cập hệ thống lọc không khí có khả năng xử lý bụi phóng xạ và các tác nhân hóa học, sinh học, cùng những cấu kiện chịu được tác động của vụ nổ.
Ít nhất 24 khoang ngầm được đề cập trong các tài liệu, trong khi khoảng cách giữa lối vào chính và lối thoát hiểm được cho là khoảng 2,5 km. Các hình ảnh vệ tinh cũng cho thấy hoạt động đào đắp và xây dựng mới xung quanh các lối vào khu phức hợp.
Một “thành phố” dưới lòng núi
Kosvinsky Kamen từ lâu đã gắn với hệ thống chỉ huy chiến lược của Nga. Chính vị trí nằm sâu trong khối núi khiến khu vực này được xem là địa điểm phù hợp để xây dựng các cơ sở có khả năng chống chịu một cuộc tấn công lớn.
Những tài liệu mới không cho phép công chúng biết chính xác toàn bộ cấu trúc bên trong Object 1335. Tuy nhiên, quy mô mua sắm cho thấy Nga đang đầu tư vào cả hạ tầng điện, thông tin liên lạc, thông gió, làm mát, bảo vệ và các hệ thống duy trì sự sống.
Đáng chú ý, riêng năm 2019, thiết bị làm lạnh với tổng công suất khoảng 5 MW đã được mua cho Object 1335. Theo các dữ liệu được công bố, hệ thống này nhằm giải nhiệt cho các thiết bị liên lạc, máy tính và hệ thống điện có thể phải hoạt động liên tục.
Điều đó cho thấy giá trị của cơ sở không nằm đơn thuần ở việc “ẩn” dưới lòng đất. Một trung tâm chỉ huy hạt nhân phải có khả năng tiếp tục hoạt động khi bên ngoài đang xảy ra một cuộc khủng hoảng quân sự nghiêm trọng.
Perimetr thực sự là gì?
Perimetr được Liên Xô phát triển trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, khi Moscow lo ngại một cuộc tấn công hạt nhân nhằm vào các nhà lãnh đạo và trung tâm chỉ huy có thể khiến Liên Xô mất khả năng ra lệnh trả đũa.
Logic của hệ thống rất đơn giản nhưng đáng sợ: nếu đối phương có thể phá hủy bộ máy chỉ huy, họ có thể hy vọng vô hiệu hóa khả năng đáp trả của bên bị tấn công. Perimetr được thiết kế để giải quyết chính lỗ hổng đó bằng một kênh chỉ huy dự phòng.
Một nghiên cứu về cuộc khủng hoảng hạt nhân năm 1983 mô tả Perimetr là một hệ thống bán tự động, được phát triển nhằm bảo đảm khả năng trả đũa trong trường hợp lãnh đạo và hệ thống chỉ huy thông thường bị phá hủy. Hệ thống được đưa vào trực chiến từ giữa thập niên 1980.
Vì vậy, biệt danh “Dead Hand” không có nghĩa một chiếc máy tính đơn giản tự quyết định phóng toàn bộ tên lửa hạt nhân.
Theo chuyên gia Pavel Podvig, Perimetr về bản chất trước hết là một hệ thống liên lạc dự phòng. Trong trường hợp các tuyến liên lạc thông thường bị phá hủy, hệ thống này có thể truyền mệnh lệnh tới lực lượng hạt nhân còn sống sót.
Đây là khác biệt rất quan trọng.
“Bàn tay tử thần” không đơn giản là một cỗ máy ngồi chờ rồi tự động phóng tên lửa bất cứ khi nào phát hiện một vụ nổ. Chính mức độ tự động hóa thực tế của Perimetr vẫn là một trong những phần bí mật nhất của hệ thống.
Vì sao phải cần một hệ thống như vậy?
Trong chiến tranh hạt nhân, thời gian có thể được tính bằng phút. Một tên lửa đạn đạo liên lục địa có thể vượt hàng nghìn km trong khoảng thời gian quá ngắn để một bộ máy chỉ huy bị tê liệt có thể khôi phục liên lạc theo cách thông thường.
Nếu một cuộc tấn công nhằm vào Moscow đồng thời phá hủy trung tâm chỉ huy, các nhà lãnh đạo và mạng lưới liên lạc, đối phương có thể hy vọng Nga không còn khả năng truyền lệnh tới lực lượng tên lửa.
Perimetr được thiết kế để khiến kịch bản đó trở nên khó xảy ra.
Theo phân tích của Arms Control Association, hệ thống được phát triển với mục tiêu duy trì khả năng trả đũa nếu phát hiện dấu hiệu của một cuộc tấn công hạt nhân và đồng thời mất liên lạc với Moscow. Trong cấu trúc được mô tả, hệ thống có thể chuyển thông tin tới các sĩ quan có quyền thực hiện bước tiếp theo thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào trung tâm chỉ huy thông thường.
Chính ở đây xuất hiện giá trị răn đe của Perimetr: đối phương phải tính đến khả năng một cuộc tấn công “chặt đầu” Nga vẫn không thể loại bỏ được nguy cơ trả đũa.
Nhưng “Bàn tay tử thần” có thực sự tự động?
Đây là phần cần thận trọng nhất khi nói về Perimetr.
Trong nhiều năm, truyền thông phương Tây thường mô tả Dead Hand như một “cỗ máy ngày tận thế” có thể tự động phóng tên lửa hạt nhân nếu lãnh đạo Nga bị tiêu diệt. Cách mô tả này tạo ra một hình ảnh rất mạnh nhưng không phản ánh đầy đủ cấu trúc được các chuyên gia nghiên cứu về hệ thống này mô tả.
Pavel Podvig cho rằng Perimetr cuối cùng được triển khai như một kênh liên lạc dự phòng và việc phóng các tên lửa chỉ huy vẫn gắn với quyết định của con người tại các sở chỉ huy trung tâm hoặc dự phòng. Một phương án tự động hóa cao hơn từng được xem xét trong quá trình thiết kế, nhưng đã bị loại bỏ do nguy cơ hệ thống không thể dừng lại một khi quy trình được kích hoạt.
Một mô tả trước đây của Wired cũng cho rằng Perimetr không phải hệ thống hoạt động liên tục ở trạng thái “nóng”. Theo mô tả này, hệ thống chỉ được kích hoạt trong một cuộc khủng hoảng và sau đó mới kiểm tra các dấu hiệu như vụ nổ hạt nhân, tình trạng liên lạc với trung tâm chỉ huy và những điều kiện khác trước khi chuyển quyền thực hiện lệnh trả đũa.
Nói cách khác, điểm đáng sợ của Perimetr không nhất thiết là “máy móc tự quyết định ngày tận thế”, mà là khả năng tạo ra một cơ chế để mệnh lệnh trả đũa vẫn có thể được thực hiện ngay cả khi phần lớn hệ thống chỉ huy bình thường đã bị phá hủy.
Object 1335 có vai trò gì?
Cuộc điều tra mới khiến Object 1335 trở thành tâm điểm chú ý bởi cơ sở này được liên hệ với quá trình hiện đại hóa Perimetr.
Theo các tài liệu được Danwatch và đối tác điều tra phát hiện, hoạt động xây dựng lớn tại Object 1335 bắt đầu ít nhất từ năm 2018. Một cựu thiếu tướng Nga từng tham gia phát triển hệ thống Perimetr được dẫn lời cho biết một bộ phận điều khiển mới đã được phát triển cho hệ thống và gắn với Object 1335.
Một cựu quân nhân khác được cuộc điều tra dẫn lại nói cơ sở này đã được đưa vào trạng thái trực chiến từ năm 2023.
Tuy nhiên, những thông tin này chưa đủ để kết luận rằng Nga vừa “kích hoạt” một hệ thống Dead Hand trước đây đã bị tắt. Chính các chuyên gia về Perimetr cũng lưu ý rằng hệ thống này có thể chưa bao giờ bị vô hiệu hóa hoàn toàn.
Vì vậy, cách hiểu hợp lý hơn từ các dữ liệu hiện có là Nga đang đầu tư đáng kể vào một cơ sở chỉ huy chiến lược có liên hệ với kiến trúc Perimetr, thay vì coi đây là bằng chứng chắc chắn rằng Moscow vừa bật lại một “cỗ máy tận thế”.
Một mắt xích trong quá trình hiện đại hóa hạt nhân
Object 1335 cũng không xuất hiện hoàn toàn tách biệt khỏi những hoạt động khác của lực lượng hạt nhân Nga.
Ngày 2/4/2026, Reuters đưa tin lực lượng tên lửa chiến lược Nga tiến hành cuộc tập trận tại Siberia với các tổ hợp ICBM Yars có khả năng mang đầu đạn hạt nhân. Các kíp chiến đấu thực hành cơ động, ngụy trang, đối phó với các cuộc tấn công giả định và chống các phương tiện tập kích đường không. Không có vụ phóng tên lửa nào được công bố trong cuộc tập trận.
Điều này cho thấy việc nâng cấp cơ sở chỉ huy, duy trì mạng lưới liên lạc dự phòng và huấn luyện các đơn vị tên lửa nằm trong một bức tranh lớn hơn về khả năng duy trì lực lượng hạt nhân Nga trong trạng thái sẵn sàng.
Sự khác biệt nằm ở chỗ: Yars là vũ khí trực tiếp, còn Perimetr là một phần của kiến trúc chỉ huy và liên lạc bảo đảm rằng lực lượng hạt nhân vẫn có thể nhận lệnh trong những kịch bản cực đoan.
“Đáng sợ” nhất là khả năng trả đũa vẫn tồn tại
Nếu chỉ nhìn Perimetr như một “robot phóng tên lửa”, người ta dễ bỏ qua mục tiêu chiến lược thực sự của nó.
Một lực lượng hạt nhân có giá trị răn đe không chỉ vì số lượng tên lửa mà còn vì đối phương phải tin rằng lực lượng đó sẽ sống sót đủ lâu để đáp trả.
Perimetr được xây dựng quanh chính nguyên tắc này.
Nếu Moscow bị tấn công hạt nhân, các trung tâm chỉ huy bị phá hủy và đường liên lạc thông thường bị cắt đứt, việc vẫn tồn tại một hệ thống có khả năng truyền lệnh tới các lực lượng hạt nhân còn sống sót sẽ khiến đối phương không thể chắc chắn rằng một cuộc tấn công phủ đầu có thể loại bỏ hoàn toàn khả năng trả đũa của Nga.
Đó chính là “Bàn tay tử thần” theo nghĩa chiến lược.
Nó không nhất thiết phải tự mình khai hỏa. Chỉ cần đối phương tin rằng sau khi đánh vào hệ thống chỉ huy Nga, vẫn còn một con đường để mệnh lệnh trả đũa được truyền đi, hệ thống đã hoàn thành một phần mục tiêu răn đe.
Và đây cũng là lý do việc Nga đổ hàng chục nghìn tấn thép, hơn 56.000 tấn xi măng, hàng trăm km cáp điện và hàng loạt hệ thống thông gió, điện, liên lạc vào một cơ sở nằm sâu trong núi Ural trở thành thông tin đáng chú ý.
Bí mật lớn nhất vẫn chưa được giải đáp
Những hồ sơ mua sắm mới cho thấy quy mô hiện đại hóa Object 1335 là rất lớn. Nhưng chúng chưa cho phép bên ngoài xác định chính xác Perimetr hiện nay hoạt động như thế nào, mức độ tự động hóa đến đâu và trong điều kiện nào hệ thống có thể chuyển quyền thực hiện đòn trả đũa.
Điện Kremlin và người phát ngôn Dmitry Peskov chưa phản hồi các yêu cầu bình luận liên quan cuộc điều tra. Vì vậy, nhiều chi tiết về kiến trúc chỉ huy hạt nhân của Nga vẫn nằm ngoài khả năng kiểm chứng độc lập.
Điều có thể nói chắc chắn hơn là Nga đang tiếp tục đầu tư vào khả năng sống sót của hệ thống chỉ huy chiến lược. Và Object 1335 cho thấy một phần của quá trình đó đang diễn ra không phải trên những bãi phóng tên lửa dễ nhìn thấy, mà sâu hàng kilomet trong lòng một ngọn núi ở Ural.
“Bàn tay tử thần” vì thế không đáng sợ đơn giản bởi nó có thể tự động phóng tên lửa.
Điều đáng chú ý hơn là triết lý đứng phía sau nó: trong một cuộc chiến tranh hạt nhân, ngay cả khi bộ máy chỉ huy bị đánh trúng, Nga vẫn muốn bảo đảm rằng khả năng đáp trả không biến mất cùng những người ra lệnh.
Điều khiến hệ thống này trở thành một trong những bí mật đáng chú ý nhất của kho vũ khí hạt nhân Nga không nằm ở khả năng “tự động hủy diệt thế giới” như cách nó thường được mô tả, mà ở một nguyên tắc đáng sợ hơn: ngay cả khi một cuộc tấn công hạt nhân phá hủy trung tâm lãnh đạo và các đường liên lạc thông thường, Moscow vẫn muốn duy trì khả năng truyền lệnh trả đũa.
Những con số khổng lồ trong lòng núi Ural
Cuộc điều tra chung của Danwatch, The Sunday Times và Dossier Center công bố ngày 26/9 cho thấy Bộ Quốc phòng Nga đã tiến hành hoạt động xây dựng và hiện đại hóa quy mô lớn tại Object 1335, còn được gọi là “Grot”, nằm trong núi Kosvinsky Kamen.
Các nhà điều tra đã rà soát gần 2,5 triệu hồ sơ đấu thầu quân sự của Nga và tìm thấy hàng nghìn hợp đồng liên quan tới Object 1335 trong giai đoạn từ năm 2018 đến tháng 8/2024. Quy mô vật tư được đặt hàng cho thấy đây không giống một dự án sửa chữa thông thường.
Các tài liệu ghi nhận ít nhất 22.000 tấn thép, hơn 56.500 tấn xi măng, khoảng 13.000 tấn cát và đá nghiền, 600 km cáp điện, 14.000 bóng đèn, 30 máy biến áp, 21 trạm biến áp và 182 hệ thống thông gió. Nga cũng mua lượng lớn máy móc hạng nặng và thiết bị khoan, đào đá để phục vụ công trình dưới lòng núi.
Các hạng mục khác cho thấy mục tiêu không chỉ là xây dựng một khu phức hợp ngầm mà còn bảo đảm khả năng hoạt động lâu dài trong điều kiện chiến tranh. Hồ sơ đề cập hệ thống lọc không khí có khả năng xử lý bụi phóng xạ và các tác nhân hóa học, sinh học, cùng những cấu kiện chịu được tác động của vụ nổ.
Ít nhất 24 khoang ngầm được đề cập trong các tài liệu, trong khi khoảng cách giữa lối vào chính và lối thoát hiểm được cho là khoảng 2,5 km. Các hình ảnh vệ tinh cũng cho thấy hoạt động đào đắp và xây dựng mới xung quanh các lối vào khu phức hợp.
Vị trí đặt các tên lửa chỉ huy tại làng Yurya, tỉnh Kirov. Nguồn: Google Maps
Một “thành phố” dưới lòng núi
Kosvinsky Kamen từ lâu đã gắn với hệ thống chỉ huy chiến lược của Nga. Chính vị trí nằm sâu trong khối núi khiến khu vực này được xem là địa điểm phù hợp để xây dựng các cơ sở có khả năng chống chịu một cuộc tấn công lớn.
Những tài liệu mới không cho phép công chúng biết chính xác toàn bộ cấu trúc bên trong Object 1335. Tuy nhiên, quy mô mua sắm cho thấy Nga đang đầu tư vào cả hạ tầng điện, thông tin liên lạc, thông gió, làm mát, bảo vệ và các hệ thống duy trì sự sống.
Đáng chú ý, riêng năm 2019, thiết bị làm lạnh với tổng công suất khoảng 5 MW đã được mua cho Object 1335. Theo các dữ liệu được công bố, hệ thống này nhằm giải nhiệt cho các thiết bị liên lạc, máy tính và hệ thống điện có thể phải hoạt động liên tục.
Điều đó cho thấy giá trị của cơ sở không nằm đơn thuần ở việc “ẩn” dưới lòng đất. Một trung tâm chỉ huy hạt nhân phải có khả năng tiếp tục hoạt động khi bên ngoài đang xảy ra một cuộc khủng hoảng quân sự nghiêm trọng.
Perimetr thực sự là gì?
Perimetr được Liên Xô phát triển trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, khi Moscow lo ngại một cuộc tấn công hạt nhân nhằm vào các nhà lãnh đạo và trung tâm chỉ huy có thể khiến Liên Xô mất khả năng ra lệnh trả đũa.
Logic của hệ thống rất đơn giản nhưng đáng sợ: nếu đối phương có thể phá hủy bộ máy chỉ huy, họ có thể hy vọng vô hiệu hóa khả năng đáp trả của bên bị tấn công. Perimetr được thiết kế để giải quyết chính lỗ hổng đó bằng một kênh chỉ huy dự phòng.
Một nghiên cứu về cuộc khủng hoảng hạt nhân năm 1983 mô tả Perimetr là một hệ thống bán tự động, được phát triển nhằm bảo đảm khả năng trả đũa trong trường hợp lãnh đạo và hệ thống chỉ huy thông thường bị phá hủy. Hệ thống được đưa vào trực chiến từ giữa thập niên 1980.
Vì vậy, biệt danh “Dead Hand” không có nghĩa một chiếc máy tính đơn giản tự quyết định phóng toàn bộ tên lửa hạt nhân.
Theo chuyên gia Pavel Podvig, Perimetr về bản chất trước hết là một hệ thống liên lạc dự phòng. Trong trường hợp các tuyến liên lạc thông thường bị phá hủy, hệ thống này có thể truyền mệnh lệnh tới lực lượng hạt nhân còn sống sót.
Đây là khác biệt rất quan trọng.
“Bàn tay tử thần” không đơn giản là một cỗ máy ngồi chờ rồi tự động phóng tên lửa bất cứ khi nào phát hiện một vụ nổ. Chính mức độ tự động hóa thực tế của Perimetr vẫn là một trong những phần bí mật nhất của hệ thống.
Vì sao phải cần một hệ thống như vậy?
Trong chiến tranh hạt nhân, thời gian có thể được tính bằng phút. Một tên lửa đạn đạo liên lục địa có thể vượt hàng nghìn km trong khoảng thời gian quá ngắn để một bộ máy chỉ huy bị tê liệt có thể khôi phục liên lạc theo cách thông thường.
Nếu một cuộc tấn công nhằm vào Moscow đồng thời phá hủy trung tâm chỉ huy, các nhà lãnh đạo và mạng lưới liên lạc, đối phương có thể hy vọng Nga không còn khả năng truyền lệnh tới lực lượng tên lửa.
Perimetr được thiết kế để khiến kịch bản đó trở nên khó xảy ra.
Theo phân tích của Arms Control Association, hệ thống được phát triển với mục tiêu duy trì khả năng trả đũa nếu phát hiện dấu hiệu của một cuộc tấn công hạt nhân và đồng thời mất liên lạc với Moscow. Trong cấu trúc được mô tả, hệ thống có thể chuyển thông tin tới các sĩ quan có quyền thực hiện bước tiếp theo thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào trung tâm chỉ huy thông thường.
Chính ở đây xuất hiện giá trị răn đe của Perimetr: đối phương phải tính đến khả năng một cuộc tấn công “chặt đầu” Nga vẫn không thể loại bỏ được nguy cơ trả đũa.
Nhưng “Bàn tay tử thần” có thực sự tự động?
Đây là phần cần thận trọng nhất khi nói về Perimetr.
Trong nhiều năm, truyền thông phương Tây thường mô tả Dead Hand như một “cỗ máy ngày tận thế” có thể tự động phóng tên lửa hạt nhân nếu lãnh đạo Nga bị tiêu diệt. Cách mô tả này tạo ra một hình ảnh rất mạnh nhưng không phản ánh đầy đủ cấu trúc được các chuyên gia nghiên cứu về hệ thống này mô tả.
Pavel Podvig cho rằng Perimetr cuối cùng được triển khai như một kênh liên lạc dự phòng và việc phóng các tên lửa chỉ huy vẫn gắn với quyết định của con người tại các sở chỉ huy trung tâm hoặc dự phòng. Một phương án tự động hóa cao hơn từng được xem xét trong quá trình thiết kế, nhưng đã bị loại bỏ do nguy cơ hệ thống không thể dừng lại một khi quy trình được kích hoạt.
Một mô tả trước đây của Wired cũng cho rằng Perimetr không phải hệ thống hoạt động liên tục ở trạng thái “nóng”. Theo mô tả này, hệ thống chỉ được kích hoạt trong một cuộc khủng hoảng và sau đó mới kiểm tra các dấu hiệu như vụ nổ hạt nhân, tình trạng liên lạc với trung tâm chỉ huy và những điều kiện khác trước khi chuyển quyền thực hiện lệnh trả đũa.
Nói cách khác, điểm đáng sợ của Perimetr không nhất thiết là “máy móc tự quyết định ngày tận thế”, mà là khả năng tạo ra một cơ chế để mệnh lệnh trả đũa vẫn có thể được thực hiện ngay cả khi phần lớn hệ thống chỉ huy bình thường đã bị phá hủy.
Object 1335 có vai trò gì?
Cuộc điều tra mới khiến Object 1335 trở thành tâm điểm chú ý bởi cơ sở này được liên hệ với quá trình hiện đại hóa Perimetr.
Theo các tài liệu được Danwatch và đối tác điều tra phát hiện, hoạt động xây dựng lớn tại Object 1335 bắt đầu ít nhất từ năm 2018. Một cựu thiếu tướng Nga từng tham gia phát triển hệ thống Perimetr được dẫn lời cho biết một bộ phận điều khiển mới đã được phát triển cho hệ thống và gắn với Object 1335.
Một cựu quân nhân khác được cuộc điều tra dẫn lại nói cơ sở này đã được đưa vào trạng thái trực chiến từ năm 2023.
Tuy nhiên, những thông tin này chưa đủ để kết luận rằng Nga vừa “kích hoạt” một hệ thống Dead Hand trước đây đã bị tắt. Chính các chuyên gia về Perimetr cũng lưu ý rằng hệ thống này có thể chưa bao giờ bị vô hiệu hóa hoàn toàn.
Vì vậy, cách hiểu hợp lý hơn từ các dữ liệu hiện có là Nga đang đầu tư đáng kể vào một cơ sở chỉ huy chiến lược có liên hệ với kiến trúc Perimetr, thay vì coi đây là bằng chứng chắc chắn rằng Moscow vừa bật lại một “cỗ máy tận thế”.
Một mắt xích trong quá trình hiện đại hóa hạt nhân
Object 1335 cũng không xuất hiện hoàn toàn tách biệt khỏi những hoạt động khác của lực lượng hạt nhân Nga.
Ngày 2/4/2026, Reuters đưa tin lực lượng tên lửa chiến lược Nga tiến hành cuộc tập trận tại Siberia với các tổ hợp ICBM Yars có khả năng mang đầu đạn hạt nhân. Các kíp chiến đấu thực hành cơ động, ngụy trang, đối phó với các cuộc tấn công giả định và chống các phương tiện tập kích đường không. Không có vụ phóng tên lửa nào được công bố trong cuộc tập trận.
Điều này cho thấy việc nâng cấp cơ sở chỉ huy, duy trì mạng lưới liên lạc dự phòng và huấn luyện các đơn vị tên lửa nằm trong một bức tranh lớn hơn về khả năng duy trì lực lượng hạt nhân Nga trong trạng thái sẵn sàng.
Sự khác biệt nằm ở chỗ: Yars là vũ khí trực tiếp, còn Perimetr là một phần của kiến trúc chỉ huy và liên lạc bảo đảm rằng lực lượng hạt nhân vẫn có thể nhận lệnh trong những kịch bản cực đoan.
“Đáng sợ” nhất là khả năng trả đũa vẫn tồn tại
Nếu chỉ nhìn Perimetr như một “robot phóng tên lửa”, người ta dễ bỏ qua mục tiêu chiến lược thực sự của nó.
Một lực lượng hạt nhân có giá trị răn đe không chỉ vì số lượng tên lửa mà còn vì đối phương phải tin rằng lực lượng đó sẽ sống sót đủ lâu để đáp trả.
Perimetr được xây dựng quanh chính nguyên tắc này.
Nếu Moscow bị tấn công hạt nhân, các trung tâm chỉ huy bị phá hủy và đường liên lạc thông thường bị cắt đứt, việc vẫn tồn tại một hệ thống có khả năng truyền lệnh tới các lực lượng hạt nhân còn sống sót sẽ khiến đối phương không thể chắc chắn rằng một cuộc tấn công phủ đầu có thể loại bỏ hoàn toàn khả năng trả đũa của Nga.
Đó chính là “Bàn tay tử thần” theo nghĩa chiến lược.
Nó không nhất thiết phải tự mình khai hỏa. Chỉ cần đối phương tin rằng sau khi đánh vào hệ thống chỉ huy Nga, vẫn còn một con đường để mệnh lệnh trả đũa được truyền đi, hệ thống đã hoàn thành một phần mục tiêu răn đe.
Và đây cũng là lý do việc Nga đổ hàng chục nghìn tấn thép, hơn 56.000 tấn xi măng, hàng trăm km cáp điện và hàng loạt hệ thống thông gió, điện, liên lạc vào một cơ sở nằm sâu trong núi Ural trở thành thông tin đáng chú ý.
Bí mật lớn nhất vẫn chưa được giải đáp
Những hồ sơ mua sắm mới cho thấy quy mô hiện đại hóa Object 1335 là rất lớn. Nhưng chúng chưa cho phép bên ngoài xác định chính xác Perimetr hiện nay hoạt động như thế nào, mức độ tự động hóa đến đâu và trong điều kiện nào hệ thống có thể chuyển quyền thực hiện đòn trả đũa.
Điện Kremlin và người phát ngôn Dmitry Peskov chưa phản hồi các yêu cầu bình luận liên quan cuộc điều tra. Vì vậy, nhiều chi tiết về kiến trúc chỉ huy hạt nhân của Nga vẫn nằm ngoài khả năng kiểm chứng độc lập.
Điều có thể nói chắc chắn hơn là Nga đang tiếp tục đầu tư vào khả năng sống sót của hệ thống chỉ huy chiến lược. Và Object 1335 cho thấy một phần của quá trình đó đang diễn ra không phải trên những bãi phóng tên lửa dễ nhìn thấy, mà sâu hàng kilomet trong lòng một ngọn núi ở Ural.
“Bàn tay tử thần” vì thế không đáng sợ đơn giản bởi nó có thể tự động phóng tên lửa.
Điều đáng chú ý hơn là triết lý đứng phía sau nó: trong một cuộc chiến tranh hạt nhân, ngay cả khi bộ máy chỉ huy bị đánh trúng, Nga vẫn muốn bảo đảm rằng khả năng đáp trả không biến mất cùng những người ra lệnh.
